انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 12 3 2022 03 21 Assessment of Land Suitability for Irrigated and Rainfed Rapeseed Cultivation Using Fuzzy-AHP Method in Jiroft City ارزیابی تناسب اراضی جهت کشت آبی و دیم کلزا با استفاده از روش ترکیبی فازی-سلسله مراتبی در شهرستان جیرفت 334 354 146413 10.22125/iwe.2022.146413 FA زهره افتخاری کنزرکی دانشجوی ارشد اگرواکولوژی، دانشگاه جیرفت مهدیه امیری نژاد عضو هیات علمی دانشگاه جیرفت الهام رفیعی ساردوئی عضو هیات علمی دانشگاه جیرفت امان الله سلیمانی عضو هیات علمی دانشگاه جیرفت محمد نادریان فر عضو هیات علمی دانشگاه جیرفت 0000-0001-9407-0488 Journal Article 2022 03 12 Identifying land potentials based on environmental resources in each region such as climate, soil and topography is the first step in developing a sustainable agricultural system. To this end, in this study, the land suitability of Jiroft city for rainfed and irrigated Rapeseed cultivation was studied using Fuzzy-AHP model in GIS. Therefore, the weight and importance of information layers such as climate (temperature, precipitation and Growth Degree Days), topography (slope & altitude), soil (EC, pH and soil type) along with access to water resources were separately obtained for irrigated and rainfed Rapeseed cultivation based on analytical hierarchy process (AHP) method. Then the information layers were classified and fuzzified according to the environmental requirements of the Rapeseed crop in the GIS environment. Finally, the overlap of the layers was done by multiplying the weight obtained using the AHP method by the fuzzy layers. Finally, the land suitability map was separately prepared and classified for irrigated and rainfed Rapeseed cultivation. The results of land suitability assessment for irrigated Rapeseed cultivation showed that 14.7, 24.75, 21.61, 26.02 and 12.91% of the total area of the study area have located in very suitable, suitable, moderate suitability, low suitability and unsuitable classes, respectively. Also, the results of land suitability assessment for rainfed Rapeseed cultivation showed that 12.65, 18.46, 24.4, 22.82 and 21.76% of the total area of the study area have located in very suitable, suitable, moderate suitability, low suitability and unsuitable classes, respectively. In this classification, the factors of access to water resources for irrigated cultivation and rainfall for rainfed cultivation were the main factors limiting canola growth. These results can be useful for policy makers and farmers to design a suitable cultivation pattern. شناسایی پتانسیل اراضی براساس منابع محیطی موجود در هر منطقه نظیر اقلیم، خاک و توپوگرافی اولین گام در توسعه نظام کشاورزی پایدار است. برای این منظور، در این پژوهش تناسب اراضی شهرستان جیرفت، جهت کشت دیم و آبی کلزا با استفاده از روش فازی-سلسله مراتبی در سیستم اطلاعات جغرافیایی مورد مطالعه قرار گرفت. از این­رو در ابتدا وزن و اهمیت لایه­های اطلاعاتی شامل اقلیم (دما، بارش، درجه روز رشد)، توپوگرافی (شیب، ارتفاع)، خاک (شوری، قلیایت و نوع خاک) به همراه دسترسی به منابع آبی، براساس روش تحلیل سلسله مراتبی، به طور جداگانه جهت کشت آبی و کشت دیم کلزا به دست آمد. سپس لایه­های اطلاعاتی مطابق با نیازمندی­های محیطی محصول کلزا، در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی طبقه­بندی و فازی شدند. در نهایت هم­پوشانی لایه­ها با ضرب وزن به دست آمده از روش سلسله مراتبی در لایه­های فازی شده، صورت گرفت. در نهایت نقشه تناسب اراضی کشت آبی و کشت دیم کلزا به صورت جداگانه تهیه و طبقه­بندی گردید. نتایج ارزیابی تناسب اراضی جهت کشت آبی کلزا نشان داد که 7/14، 75/24، 61/21، 02/26 و 91/12 درصد از کل سطح اراضی موجود در محدوده مورد مطالعه، به ترتیب در طبقات بسیار مناسب، مناسب، تناسب متوسط، تناسب کم و نامناسب، قرار گرفته­اند. هم­چنین نتایج ارزیابی تناسب اراضی جهت کشت دیم کلزا نشان داد که 65/12، 46/18، 4/24، 82/22 و 76/21 درصد از کل سطح اراضی موجود در محدوده مورد مطالعه، به ترتیب در طبقات بسیار مناسب، مناسب، تناسب متوسط، تناسب کم و نامناسب، واقع شده­اند. در این طبقه­بندی، عوامل دسترسی به منابع آب جهت کشت آبی و بارش جهت کشت دیم، عوامل اصلی محدود کننده رشد کلزا بودند. این نتایج می­تواند برای سیاست­گذاران و کشاورزان، جهت طراحی الگوی کشت مناسب مفید واقع شود. https://www.waterjournal.ir/article_146413_0b89e2fb36c549e949175f51167bef57.pdf