انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 3 2025 04 21 Energy Efficiency Assessment of Irrigated Potato and Wheat Fields Under Sprinkler Irrigation Systems (Case Study: Downstream of Sural Reservoir Dam, Kurdistan Province) ارزیابی کارایی انرژی مصرفی مزارع سیب‌زمینی و گندم تحت سامانه آبیاری بارانی (مطالعه موردی: پایاب سد مخزنی سورال استان کردستان) 19 37 216335 10.22125/iwe.2025.501965.1852 FA پیمان طهماسبی دانشجوی دکتری گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان. آرمان مقدم نیا آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج. پگاه گلمحمدی قانع کارشناسی ارشد منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران آرام فتحی گروه علوم و مهندسی آب گرایش منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران بختیار کریمی دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران هیرش قدرشناس گروه علوم و مهندسی آب گرایش آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج Journal Article 2025 01 25 Efficient use of energy resources in agricultural production is a key component of sustainable agriculture. downstream lands of the Sural Reservoir Dam in Kurdistan Province, Iran. In this research, 26 farms with a total area of 100 hectares were selected. The studied farms were categorized into wheat (systems 1 and 2) and potato (systems 3 and 4) systems, which were equipped with a fixed classic sprinkler irrigation system with mobile sprinklers, using electricity and gravity as energy sources. The necessary data, including total inputs (energy inputs), machinery and human labor operating hours, etc., were collected through questionnaires from farmers in the mentioned plain during the 2023-2024 cropping season (1402-1403 SH). The wheat cropping system, in terms of chemical fertilizers, especially nitrogen fertilizer, and the potato cropping system, in terms of fuel (diesel) required for agricultural machinery and implements, had the highest energy consumption. The total input energy of the mentioned farms was 45027.43, 42472.02, 92547.10, and 89857.23 MJ/ha, and the total output energy was 110700, 119550, 127800, and 136800 MJ/ha, respectively. The energy ratio index was calculated as 2.45, 2.81, 1.38, and 1.52, respectively, and the specific energy index was calculated as 7.50, 6.53, 2.60, and 2.36 MJ/ha, respectively. The energy productivity index was 0.13, 0.15, 0.38, and 0.42 kg/MJ, respectively. These findings indicate the higher efficiency of the irrigated wheat cropping system in converting input energies to output energy in the final product. استفاده کارآمد از منابع انرژی مصرف‌شده در تولید محصولات کشاورزی،یکی از مؤلفه‌های اصلی کشاورزی پایدار است. هدف از این مطالعه ارزیابی شاخص‌های انرژی ورودی و خروجی محصولات گندم آبی و سیب‌زمینی اراضی پایاب سد مخزنی سورال استان کردستان است. در پژوهش حاضر، 26 مزرعه به مجموع مساحت 100 هکتار، انتخاب شدند. مزارع مورد مطالعه به سامانه‌های 1 و 2 برای گندم و سامانه‌های 3 و 4 برای گروه‌بندی شدند. سامانه‌های مذکور مجهز شامل سامانه‌های آبیاری بارانی کلاسیک-آبپاش متحرک، با منابع انرژی برق و ثقل بودند. اطلاعات مورد نیاز، شامل کل نهاده‌های مصرفی (ورودی)، ساعات کارکرد ماشین‌آلات و نیروی انسانی و غیره در قالب پرسشنامه از کشاورزان دشت مذکور در طول فصل زراعی 1403-1402 استخراج شدند. نظام زراعی گندم از نظر کودهای شیمیایی به‌ویژه کود نیتروژن و نظام زراعی سیب‌زمینی از نظر سوخت (گازوئیل) مورد نیاز برای ماشین آلات و ادوات کشاورزی بالاترین مقدار انرژی را به‌خود اختصاص داد. کل انرژی ورودی مزارع مذکور به‌ترتیب 43/45027، 02/42472، 10/92547 و 23/89857 و کل انرژی خروجی 110700، 119550، 127800 و 136800 مگاژول در هکتار بود. شاخص نسبت انرژی به‌ترتیب 45/2، 81/2، 38/1 و 52/1 و شاخص انرژی ویژه به‌ترتیب 50/7، 53/6، 60/2 و 36/2 مگاژول در هکتار محاسبه شد. شاخص بهره‌وری انرژی به‌ترتیب 13/0، 15/0، 38/0 و 42/0 کیلوگرم در مگاژول بود. این یافته حاکی از بهره‌وری بالاتر سامانه زراعی گندم آبی در تبدیل انرژی‌های ورودی به انرژی خروجی در محصول نهایی است. بر‌این‌اساس، توصیه می‌شود کشت گندم آبی به‌عنوان یک گزینه پایدارتر در منطقه مذکور مورد توجه کشاورزان قرار گیرد. https://www.waterjournal.ir/article_216335_6879e8ed8ea77f2ee2e68582707bddc3.pdf