انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Evaluation of Heavy Metal Contamination in Different Land Uses of the Vaz Watershed ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در کاربری‌های مختلف اراضی حوزه آبخیز واز 1 22 224967 10.22125/iwe.2025.520073.1880 FA سعید درختی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری 0009-0006-6339-7262 لیلا غلامی گروه مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران عطااله کاویان دانشگاه ساری عبدالواحد خالدی درویشان دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2025 05 07 فلزات سنگین از مناسب‌ترین شاخص‌ها برای بررسی آلودگی منابع خاک و آب هستند و به دلیل پایداری درازمدت در محیط‌زیست می‌باشند. هدف از پژوهش حاضر بررسی آلودگی فلزات سنگین در خاک کاربری‌های جنگل، مرتع، کشاورزی و مسکونی در آبخیز واز است. سپس با استفاده از نتایج غلظت فلزات کروم، منگنز، آهن، نیکل، مس، روی، آرسنیک، کادمیم، جیوه و سرب و با استفاده از شاخص‌های عامل آلودگی، درجه آلودگی، درجه آلودگی اصلاح‌شده، زمین‌انباشت، شاخص غنی‌سازی و خطر اکولوژیک کیفیت رسوب در کاربری‌های مختلف بررسی شد. نتایج نشان داد که کاربری شهری هم از نظر عامل آلودگی و هم از نظر شاخص تجمع زمینی دارای بیش‌ترین مقدار است و کاربری‌های کشاورزی، جنگل و مرتع به ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار دارند. از نظر درجه آلودگی کاربری مرتع آلودگی بسیار کم، کاربری‌های جنگل و کشاورزی آلودگی متوسط دارند و کاربری مسکونی دارای آلودگی زیاد است. از طرفی شاخص درجه آلودگی اصلاح شده نشان داد که کاربری جنگل، مرتع و کشاورزی دارای آلودگی بسیار کم و کاربری مسکونی دارای آلودگی کم است. در حوزه آبخیز واز کاربری مرتع و تا حد زیادی کاربری جنگل از نظر شاخص‌های آلودگی دارای مقادیر پایینی بودند اما به دلیل حضور دام در مراتع این منطقه و همچنین توریستی بودن جنگل‌های این حوضه احتمال آلوده شدن خاک این کاربری‌ها در آینده وجود دارد. با توجه به اینکه این حوضه یکی از ورودی‌های دریای خزر در شمال کشور است، بنابراین نیاز است که اقدامات حفاظتی لازم برای منابع آب و خاک در حوضه مورد نظر انجام گردد. Abstract<br><br>Heavy metals are among the most suitable indicators for assessing pollution in soil and water resources due to their long-term persistence in the environment and toxic characteristics, which often pose significant challenges. The aim of this study was to investigate heavy metal contamination in soil across forest, rangeland, agricultural, and residential land uses in the Vaz watershed. For this purpose, 47 soil samples from all land uses and one riverbed sediment sample from the watershed outlet were collected. After drying, the samples were sieved through a 63-micron mesh and transferred to a laboratory for elemental concentration analysis using ICP-MS. The concentrations of chromium (Cr), manganese (Mn), iron (Fe), nickel (Ni), copper (Cu), zinc (Zn), arsenic (As), cadmium (Cd), mercury (Hg), and lead (Pb) were analyzed. Contamination indices—including the contamination factor (CF), degree of contamination (Cd), modified degree of contamination (mCd), geo-accumulation index (Igeo), enrichment factor (EF), and ecological risk index (ERI)—were applied to evaluate sediment quality across different land uses. Results indicated that urban (residential) land use exhibited the highest values for both the contamination factor (CF) and geo-accumulation index (Igeo), followed by agricultural, forest, and rangeland land uses, respectively. Based on the degree of contamination (Cd), rangeland showed very low contamination, forest and agricultural land uses had moderate contamination, and residential land use displayed high contamination. However, the modified degree of contamination (mCd) revealed very low contamination levels for forest, rangeland, and agricultural land uses, and low contamination for residential areas. https://www.waterjournal.ir/article_224967_ff7a2099f1ae700f4cf918f51bf4c876.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 The Effect of Different Rainfall Intensities on Cumulative Sediment and Depth to Wet in Different Slopes Using Rainfall Simulator تاثیر شدت‌های مختلف بارندگی بر رسوب و عمق خیسی تجمعی درشیب‌های مختلف با استفاده از شبیه ساز باران 23 42 226396 10.22125/iwe.2021.251743.1425 FA اکبر نوروزی دانشجوی دکتری آبخیزداری، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین،دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران مهدی پژوهش گروه مرتع و آبخیزداری، گروه مهندسی طبیعت ، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران خدایار عبدالهی گروه مرتع و آبخیزداری، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، Journal Article 2020 10 07 Soil erosion is an integrated process that results from the connection of sub-processes related to degradation, separation, transport of soil particles and sediment based on erosive factors such as runoff, rainfall intensity and slope. These factors change the amount and pattern of erosion and affect the total output of sediment. The purpose of this research was to investigate the effect of rainfall intensity on cumulative sediment and wetting depth in different slopes using rainfall simulator. This research was considered as a field survey and it was used three slopes of slight, moderate and steep at different rainfall intensities of 45, 60 and 70 mm/h. The depth to wet was measured diagonally with three repetitions every 10 minutes inside the plot using a ruler or thin tissue rods. Accordingly, the amount of runoff and sediment were collected from the plot surface and measured in the laboratory. The results of this study revealed that with increasing rainfall intensity in all treatments, the amount of sediment production increases in steep and medium slopes. Moreover, the highest and lowest amount of cumulative sediment production occurred at medium and slight slopes in intensity of 70 and 45 mm/h, respectively. Further, the maximum cumulative wetting depth value increases from high to low intensity due to the possibility of sufficient water penetration into the soil. فرسایش خاک یک فرایند یکپارچه است که ناشی از اتصال زیر فرایند‌های مرتبط با تخریب، جداسازی، حمل ذرات خاک و رسوب برَاثر عوامل فرساینده همچون رواناب، شدت بارندگی و شیب می‌باشد. این عوامل میزان و الگوی فرسایش را تغییر می‌دهند و بر میزان خروجی کل رسوب تأثیر می‌گذارد. هدف از این تحقیق بررسی تاثیر شدت‌های مختلف بارندگی بر رسوب و عمق خیسی تجمعی درشیب‌های مختلف با استفاده از شبیه ساز باران می‌باشد. این پژوهش به صورت مطالعات میدانی در سه شیب کم، متوسط وزیاد در شدت‌های مختلف بارندگی ‌45 ، 60 و 70 میلی‌متر بر ساعت صورت گرفت. میزان عمق خیس شدگی را با استفاده از خط‌کش یا میل های بافت نازک هر 10 دقیقه به صورت قطری با 3 تکرار در داخل پلات صورت گرفت. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که با افزایش شدت بارندگی در همه تیمارها، میزان تولید رسوب در شیب‌های تند و متوسط افزایش می یابد. بعلاوه بیشترین وکمترین میزان تولید رسوب تجمعی در شیب متوسط و کم با شدت 70 و 45 میلی متر بر ساعت رخ داد. همچنین حداکثرمیزان عمق خیسی تجمعی از شدت بالا به طرف شدت پایین به دلیل فرصت نفوذ کافی آب در خاک زیاد می‌شود. https://www.waterjournal.ir/article_226396_40e8b9a723e0883e0810a305ac433949.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Assessment and prediction of water quality in the Talar River using deep learning models and statistical analysis ارزیابی و پیش‌بینی کیفیت آب رودخانه تالار با استفاده از مدل‌های یادگیری عمیق و تحلیل‌های آماری 43 69 226397 10.22125/iwe.2025.510360.1868 FA مینا احمدی سرخونی دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. فاطمه شکریان دانشیار, گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری. ساری، ایران. کریم سلیمانی استاد, پژوهشکده سنجش از دور وGIS محیطی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری. ساری، ایران 0000-0002-5357-6797 معصومه بنی هاشمی رئیس مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر 0000-0003-0759-7316 عطا اله کاویان استاد گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Journal Article 2025 03 09 Sustainable management of surface water resources requires continuous monitoring and accurate analysis of water quality at various time intervals. This study assessed the water quality of the Talar River during low-water (September) and high-water (May) periods. During field visits, 15 sampling points were identified in areas with different land uses. Samples were collected from depths ranging from 15 to 30 cm below the water surface on two occasions. The results showed that, during the high-water period, electrical conductivity (EC) and total dissolved solids (TDS) exhibited a strong positive correlation with dissolved ions, such as calcium (Ca²⁺), magnesium (Mg²⁺), and sodium (Na⁺). Additionally, pH exhibited a negative correlation with heavy metals, such as aluminum (r = -0.35) and silicon (r = -0.28), indicating changes in the solubility of these elements under acidic conditions. Principal component analysis (PCA) revealed that, during the dry period, two main components accounted for over 90% of the variance in the data. The first component was influenced by dissolved ions such as sodium, chloride, and sulfur. The second component was related to parameters such as EC and turbidity. During the high water period, the first component was primarily influenced by TDS and EC, accounting for 95.69% of the variance. Modeling calcium concentration using deep learning models revealed that the convolutional neural network (CNN) model outperformed the long short-term memory (LSTM) model. At the Shirgah station, the CNN model fit the real data better, with a correlation coefficient of 0.75; the LSTM showed a coefficient of 0.6. مدیریت پایدار منابع آب سطحی نیازمند پایش مستمر و تحلیل دقیق کیفیت آب در بازه‌های زمانی مختلف است. این پژوهش با هدف ارزیابی کیفیت آب رودخانه تالار در دوره‌های کم‌آبی (شهریور) و پرآبی (اردیبهشت) انجام شد. طی بازدیدهای میدانی، ۱۵ نقطه نمونه‌برداری در کاربری‌های مختلف تعیین گردید. نمونه‌ها از عمق ۱۵ تا ۳۰ سانتی‌متری زیر سطح آب، در دو نوبت برداشت شدند. نتایج نشان داد در دوره پرآبی، هدایت الکتریکی (EC) و کل جامدات محلول (TDS) با یون‌های محلول مانند کلسیم (Ca)، منیزیم (Mg) و سدیم (Na) همبستگی مثبت قوی دارند (r>0.94). همچنین، pH با فلزات سنگین نظیر آلومینیوم(r=-0.35) و سیلیسیم (r=-0.28) همبستگی منفی داشت که به تغییرات حلالیت این عناصر در شرایط اسیدی مربوط است. تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) نشان داد در دوره کم‌آبی، دو مؤلفه اصلی بیش از ۹۰ درصد واریانس داده‌ها را توضیح می‌دهند. مؤلفه اول تحت تأثیر یون‌های محلول مانند سدیم، کلرید و گوگرد بود، در حالی‌که مؤلفه دوم با پارامترهایی چون EC و کدورت مرتبط بود. در دوره پرآبی، مؤلفه اول با 95.69 درصد واریانس، عمدتاً تحت تأثیر TDS و EC قرار داشت. مدل‌سازی غلظت کلسیم با استفاده از مدل‌های یادگیری عمیق نشان داد که مدل CNN عملکرد بهتری نسبت به LSTM دارد. در ایستگاه شیرگاه، مدل CNN با ضریب همبستگی 0.75 تطابق بیشتری با داده‌های واقعی داشت، درحالی‌که LSTM ضریب 0.6 نشان داد. https://www.waterjournal.ir/article_226397_155fb16d786bc75976fbf0604ee61d47.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Analysis of nitrate pollution using hydrochemical methods and stable isotopes in the southern part of Behbahan aquifer تجزیه و تحلیل آلودگی نیترات با استفاده از روشهای هیدروشیمیایی و ایزوتوپ های پایدار در بخش جنوبی آبخوان بهبهان 70 91 226398 10.22125/iwe.2025.500969.1850 FA ناهید زروش دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران ، اهواز ، ایران حسن دانشیان کارشناس سازمان آب و برق خوزستان، اهواز، ایران نصراله کلانتری استاد دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز ،ایران فرشاد علیجانی دانشکده علوم زمین ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران،ایران علی افروس ، گروه مهندسی محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال،ایران محمد باشتی کارشناس شرکت آب منطقه ای کهگیلویه و بویر احمد،یاسوج ایران Journal Article 2025 01 21 In many arid and semi-arid areas, due to lack of surface water or pollution, rainfall deficiency, and intense evaporation as a result of climatic conditions, this precious resource is limited. The defect of this vital resource resulted in groundwater being exploited for different purposes in such areas. However the quality of groundwater is subjected to contamination due to human activities such as domestic wastewater, industry, manure, and fertilizer. Therefore, pollution source detection as a significant subject is necessary. This investigation aimed to evaluate nitrate pollution in shallow wells in the southern part of the Behbehan aquifer using hydrochemical and stable isotopes. To achieve the goal, 56 samples ( 8 surface water, 3 drain water, and 45 groundwater) were collected for major, minor elements and stable isotope analysis.. The collected data was interpreted by SPSS and XLSTAT statistical software. The data indicated that the nitrate concentration varies between 3 to 103 mg/l and δD and δ18O ranges between -17.5 to -3.5 and -5 to 1.75 respectively. Nitrate ion concentration variation and well depth revealed that around Behbehan City and surrounding villages where well depth is below 30 m, the nitrate concentration was between 40 to 103 mg/l, indicating anthropogenic activities including domestic wastewater and manure controlling increasing nitrate concentration. در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک، به علت عدم وجود منابع آب سطحی و یا به دلیل آلودگی، کمبود بارندگی و تبخیر شدید ناشی از تغییرت آب و هوایی این منبع حیاتی در دسترس نمی باشد.کمبود این منبع ارزشمند باعث شده تا آب زیرزمینی مهمترین منبع تامین آب جهت مصارف مختلف در این مناطق باشد. ولی کیفیت این منابع نیز عمدتاٌ به دلیل فعالیت های انسان زاد از قبیل تولید فاضلاب های خانگی و صنعتی و همچنین استفاده از کودهای شیمیایی به شدت رو به کاهش است. بنابراین، شناسایی منابع آلاینده برای محافظت از کیفیت منابع آب زیرزمینی موضوعی مهم و ضروری است. هدف این پژوهش بررسی آلودگی نیترات در چاه های کم عمق بخش جنوبی آبخوان بهبهان با استفاده از روش‏های هیدروشیمیایی و ایزوتوپهای پایدار می باشد. برای نیل به هدف، تعداد 56 نمونه آب (8 نمونه آب سطحی،3 نمونه زه آب کشاورزی و 45 نمونه آب زیرزمینی) جهت آنالیز آنیونها و کاتیونهای اصلی، عناصر فرعی و ایزوتوپ های پایدار δ18Oو δD جمع آوری شد. نتایج بدست آمده با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS وXLSTAT ، مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. https://www.waterjournal.ir/article_226398_11183bb1a3b0835f3397d5e9d67688ee.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Investigation of the Effects of Physical and Hydraulic Parameters on Infiltration in Farm Irrigation Canals (Case Study: Sarvabad County) بررسی اثر پارامترهای فیزیکی و هیدرولیکی بر نفوذ در کانال‌های آبیاری مزارع (مطالعه موردی شهرستان سروآباد) 92 105 226402 10.22125/iwe.2025.512331.1869 FA پویا رحمانی دانشجوی دکتری گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری،ساری،ایران محمد علی غلامی سفید کوهی استاد گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری،ساری،ایران Journal Article 2025 03 13 Optimal water resource management is one of the most critical strategies for achieving sustainable and efficient water consumption worldwide. The proper design and implementation of irrigation channels play a key role in this regard. This study investigates the impact of initial soil moisture, channel bed width, and channel side slope on the cumulative water infiltration in farm irrigation channels. Experiments were conducted in 12 standardized test channels with a length of 1 meter, a depth of 30 cm, and variable widths. The experimental treatments included three levels of initial soil moisture (3%, 6%, and 50%), two channel bed widths (10 cm and 20 cm), and two channel side slopes (less than 1% and more than 3%). The soil texture was kept constant as loamy-clay in all experiments, and cumulative water infiltration was analyzed through field measurements. The analysis of variance (ANOVA) results indicated that the effects of the studied parameters on cumulative infiltration were statistically significant at the 99% confidence level (p-value < 0.01). Treatments with lower initial soil moisture (3% and 6%) recorded cumulative infiltration averages of 24 cm and 29 cm, respectively, whereas this value decreased to 15.6 cm for treatments with 50% initial soil moisture. Moreover, increasing the channel bed width from 10 cm to 20 cm led to an increase in cumulative infiltration from 15 cm to 21.3 cm. مدیریت بهینه منابع آب یکی از ضروری‌ترین راهبردها برای دستیابی به مصرف پایدار و کارآمد آب در جهان به‌شمار می‌رود. طراحی و اجرای مناسب کانال‌های آبیاری یکی از اقدامات کلیدی در این راستا است. در این پژوهش، تأثیر پارامترهای رطوبت اولیه خاک، عرض کف و شیب دیواره کانال بر میزان نفوذ تجمعی آب در کانال‌های آبیاری مزارع مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش‌ها در ۱۲ کانال آزمایشی استاندارد با طول ۱ متر، عمق ۳۰ سانتی‌متر و عرض‌های متغیر طراحی و اجرا شدند. تیمارهای آزمایشی شامل سه سطح رطوبت اولیه خاک (۳ درصد، ۶ درصد و ۵۰ درصد)، دو عرض کف کانال (۱۰ و ۲۰ سانتی‌متر) و دو شیب دیواره کانال (کمتر از ۱ درصد و بیشتر از ۳ درصد) بودند. بافت خاک لومی-رسی در تمامی آزمایش‌ها ثابت نگه داشته شد و نفوذ تجمعی آب از طریق اندازه‌گیری‌های میدانی تحلیل شد. نتایج تجزیه‌وتحلیل واریانس نشان داد که تأثیر پارامترهای مورد بررسی بر میزان نفوذ تجمعی آب در سطح اطمینان ۹۹ درصد معنادار است (p-value < 0.01). تیمارهای دارای رطوبت اولیه کمتر (۳ درصد و ۶ درصد) به‌ترتیب میانگین نفوذ تجمعی ۲۴ و ۲۹ سانتی‌متر را ثبت کردند، درحالی‌که این مقدار برای تیمارهای با رطوبت اولیه ۵۰ درصد به ۱۵.۶ سانتی‌متر کاهش یافت. علاوه بر این، افزایش عرض کف کانال از ۱۰ به ۲۰ سانتی‌متر موجب افزایش میانگین نفوذ تجمعی از ۱۵ به ۲۱.۳ سانتی‌متر شد. https://www.waterjournal.ir/article_226402_4e9d013f20582a8bc03e13a78e4876d4.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Evaluating the Efficacy of Machine Learning Models in Quantifying Diverted Flow to Inlet Canal Influenced by L- and T-Shaped Groynes پتانسیل‌سنجی مدل‌های یادگیری ماشین در شبیه‌سازی میزان دبی انحرافی به کانال آبگیر متاثر از آبشکن‌های L-شکل و T-شکل 106 127 226404 10.22125/iwe.2025.479523.1831 FA بهزاد نصیری دانشجوی کارشناسی ارشد سواحل، بنادر و سازه‌های دریایی، گروه مهندسی عمران ، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. محمد حیدرنژاد گروه علوم مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران اصلان اگدرنژاد استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Journal Article 2024 09 20 Groynes are essential hydraulic structures in river engineering and water resources management, employed to regulate, diversion and direct water flow while mitigating riverbank erosion. The design and optimization of these structures necessitate a comprehensive understanding of their hydraulic and geometric behavior across varying flow conditions. This research examines the efficacy of three machine learning models (MLMs)—Artificial Neural Network (ANN), Support Vector Machine (SVM), and Gene Expression Programming (GEP)—in simulating the diverted discharge in a channel within a physical model incorporating L-shaped and T-shaped groynes. A total of 96 experimental data points were utilized, considering three independent input variables: Froude number (Fr), relative length of grpyne (L/B), and angle of the water intake channel (α). The models' performance was assessed using three evaluation metrics: RMSE, MAE, and R². The results, while confirming the potential of all three MLMs for simulating diverted discharge, indicated that the GEP model with a three-gene structure exhibited superior accuracy compared to the other two models for both types of groynes. The values of RMSE, MAE, and R² during the training and testing phases for the L-shaped groyne were 0.9325, 0.9878, 1.2536 and 0.9836, 0.4102, 0.6325, respectively, and for the T-shaped groyne were 0.9025, 1.2534, 1.8502 and 0.9873, 0.3337, 0.4972, respectively. The second and third ranks were attributed to the MLP 3-8-1 and SVM models, respectively. آبشکن‌ها یکی از سازه‌های هیدرولیکی مهم در مهندسی رودخانه‌ها و مدیریت منابع آب هستند که به منظور کنترل و هدایت جریان آب و همچنین جلوگیری از فرسایش سواحل رودخانه به کار می‌روند. طراحی و بهینه‌سازی این سازه‌ها نیازمند درک دقیقی از رفتار هیدرولیکی و هندسی آنها تحت شرایط مختلف جریان است. در این پژوهش، کارکرد سه مدل یادگیری ماشین شامل شبکه عصبی (ANN-MLP)، مدل پشتیبان بردار ماشین (SVM) و برنامه‌ریزی بیان ژن (GEP) برای شبیه‌سازی مقدار دبی انحرافی در یک کانال در مدل فیزیکی شامل دو آبشکن L-شکل و T-شکل مورد بررسی قرار گرفت. در مجموع 96 دادة آزمایشگاهی به صورت ترکیبی از سه پارامتر عدد فرود (Fr)، طول نسبی آبشکن (L/B) و زاویه کانال آبگیری (α) به عنوان متغیرهای مستقل ورودی برای مدل‌ها مورد استفاده قرار گرفتند. ارزیابی عملکرد مدل‌ها با استفاده از سه سنجة RMSE، MAE و R2 انجام گرفت. نتایج ضمن تأیید پتانسیل هر سه مدل برای شبیه‌سازی میزان دبی انحرافی نشان داد مدل GEP با ساختار سه ژن برای هر دو نوع آبشکن از دقت بیشتری نسبت به دو مدل دیگر برخودار است به طوری که مقدار (RMSE, MAE, R2) در گام آموزش و آزمون برای آبشکن L-شکل به ترتیب برابر با (9325/0، 9878/0، 2536/1) و )9836/0، 4102/0، 6325/0) و برای آبشکن T-شکل به ترتیب (9025/0، 2534/1، 8502/1) و (9873/0، 3337/0، 4972/0) محاسبه شدند. رتبه‌های دوم و سوم به ترتیب متعلق به مدلMLP 3-8-1 و SVM بود. https://www.waterjournal.ir/article_226404_2ec93880ca1029c57fabe14ccc873e6f.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Simulation of different leaching managements for saline soil remediation using HYDRUS شبیه‌سازی مدیریت های مختلف آبشویی جهت اصلاح اراضی شور با استفاده از HYDRUS 128 149 226406 10.22125/iwe.2025.496003.1846 FA آرامدخت اسدی گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران غلامرضا زهتابیان استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. خالد احمدآلی گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. ایمان حاجی راد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-6405-4978 Journal Article 2024 12 26 Improving saline soils is crucial for water and soil resource conservation, as salinity significantly hampers agricultural production in arid and semi-arid regions. Saline soils reduce crop yields, damage farming equipment, threaten food security, and make the soil unsuitable for agriculture. Many farmers in these regions cannot afford the costs of rehabilitating saline soils. Wastewater utilization in agriculture can partially address water demand and contribute to conserving conventional water resources. This study investigates the effect of saline soil leaching using drainage water in Buin Zahra, Qazvin Province. Saline soil samples were collected from depths of 0 to 30 cm using pre-designed cylindrical samplers to minimize disturbance and placed into six polyvinyl chloride (PVC) columns. To evaluate drainage effects on reducing soil salinity and electrical conductivity (EC), alternating columns were equipped with sand drainage layers or left without drainage. The HYDRUS-1D model was used to simulate water and solute movement during the leaching process. The leaching experiment was conducted on six soil columns with initial conditions of EC = 64 dS/m and pH = 8, using three water types: drainage water (EC = 57 dS/m, pH = 7.9), well water (EC = 2.54 dS/m, pH = 7.1), and a mix of both (EC = 32 dS/m, pH = 7.6). Results demonstrated the role of drainage and water quality in reducing soil salinity and electrical conductivity, offering insights into cost-effective strategies for reclaiming saline soils. بهسازی خاک‌های شور از دیدگاه حفاظت منابع آب و خاک اهمیت زیادی دارد، زیرا این خاک‌ها مانعی جدی برای تولید محصولات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شوند. شوری خاک موجب کاهش شدید عملکرد محصولات، آسیب به تجهیزات، تهدید امنیت غذایی و غیرقابل استفاده شدن خاک برای کشاورزی می‌شود. بسیاری از کشاورزان مناطق خشک توان مالی برای اصلاح خاک‌های شور ندارند. استفاده از پساب به‌عنوان منبع آبی در کشاورزی، ضمن تأمین بخشی از نیاز آبی این بخش، به صرفه‌جویی و پایداری منابع آبی کمک می‌کند. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر آبشویی خاک‌های شور منطقه بوئین‌زهرا قزوین توسط زه‌آب انجام شد. نمونه‌های خاک از عمق 0 تا 30 سانتی‌متری با حداقل دست‌خوردگی در 6 ستون PVC جمع‌آوری شد. ستون‌ها به‌صورت یکی در میان دارای زهکش شنی و فاقد زهکش شنی طراحی شدند. همچنین، برای شبیه‌سازی حرکت آب و املاح در فرآیند آبشویی از مدل HYDRUS-1D استفاده شد. آبشویی در 6 سیلندر حاوی خاک شور با شرایط EC=64dS/m و PH=8 انجام شد. برای این منظور، سه نوع آب با کیفیت‌های مختلف شامل آب زهکش (PH=7.9, EC=57dS/m)، آب چاه (PH=7.1, EC=2.54dS/m) و مخلوط این دو آب (PH=7.6, EC=32 dS/m) استفاده شد. نتایج به بررسی کاهش شوری و هدایت الکتریکی خاک تحت تأثیر زهکش و کیفیت آب اختصاص یافت. https://www.waterjournal.ir/article_226406_4b8cbfc38b1c439cc456bd80f619c6f4.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Water Use Efficiency and Quantitative and Qualitative Indicators of Cucumber in a Closed Hydroponic System کارایی مصرف آب و شاخص های کمی و کیفی خیار در سامانه آبکشت بسته 150 163 226407 10.22125/iwe.2025.496587.1849 FA زهرا حمیدی دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ادریس شعبانی استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ناصر عالم زاده انصاری دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران محمد الباجی دانشیار، گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2024 12 29 In order to investigate the water use efficiency and quantitative and qualitative indicators of three cucumber cultivars in different growing media with a closed hydroponic system, an experiment was conducted as a factorial in a randomized complete block design with 3 replications. The treatments included 3 types of growing substrate (cocopeat-perlite and sand (solid-based) and modified NFT (liquid-based)) and 3 greenhouse cucumber cultivars (Strong-Sun, Yalda, and RY). The vegetative, qualitative and physiological traits measured in this experiment included leaf number and area, stem diameter, chlorophyll a, b and total chlorophyll, photosynthesis, yield, soluble solids, EC and pH of fruit and water use efficiency. Based on the results, the highest leaf number was observed in the Strong Sun cultivar and the modified NFT and cocopeat-perlite substrates. Also, the highest leaf area was observed in the Strong Sun cultivar. The highest photosynthesis rate was observed in Strong Sun cultivar in cocopeat-perlite medium (12.41 µmol/m2.s) followed by Strong Sun and modified NFT medium. Also, the highest percentage of total dissolved solids was observed in Strong Sun cultivar in modified NFT and cocopeat-perlite medium. Based on the results, the highest water use efficiency was observed in Strong Sun cultivar and modified NFT medium (4.78 kg/m3) and the lowest in Yalda cultivar and sand medium (1.60 kg/m3). Based on the results, modified NFT medium (due to better management of water resources and nutrient solution) and Strong Sun cultivar are recommended for cultivation in greenhouse units with closed hydroponic systems. به منظور بررسی کارایی مصرف آب و شاخص های کمی و کیفی سه رقم خیار در بسترهای مختلف کشت با سامانه آبکشت بسته آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل 3 نوع بسترکشت (کوکوپیت-پرلیت و ماسه (بر پایه جامد) و NFT تغییرشکل یافته (بر پایه مایع) و 3 رقم خیار گلخانه‌ای (استرانگ‌سان، یلدا و RY) بودند. صفات رویشی، کیفی و فیزیولوژیک اندازه‌گیری شده در این آزمایش شامل تعداد و سطح برگ، قطر ساقه، کلروفیل a، b و کلروفیل کل، فتوسنتز، عملکرد، مواد جامد محلول، EC و pH میوه و کارایی مصرف آب بود. بر اساس نتایج بالاترین تعداد برگ در رقم استرانگ‌سان و بسترهای کوکوپیت-پرلیت و NFT تغییرشکل یافته مشاهده شد. همچنین بیشترین سطح برگ در رقم استرانگ‌سان مشاهده گردید. بالاترین میزان فتوسنتز در رقم استرانگ-سان در بستر کشت کوکوپیت-پرلیت (41/12 میکرومول بر مترمربع در ثانیه) و بعد از آن در استرانگ‌سان و بسترNFT تغییرشکل یافته مشاهده گردید. همچنین بیشترین درصد مواد جامد محلول کل در رقم استرانگ‌سان در بستر کشت‌های NFT تغییرشکل یافته وکوکوپیت-پرلیت مشاهده گردید. بر اساس نتایج بالاترین میزان کارایی مصرف آب در رقم استرانگ سان و بستر کشت NFT تغییرشکل یافته (78/4 کیلوگرم بر مترمکعب) و کمترین میزان آن در رقم یلدا و بستر ماسه (60/1 کیلوگرم بر مترمکعب) مشاهده گردید. بر اساس نتایج به‌دست ‌آمده بستر NFT تغییرشکل یافته (به دلیل مدیریت بهتر منابع آب و محلول غذایی) و رقم استرانگ‌سان جهت کشت در واحدهای گلخانه‌ای با سامانه آبکشت بسته توصیه می‌گردد. https://www.waterjournal.ir/article_226407_5eeb90daebefdb908dfa94b2a588e3c8.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Social Analysis of Development Policies Influencing on Water and Agriculture Resources in Iran تحلیل اجتماعی سیاستگذاری های توسعه ای موثر در حوزه‌های منابع آب و کشاورزی در ایران 164 180 226408 10.22125/iwe.2025.424468.1766 FA محدثه طاهرپورمنصور دکتری جامعه شناسی محیطی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران منصور صادق صالحی جامعه‌شناسی محیط زیست، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، ایران Journal Article 2023 11 08 Water is main concern for sustainable development. However, Iran is a country which its surplus values is nearly 1.4 of net national production and this leads Iran to be dependent to its agriculture section and natural resources in development policies. This indicate why study of water position in Iran's development policy is important. This research is trying to answer the following questions of the country water policy. A. how much is valuable water resources? How much does the consumption have priority? How much water extraction is permitted? How is consumption pattern? To answer these questions, water policies affecting on water resources in tow sections of upper- documents and law documents have been ca thematically analyzed using documentary study and critical sampling method. The results of the study show that economic, political, environmental values of water resources have been considered, but environmental values of water is very less considered. The results of the study also show that the law documents say nothing until when the environmental values of water can be ignored against to economic values. It is also unclear how much the unsustainability and imbalance of water resource against self- efficiency and development growth is bearable. آب نگرانی اصلی برای توسعه‌ی پایدار است. با این حال، ایران، کشوری است که ارزش افزوده ی بخش کشاورزی آن نزدیک به یک چهارم تولید ناخالص ملی است و در اتخاذ سیاست‌های توسعه‌ای خود، متکی بر بخش کشاورزی و منابع طبیعی خود می باشد. به همین دلیل، بررسی جایگاه‌ آب در سیاست های توسعه ای ایران حایز اهمیت می باشد. در تحقیق حاضر برای بررسی سیاست‌های آبی کشور، سوالات اساسی ذیل مطرح بوده است؟ الف. منابع آبی چه ارزشی دارند؟ اولویت مصرف چگونه است؟ تا چه حد از استحصال و مصرف مجاز است؟ و الگوی مدیریتی چگونه است؟ برای پاسخ به سوالات تحقیق، سیاست‌های تأثیرگذار بر منابع آبی در دو بخش اسناد بالادستی و مستندات قانونی در بخش آب و نهادهای درگیر در مورد آب و مدیریت بهره‌برداری ازآب، با استفاده از روش تحلیل تماتیک و روش نمونه گیری انتقادی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که اگر چه ارزش اقتصادی، امنیتی، سیاسی و محیط زیستی منابع آب مورد توجه قرار گرفته است ولی ارزش محیط زیستی آب ناچیز تلقی شده است. علاوه بر این، نتایح تحقیق نشان داد که در اسناد سیاستگذاری های آب در ایران، مشخص نیست که تا چه زمانی ارزشمندی محیط زیستی آب را می توان در برابر ارزشمندی اقتصادی آن نادیده گرفت؟ تا چه حدی از ناپایداری و تراز منفی منابع آبی در قبال خودکفایی، رشد و توسعه‌ی اقتصادی قابل تحمل است؟. https://www.waterjournal.ir/article_226408_8e889b987095bcc46f6608b178ab7e74.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Application of Advanced Hidden Markov Model in Hourly Rainfall Simulation کاربرد مدل مارکوف پنهان پیشرفته در شبیه سازی بارندگی ساعتی 181 197 226410 10.22125/iwe.2025.508700.1866 FA زینب افشاری پور دانشجوی دکتری، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. علی سلاجقه استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، بهزاد مشیری استاد،گروه مهندسی الکترونیک و کامپیوتر، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه تهران، ایران جواد بذرافشان دانشیار، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران حمیدرضا کشتکار ، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2025 02 24 Artificial rainfall simulations by using stochastic models provide a wider range of potential meteorological scenarios compared to historical observational data, enabling a more comprehensive assessment of potential water resource challenges. The hidden Markov model framework for simulating hourly rainfall is capable to capture essential characteristics of daily precipitation, including dry periods and droughts, seasonal and temporal variations in occurrence and intensity, as well as tendencies towards extreme values. This model incorporates several innovations compared to conventional methods, including three(Dry, Wet& Wetter) and clone states for dry periods and temporal non-homogeneity in the transition matrix. It is set up in a Bayesian framework that allows for quantification of parametric and predictive uncertainty, allowing for full model evaluation through posterior predictive analyses. For this research, eight years of hourly rainfall data (from 2015 to 2022) from the Amir Kabir station in Alborz province were utilized. The results of the model are interpretable and allow for the examination of seasonal and annual variations in hourly rainfall occurrence and intensity. Considering the various complex aspects of rainfall patterns at an hourly time scale, this model can serve as a valuable tool for meteorologists, hydrologists, and water resource planners. شبیه سازی بارش مصنوعی با استفاده از مدل‌های استوکاستیک به دلیل داشتن طیف گسترده‌تری از سناریوهای هواشناسی محتمل نسبت به آنچه در تاریخچه داده های مشاهداتی است،این امکان را فراهم می‌کنند که چالش‌های احتمالی منابع آب به طور جامع‌تری ارزیابی شوند. چارچوب مدل مارکوف پنهان جهت شبیه سازی بارندگی ساعتی قادر است ویژگی‌های مهم بارش روزانه از جمله دور‌ه های خشک و خشکسالی، تغییرات فصلی و زمانی در وقوع و شدت بارش و میل به مقادیر حدی را ثبت کند. مدل نوآوری‌های متعددی را در مقایسه با روش‌های مرسوم دارد که این موارد شامل سه حالت(خشک، مرطوب و خیلی مرطوب) وکلون برای دوره‌های خشک و عدم همگنی زمانی در ماتریس انتقال است. این مدل در چارچوب بیزی تنظیم شده‌ است که باعث کمی سازی عدم قطعیت پارامتری و پیش بینی می‌شودکه بررسی کامل مدل از طریق تحلیل‌های پیش بینی پسین امکان پذیر است. جهت انجام این تحقیق از 8 سال دادهای بارندگی ساعتی (1400-1393) ایستگاه سد امیر کبیر در استان البرز استفاده شده است. نتایج مدل قابل تفسیر می‌باشد و امکان بررسی تغییرات فصلی و سالانه در وقوع و شدت بارندگی ساعتی را فراهم می‌کند. با توجه به در نظر گرفتن جنبه‌های مختلف و پیچیده الگوهای بارندگی در مقیاس زمانی ساعتی، این مدل می‌تواند ابزار مفیدی برای هواشناسان، هیدرولوژیست‌ها و برنامه‌ریزان منابع آب باشد. https://www.waterjournal.ir/article_226410_d60a32128d7abd680090e1aa7c8e7b03.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Comparison of ARIMA and SARIMA time series models with machine learning algorithms for meteorological drought forecasting (Case study: Khuzestan Province) مقایسه مدل‌های سری زمانی ARIMA و SARIMA با الگوریتم‌های یادگیری ماشین به منظور پیش‌بینی خشکسالی هواشناسی (مطالعه موردی: استان خوزستان) 198 221 226411 10.22125/iwe.2025.513573.1871 FA فرشته صادق خانی دانشجو دکتری، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0009-0003-4964-7227 محمد انصاری قوجقار استادیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0003-0485-5551 Journal Article 2025 03 23 Meteorological drought is an early warning system of drought conditions that are transferred to environmental drought and can seriously affect the aquatic ecosystem. Therefore, monitoring and forecasting drought and establishing an early warning and foresight system in drought-prone areas is inevitable. In the present study, the performance of ARIMA and SARIMA time series models was compared with ANFIS and ELM machine learning algorithms to predict meteorological drought in Khuzestan Province. In order to evaluate the SPI index at one, three, six and 12 month time scales, statistics and information from eight synoptic stations were used during the years 1989 to 2020. Then, time series and machine learning models were run based on SPI and finally the best model for drought prediction was extracted. In order to evaluate the performance of the models, the evaluation criteria of RMSE, MAE, NS and R were used. The results showed that machine learning algorithms had higher accuracy than time series models in predicting SPI, and among the models studied, the ELM model had the lowest dispersion, the highest accuracy, and the highest correspondence with the first and third quadrant bisectors. Also, based on the SPI results, it was determined that in the study area, drought is in a normal state, but a more severe situation could arise in the future. Therefore, using the results of various modeling in forecasting and warning systems can significantly help in managing and reducing the damages caused by this destructive environmental phenomenon. تغییرات منطقه‌ای در بارش و دمای هوای سطحی منجر به خشکسالی‌های شدید و متعاقب آن تغییرات در الگوهای هیدرولوژیکی می‌شود. خشکسالی هواشناسی یک سیستم هشدار اولیه از شرایط خشکسالی است که به خشکسالی محیطی منتقل می‌شود و می‌تواند اکوسیستم آبی را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار ‌دهد و آسیب‌های اجتماعی - اقتصادی قابل‌ توجهی ایجاد کند. لذا پایش و پیش‌بینی خشکسالی و ایجاد یک سیستم هشدار اولیه و پیش‌آگاهی در مناطق مستعد خشکسالی، امری اجتناب‌ناپذیر است. در پژوهش حاضر، عملکرد مدل‌های سری زمانی ARIMA و SARIMA با الگوریتم‌های یادگیری ماشین ANFIS و ELM به منظور پیش‌بینی خشکسالی هواشناسی در استان خوزستان مورد مقایسه قرار گرفت. به منظور ارزیابی شاخص بارش استاندارد شده (SPI) در مقیاس‌های زمانی یک، سه، شش و 12 ماهه، آمار و اطلاعات هشت ایستگاه سینوپتیک (آبادان، بستان، اهواز، بندر ماهشهر، امیدیه، رامهرمز، مسجد سلیمان و صفی‌آباد (دزفول)) طی سال‌های 1989 تا 2020 به‌کار گرفته شد. سپس، مدل‌های سری زمانی و یادگیری ماشین بر مبنای SPI اجرا و در نهایت بهترین مدل برای پیش‌بینی خشکسالی استخراج شد. به منظور ارزیابی کارایی و عملکرد مدل‌ها از معیارهای ارزیابی RMSE، MAE، NS و R استفاده شد. نتایج نشان داد مدل‌های یادگیری ماشین ELM و ANFIS دقت بالاتری نسبت به مدل‌های سری زمانی ARIMA و SARIMA در پیش‌بینی SPI داشتند و از میان مدل‌های بررسی شده، مدل ELM کمترین پراکندگی، بیشترین دقت و همچنین بالاترین مطابقت را با نیم‌ساز ربع‌های اول و سوم دارد. https://www.waterjournal.ir/article_226411_201ad9c1924982bd8abb1fcd33771a32.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Estimation Factors Affecting the Willingness to Pay of Drinking Water in Tehran Based on Hedonic Demand Function برآورد عوامل موثر بر تمایل به پرداخت آب شرب در تهران براساس تابع تقاضای هدانیک 222 237 226412 10.22125/iwe.2025.514583.1872 FA ویدا ورهرامی دانشیار دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران سنا طاهری کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 03 31 Since the distant past, the country of Iran has been faced with water shortage and the imbalance of its spatial and temporal distribution, therefore, considering the importance of this area, the present research has estimated the factors affecting the price of drinking water in Tehran based on the hedonic demand function. The statistical population of this research includes the information related to the consumers of Tehran city in 2024, who were selected from the available sampling method and finally 166 people were identified as the research sample. These 166 people have been identified due to the number of samples available in this field. In this research, by using the Delphi method and with the help of experts, the factors affecting the price of water such as odor, presence of suspended particles, electrical conductivity, PH, sediment, taste, oxygen level, color, turbidity and chlorine content have been selected. Using the hedonic function, the effectiveness of each of these factors has been measured in such a way that based on the results of the ordinary least squares estimation, it can be seen that all the coefficients of the variables selected by the experts in the final model have been statistically significant and positive. Thus, increasing the importance of the desired quality variables for the surveyed people increases the willingness to pay more for drinking water. کشور ایران از گذشته‌های دور با کمبود آب و عدم توازن توزیع مکانی و زمانی آن روبه رو بوده است از این رو با توجه به اهمیت این حوزه در تحقیق حاضر به برآورد عوامل موثر بر تمایل به پرداخت آب شرب در تهران بر اساس تابع تقاضای هدانیک پرداخته شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل اطلاعات مربوط به مصرف کنندگان شهر تهران در سال 1402 می‌باشد که از روش نمونه‌گیری در دسترس نمونه نهایی انتخاب شده و نهایتا 166 نفر به عنوان نمونه تحقیق مشخص گردیده‌اند. در این تحقیق با استفاده از روش دلفی و کمک گرفتن از خبرگان، عوامل تاثیرگذار بر تمایل به پرداخت آب با عنوان بو، وجود ذرات معلق، شدت هدایت الکتریکی، PH، رسوب، طعم، سطح اکسیژن، رنگ، کدورت و میزان کلر انتخاب شده‌اند. با استفاده از تابع هدانیک میزان اثرگذاری هرکدام از این عوامل مورد سنجش قرار گرفته به شکلی که بر اساس نتایج حاصل از تخمین با روش حداقل مربعات معمولی می‌توان دریافت که همه متغیرهای انتخاب شده توسط خبرگان در مدل نهایی به صورت معنادار بر تمایل به پرداخت آب اثرگذاری مثبت داشته‌اند. از این‌رو، افزایش اهمیت متغیرهای کیفی مورد نظر برای افراد مورد بررسی باعث افزایش تمایل به پرداخت بیشتر برای آب شرب می‌شود. https://www.waterjournal.ir/article_226412_23b3162d514eb0b74ba829a63d8cee37.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 15 4 2025 07 23 Investigating the Impact of Uncertainty in Hydropower Energy Consumption and Urbanization Rate on the Ecological Footprint in Iran بررسی تأثیر عدم قطعیت مصرف انرژی برق‌آبی و نرخ شهرنشینی بر ردپای اکولوژیکی در ایران 238 256 226413 10.22125/iwe.2025.505024.1858 FA مسعود چشم‌اغیل دانشجوی دکتری رشته اقتصاد بخش عمومی،دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران 0009-0002-5985-1937 جواد شهرکی دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد ، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران رضا اشرف گنجویی استادیار گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد ، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران Journal Article 2025 02 06 This study examines the impact of uncertainty factors on ecological footprint. The main objective is to assess the influence of globalization uncertainty, urbanization rate, hydropower energy consumption, trade, and per capita income on Iran's ecological footprint from 1979 to 2023. The fuzzy regression model and MATLAB software were used for data analysis. Results at a membership degree of 0.9 (uncertainty conditions) show that the urbanization growth rate has a significant effect on the ecological footprint. The average width for this variable is small, but the right and left uncertainty widths are high. For hydropower energy consumption, the average width indicates a considerable positive impact on the ecological footprint, yet the differences between the right and left widths show uncertainty in this effect. Regarding the globalization index, the stability of width values (0.114) indicates a consistent positive effect with high certainty. In contrast, trade has a near-zero effect on the ecological footprint, with small width values indicating the negligible role of this variable. Additionally, per capita production has a positive effect with high certainty; the stability of width values (0.109) reflects the model's high confidence in this variable. Based on the findings, globalization and per capita production have the most significant positive effects with high certainty. Hydropower energy consumption has a positive impact but with uncertainty, while urbanization growth rate and trade have negligible effects. The results emphasize that the model should focus on variables with high positive impact and certainty. در این مطالعه، به بررسی اثر عدم قطعیت عوامل مؤثر بر ردپای اکولوژیکی پرداخته شده است. هدف اصلی پژوهش، ارزیابی تأثیر عدم قطعیت جهانی‌شدن، نرخ شهرنشینی، مصرف انرژی برق‌آبی، تجارت و درآمد سرانه بر ردپای اکولوژیکی ایران در بازه زمانی ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۲ است. برای تحلیل داده‌ها از مدل رگرسیون فازی و نرم‌افزار متلب استفاده شده است. نتایج در درجه عضویت 9/0 (شرایط عدم قطعیت) حاکی از آن است که نرخ رشد شهرنشینی تأثیر قابل توجهی بر ردپای اکولوژیکی دارد؛ پهنای متوسط برای این متغیر ناچیز است اما مقادیر پهنای راست و چپ عدم قطعیت بالایی را نشان می‌دهند. در مورد مصرف انرژی برق‌آبی، پهنای متوسط بیانگر تأثیر مثبت قابل ملاحظه‌ای بر ردپای اکولوژیکی است، اما تفاوت پهناهای راست و چپ حاکی از عدم قطعیت در این تأثیر است. برای شاخص جهانی‌شدن، ثبات مقادیر پهناها (۱۱۴/۰) نشان‌دهنده تأثیر مثبت یکنواخت و با قطعیت بالای این متغیر است. در مقابل، تجارت تأثیری نزدیک به صفر بر ردپای اکولوژیکی دارد؛ مقادیر کوچک پهناها نشان‌دهنده نقش ناچیز این متغیر است. همچنین، تولید سرانه تأثیری مثبت و با قطعیت بالا دارد؛ ثبات مقادیر پهناها (۱۰۹/۰) گویای اعتماد بالای مدل به این متغیر است. بر اساس یافته‌ها، شاخص جهانی‌شدن و تولید سرانه بیشترین تأثیر مثبت و با قطعیت بالا را دارند. مصرف انرژی برق‌آبی تأثیری مثبت اما همراه با عدم قطعیت دارد و متغیرهای نرخ رشد شهرنشینی و تجارت تأثیر ناچیزی دارند. این نتایج تأکید می‌کند که تمرکز مدل باید بر متغیرهای با تأثیر مثبت و قطعیت بالا باشد. https://www.waterjournal.ir/article_226413_8f91731deb1f100448d2e02d80c0e9d4.pdf