پهنه ‌بندی و بررسی مخاطرات ناشی از برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت سرایان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 گروه مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند

چکیده

آب­های زیرزمینی قسمت زیادی از منابع آب آبیاری اراضی کشاورزی است؛ بنابراین باید مدیریت صحیحی در نحوة بهره­گیری از این منابع انجام شود. این پژوهش، به بررسی کمی و کیفی آبخوان با استفاده از روش درونیابی IDW در نرم افزار ARC GIS 10.2 و مخاطرات ناشی از برداشت بی­رویه از آب زیرزمینی دشت سرایان پرداخته است. تعداد چاه­های مورد بررسی در این پژوهش 30 حلقه و سال مطالعاتی برای داده­های برداشت آب چاه­ها از سال 1391 تا 1395، داده­های افت سطح ایستابی از سال 1365 تا 1396 و داده های کیفی از سال 1387 تا 1395 در نظر گرفته شد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد میزان برداشت آب از چاه­ها در سال 1391 بیشتر از سال 1393 و در سال 1395 به حداقل مقدار خود رسیده است به طوری که اکثر چاه­های واقع حوضه مورد مطالعه از برداشت 24 لیتر در ثانیه به 9 لیتر در ثانیه رسیده است. همچنین افت سطح ایستابی در یک دوره زمانی 31 ساله، 20 متر بدست آمد. علاوه بر­ آن، نتایج نشان داد؛ در دوره زمانی مورد مطالعه کیفیت آب زیرزمینی در این دشت به شدت کاهش یافته و این کاهش کیفیت باعث کاهش عملکرد گیاهان در منطقه مورد مطالعه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Zoning and the investigation of hazards of water resources excessive consumption (Case study: Sarayan Plain)

نویسندگان [English]

  • fahimeh sharifan 1
  • Hossien khozeymehnehad 2
1 Ph.D. student of water resources, Department of Science and Water Engineering, Faculty of Agriculture, Birjand University, Birjand, Iran
2 Assistant Professor, Department of water Engineering, University of Birjand
چکیده [English]

Groundwater resources provide a large portion of the water used to irrigate farming lands. Therefore, one should adopt appropriate management strategies for utilizing these resources. This research investigates, both qualitatively and quantitatively, an acquirer using IDW interpolation technique, as implemented in ArcGIS 10.2 Software, so as to evaluate consequences of unleashed withdrawal of groundwater across Sarayan Plain. To this end, a total of 30 wellbores were studied and water withdrawal data during 2012-2016, water table level drop data during 1986-2017, and qualitative data during 2008-2016 were considered. Results of the present research indicated that, the rate of withdrawal from the wells in 2012 was larger than that in 2014 and minimal in 2016 when most of the wells within the studied watershed had their water withdrawal rates decreased from 24 L/s to as low as 9 L/s. Moreover, during the 31-year period studied herein, the water table level was found to go deeper by 20 m. The results further indicated that, during the studied period, the quality of groundwater across the plain decreased significantly, leading to degraded yield of the corps across the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ground water
  • Damage
  • Interpolation
  • GIS