پهنه بندی خشکسالی‌های اقلیمی و بزرگی خشکسالی با استفاده از شاخص SPI و روش زمین آمار کریجینگ(مطالعه موردی: استان کرمان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

2 گروه مرتع و آبخیزداری ،دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ،ساری، ایران

3 گروه آبخیزداری، دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

4 استاد دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری

5 گروه تغییر اقلیم، دکتری، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

خشکسالی تقریبا در تمام مناطق آب و هوایی رخ می­دهد از جمله مناطق پر بارش و کم بارش و عمدتا به کاهش مجموع بارندگی دریافتی در یک دوره طولانی از زمان مثلا یک فصل یا یک سال مربوط می­شود. خشکی یکی از ویژگی­های دائمی آب و هوای مناطق کم بارش است اما خشکسالی اختلالی موقتی است. یکی از مناطقی که در چند سال اخیر به شدت تحت تأثیر پدیده خشکسالی قرار گرفته است استان کرمان بوده، این حقیقت لزوم انجام تحقیقات گسترده­ای را در این زمینه بیان می­کند. در این تحقیق از نمایه بارش استاندارد شده بارش SPI با هدف تعیین نقاط حساس به خشکسالی و شناسایی ویژگی­های خشکسالی در استان کرمان استفاده شده است. پس از جمع آوری داده­های بارش 59 ایستگاه موجود در استان اعم از باران­سنجی و سینوپتیک از سال 1353 تا 1383و حذف ایستگاه­های دارای آمار ناقص، میزان نمایه SPI در مقیاس­های زمانی 1 ،3 ،6 ،9 و 12 ماهه بدست آمد، بررسی روش‌های مختلف درون‌یابی برای پهنه‏بندی خشکسالی با استفاده از سیستم‏های اطلاعات جغرافیایی  (GIS) نشان داده است که روش کرجینگ برای درون­یابی شدت دوره‏های خشک مناسب است. لذا با استفاده از این روش و با کمک نرم افزار (GS+ ) مقادیر نقطه‌ای نمایه SPI (اعداد به دست آمده برای هر ایستگاه) به سطح تعمیم داده شد و همین­طور با تعیین دوره­های خشک ایستگاه­ها در مقیاس­های زمانی، نقشه‏های هم­شدت و نقشه­های هم­ارزش بزرگی تهیه شد. نتایج حاصل از این تحقیق مشخص می­کند که قسمت­هایی از جنوب غربی و غرب استان در محدوده شهرستان­های بافت، رابر و سیرجان از نظر احتمال وقوع خشکسالی از حساسیت بیشتری برخورار هستند و هرچه مقیاس زمانی بالاتر می­رود قدر مطلق مجموع دوره­های خشک بیشتر می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Zoning Climatic Drought and Drought Magnitude Using SPI Index and Kirijing Geostatistical Method (Case Study: Kerman Province)

نویسندگان [English]

  • peyman madanchi 1
  • kaka shahedi 2
  • Mahmud Habibnejad 3
  • Karim Solaimani 4
  • Ahmad fatehi marj 5
2 Watershed management, Natural resources, University of Sari Agriculture science and Natural Resources, sari iran
4 Professor of Sari Agricultural Science and Natural Resources.Department of rang and watershed managemen
چکیده [English]

Drought occurs in all climatic zones including areas with low and high rainfall. It is related to amount of rainfall decrease in a long time period such as a season or year. Dryness is one of the permanent features of climatic zones with low rainfall, but the drought is a temporary disturbance. One of the areas severely affected by drought in recent years is Kerman Province. This fact reveals need to carry out extensive research in this area. In this study, the standardized precipitation index (SPI) was applied in order to the drought zoning in Kerman province. After collecting data from 59 stations including synoptic and rain-gauge in the province from 1974 to 2004 and removing incomplete statistics, the SPI index computed in scales 1, 3, 6, 9 and 12 months. Evaluation of different interpolation methods for drought zoning using Geographic Information System (GIS) showed that Kriging method is suitable for interpolation of the drought severity. Therefore, using this method and by applying GS + software, local values of SPI index used for drought periods monitoring were extended to the areal values. We have produced maps of intensity and the same value magnitude with determination a period of dry in stations in time scale. The results showed that have more sensitivity for drought accurence a portion of west souther and west earas of kerman province, located in baft, sirjan and rabor towns. Whatever time scale goes higher then, absolute related with dryness periods get more.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climatic Drought
  • Drought magnitude
  • Kerman province
  • Kirijing
  • SPI Index
  • Zoning