تعیین کننده‌های رفتار حفاظت از آب گندم‏کاران شهرستان اٌرزوئیه با استفاده از تئوری انگیزش حفاظت

نویسندگان

1 کارشناس ارشد ترویج کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، ایران

2 دانشیار ترویج و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، ایران

چکیده

در شرایط بحران آب، واکاوی رفتار حفاظت از آب کشاورزان و تعیین­کننده­های آن ضروری است. از این روی، پژوهش حاضر با هدف شناسایی تعیین­کننده­های رفتار حفاظت از آب گندم‏کارن شهرستان اٌرزوئیه با استفاده از تئوری انگیزش حفاظت صورت پذیرفت. روش انجام این پژوهش کمّی و به شیوه پیمایش بود. جامعه آماری تحقیق گندم‏کاران آبی بخش مرکزی شهرستان ارزوئیه واقع در استان کرمان بود (1350=N) که تعداد 132 کشاورز با استفاده از جدول نمونه‏گیری بارتلت و همکاران به صورت تصادفی در بین روستاهای دهستان بخش مرکزی این شهرستان انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسش­نامه­ای محقق ساخته بود که روایی آن توسط پانلی از متخصصان دانشگاهی و بخش اجرا (کارشناسان مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان اٌرزوئیه) تأیید شد و پایایی پرسش­نامه نیز با انجام مطالعه راهنما و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (86/0-58/0) به­دست آمد. نتایج حاصل از همبستگی اجزاء تئوری انگیزش حفاظت نشان داد که مؤلفه­های هزینه‏های پاسخ، کارآمدی پاسخ و خودکارآمدی رابطه معناداری با رفتار حفاظت از آب دارند. فزون بر آن، در اعتبار سنجی تئوری انگیزش حفاظت، نتایج آزمون برازش مدل نشان داد که در مجموع شاخص‏های DF/CMIN، NFI، IFI، CFIو RMSEAدر سطح مطلوبی قرار دارند و مؤلفه­های تئوری انگیزش حفاظت قادر به تبیین بیش از 28 درصد از تغییرات در رفتار حفاظت از آب کشاورزان هستند که در این میان، خودکارآمدی تنها متغیر معنادار شناخته شد و تأثیر سایر متغیرها بر رفتار احراز نگردید. به­منظور ایجاد درک عمیق­تر از تعیین­کننده­های رفتار حفاظت از آب گندمکاران از آزمون تحلیل خوشه‏ای استفاده شد که نتایج نشان داد گندم­کاران مورد مطالعه به سه گروه حفاظت‏گرای مثبت‏نگر، مصرف‏گرای منفی‏‏نگر و مصرف‏گرای مثبت‏نگر قابل تفکیک­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Determinants of Orzuiyeh County Farmers’ Water Protection Behavior Using the Protection Motivation Theory

نویسندگان [English]

  • leila sharafipoor 1
  • Mostafa Ahmadvand 2
1 M.Sc.of Agricultural Extension, Dept. of Rural Development Management, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran
2 Associate Professor, Dept. of Rural Development Management, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, iran
چکیده [English]

In the context of the water crisis, it is essential to identify farmers’ water protection behavior and its determinants. Therefore, the present study was conducted using Protection Motivation Theory (PMT) as a basis for identification of the main determinants of Orzuiyeh County wheat farmers’ water protection behavior under water crisis. The research design was quantitative, using survey research method. Thepopulation was irrigated wheat farmers in central district of Orzuiyeh County in Kerman province, among whom 132 wheat farmers were determined as sample based on Bartlett and colleagues sample size table. The main instrument of the research was a researcher-made questionnaire whose validity was confirmed by a panel of academic experts as well as the staffs in Jihad-e-Agriculture management of Orzuiyeh County. The reliability of the questionnaire was also determined by conducting a pilot study and calculating the Cronbach's alpha coefficient (0.58-0.86). The results of the correlation matrix of components of Protection Motivation Theory showed that the response costs, response efficacy, and self-efficacy had a significant relationship with the farmers’ water protection behavior. In the validation of the Protection Motivation Theory, the results of the fitting test showed that the DF/CMIN, NFI, IFI, CFI and RMSEA indices were in a good level. The results of path analysis also showed that the components of Protection Motivation Theory could explain more than 28% of the changes in farmers’ water protection behavior, among which self-efficacy made a significant contribution, while other components were non-significant. Finally, cluster analysis was used to better understand farmers' water behavior and based on the results three groups of farmers were identified including, positive protective, negative consumerism, and positive consumerism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water management
  • Protection behavior
  • Protection motivation theory
  • Conservation
  • Orzuiyeh