کاربرد مبانی آب مجازی در افزایش ارزش اقتصادی منابع آب کشاورزی (مطالعه موردی: دشت اراک)

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه شهرکرد ایران

2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

3 مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

چکیده

امروزه ارزش اقتصادی منابع آب به عنوان شاخصی مهم در مصرف بهینه و مدیریت عرضه و تقاضای آب بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در مقاله حاضر با ارتقاء و کاربرد یک مدل ریاضی موجود تعیین ارزش اقتصادی آب، اثر آب مجازی در افزایش ارزش اقتصادی منابع آب بررسی شده است.  این بررسی برای دشت اراک و محصولات استراتژیک گندم، جو، یونجه و ذرت علوفه­ای در سه حالت وزن­دهی مساحت تحت کشت، حجم آب مصرفی و درآمد محصول انجام شد. اطلاعات لازم شامل اطلاعات هواشناسی، کشاورزی، احجام آب مصرفی و مقادیر هزینه­ها و درآمد­ها برای سال زراعی 1395- 1394 تهیه و به کار رفت. نتایج نشان داد که ارزش اقتصادی منابع آب کشاورزی دشت اراک در هر سه حالت مختلف وزن­دهی، با لحاظ آب مجازی که به جایگزینی محصولات منجر شد، افزایش می­یابد. به طوری که با کشت ذرت علوفه­ای به جای یونجه در سه روش وزن­دهی مساحت تحت کشت، حجم آب مصرفی و درآمد محصول، به ترتیب 36، 28 و 5/40 درصد افزایش در ارزش اقتصادی منابع آب ایجاد می­شود. افزایش ارزش اقتصادی منابع آب از راهکارهای نیل به توسعه پایدار و تأمین امنیّت غذایی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Increasing the Agricultural Water Resources of Economic Values, Involving the Bases of Virtual Water, Case Study: Arak Plain, IRAN

نویسندگان [English]

  • hajar fazlolahi 1
  • Rohallah Fatahi 2
  • Kumars Ebrahimi 3
1 Department of Irrigation Engineering, Shahrekord University Iran
2 Assistant Professor of Water Engineering Department of Shahrekord University
3 Irrigation and Reclamation Engineering Department University of Tehran
چکیده [English]

Optimal water consumption and the supply & demand management would require a better focus on the economy of water resources. This study evaluates the effects of virtual water on the economic value of water resources using a mathematical model. The model has been applied to the Arak Plain, central Iran, for four strategic crops of wheat, barley, alfalfa and corn with three weighting methods of “cultivated area”, “water consumption volume”, and “income”. Meteorological and agricultural data, water consumption data as well as incomes and expenses of the water section in 2015-2016 were used in this research. Results show that the economic value of agricultural water resources in the Arak Plain increased for all the three weighting methods by considering the virtual water that led to substituting the products. Replacing alfalfa with sorghum would increase the economic value of water resources by 36.0%, 28.0%, and 40.5%, using the three weighting methods of “cultivated area”, “water consumption volume”, and “income”, respectively. Increasing the economic value of water resources is one of the main ways towards sustainable development and food security.

کلیدواژه‌ها [English]

  • mathematical model
  • virtual water
  • water economic value
  • weighting
اسماعیلی موخر فردویی، م. ع.، ک. ابراهیمی، ش.  عراقی نژاد و ع. هورفر. 1394. ارزیابی راندمان مالی کشاورزان با تکیه بر تعیین ارزش اقتصادی آب. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 2-47، شماره 1، ص 150-141.

امیدی، ف. و ک. ابراهیمی. 1391. معرفی و بررسی لزوم کاربرد راندمان اقتصادی به همراه راندمان فیزیکی در آبیاری مطالعه موردی استان کرمان. اقتصاد کشاورزی و توسعه. شماره77، ص 200-179.

پوران، ر.،  ح. راغفر، ع. قاسمی و ف. بزازان. 1396. محاسبه ارزش اقتصادی آب مجازی با رویکرد حداکثرسازی بهره­وری آب آبیاری. مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، سال ششم، شماره 12 ، ص 212-189.

چیمه، ط.، ک. ابراهیمی، ع. هورفر  و ش. عراقی نژاد. 1393. ارزیابی ارزش اقتصادی آب کشاورزی با رویکرد قیمت گذاری بر اساس نوع محصول در دشت قزوین. پژوهش آب در کشاورزی. شماره 28، ص 181 – 171.

زارع مهرجردی، م.ر.، ع. رضایی و م. ضیاءآبادی. 1391. ارزش­گذاری آب­های زیرزمینی با رویکرد کیفیت؛ مطالعه موردی انار کاران شهرستان میبد. مهندسی آبیاری و آب ایران، سال سوم ، شماره 10، ص 18-11.

سالاری، س.، ف. کاراندیش و ع. درزی نفتچالی. 1393. تحلیل مکانی و زمانی تغییرات آب مجازی گندم در استان سیستان و بلوچستان. مهندسی آبیاری و آب ایران، سال پنجم، شماره هجدهم، ص 94-81.

عابدی، س.  و م. تهامی پور. 1395. اندازه­گیری و تحلیل تراز تجاری آب مجازی در بخش کشاورزی استان زنجان. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، شماره 4، ص814-805.

معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور. 1390. راهنمای تعیین ارزش اقتصادی آب برای مصارف کشاورزی، نشریه شماره666. 92ص.

 

Agudelo, J.I.  2001. The economic valuation of water, principle and method. Value of water research report, IHE Delft, Netherlands, No 5, 48p.

Chapagain, A. K. and, A. Y. Hoekstra .2003. Virtual water trade: A quantification of virtual water flows between nations in relation to trade of livestock and livestock products, Value of water Research Report Series No.13, UNESCO-IHE, pp. 49-76.

De Wit, C., J. Goudriaan and H. Van Laar. 1978. Penning de Vries FWT, Rabbinge R., H. Van Keulen, W. Louwerse, L. Sibma and C. De Jonge.1978. Simulation of assimilation, respiration and transpiration of crops. Simulation Monographs, Pudoc, Wageningen.

Doorenbos, J. and A.H. Kassam .1979. Yield response to water. FAO irrigation and drainage paper No. 33, Italy, 193p.

Duarte R., V. Pinillab and A. Serrano. 2016. Understanding agricultural virtual water flows in the world from aneconomic perspective: A long term study. Ecological Indicators 61: 980–990.

Hanasaki, N., T. Inuzuka, S. Kanae, and T. Oki. 2010. An estimation of global virtual water flow and sources of water withdrawal for major crops and livestock products using a global hydrological model, Hydrology Journal, 384:232-244.

Sawyer, D. G. Perron and M. Trudeau. 2005. Analysis of Economic Instruments for Water Conservation. Brock University.