برآورد منحنی‌های فروکش اصلی (MRC) جریان رودخانه‌ای در ایستگاه‌های هیدرومتری استان اردبیل

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعیدانشگاه محقق اردبیلی

3 گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 دانشجوی دکتری مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

10.22125/iwe.2021.133681

چکیده

منحنی فروکش اصلی (MRC) مشخص‌کننده شرایط میانگین جریان پایه و نشانه‌ای از مشارکت آب زیرزمینی در جریان سطحی رودخانه است و یکی از عوامل مهم در هیدرولوژی و منابع آب است. در همین راستا، هدف از پژوهش حاضر برآورد معادلات رگرسیونی منحنی‌های فروکش اصلی جریان رودخانه‌ای در 28 ایستگاه‌ هیدرومتری استان اردبیل است. به‌منظور تعیین معادلات رگرسیونی منحنی فروکش اصلی از برنامه‌نویسی ویژوال بیسیک استفاده شد. پس از محاسبه منحنی فروکش اصلی، مقادیر ضریب شیب، ثابت منحنی فروکش و ضریب تبیین برای ایستگاه‌های مطالعاتی تعیین شد. بر اساس نتایج و معادلات منحنی فروکش اصلی، مقدار میانگین ضریب تبیین رابطه رگرسیونی لگاریتمی با مقدار 83/0 نزدیک‌ترین مقدار به معیار بوده و به‌عنوان بهترین معیار برازش مورد توجه قرار گرفت. بر اساس نتایج، ضریب شیب بیش‌تر در ایستگاه‌های بوران، فیروز‌آباد و مشیران به‌ترتیب با مقدار 70/2، 43/2 و 20/2 که جزو رودخانه‌های دائمی به‌ترتیب با مقادیر دبی 97/17، 95/2 و 79/13 متمکعب در ثانیه هستند، برآورد شد. درحالی‌که مقادیر شیب در ایستگاه‌های حاج احمد کندی، کوزه‌تپراقی و نیر به‌ترتیب برابر 09/0، 051/0 و 05/0 هستند که دارای مقادیر دبی پایینی به‌مقدار 15/0، 93/0 و 22/1 مترمکعب در ثانیه هستند. در خصوص مقادیر ثابت نیز ایستگاه‌های پل‌الماس، باروق و فیروزآباد دارای بیش‌ترین مقدار ثابت به‌ترتیب 896، 572 و 89/15‌ هستند. ضریب تبیین معادلات لگاریتمی نشان داد که در ایستگاه‌های بالادست با تغییرات کم‌تر در دبی جریان، مقدار ضریب تبیین معادلات بالاتر است. درحالی‌ که در ایستگاه‌های پرآب و پایین‌دست مقدار ضرایب تبیین معادلات کم‌تر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Estimating the river flow master recession curves (MRC) in river gauge stations of Ardabil Province

نویسندگان [English]

  • Nahideh Parchami 1
  • Raoof Mostafazadeh 2
  • Abazar Esmali Ouri 3
  • Rasoul Imani 4
1 M.Sc. Student of Watershed Management Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 Department of Natural Resources, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili
3 Dept. Natural Resources, Faculty of Agriculture & Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
4 Ph. D. Student of Watershed Management Sciences and Engineering, Kashan University, Iran
چکیده [English]

The master recession curve (MRC) provids an average characterization of baseflow amount and can be a sign of ground water contribution to the surface flow amount. The purpose of this research is to estimate the regression equations of MRC in 28 hydrometric stations of Ardabil Province. Toward this, the Visual Basic programming was used to obtain regression equations of the principal subtraction curve. After obtaining the MRC of all study river gauge stations, the slope values, the recession constant and the explanatory factor were determined. The logarithmic regression formula with the value of 0.83 was considered as the best fitness criterion. The slope coefficient of MRC in Boran, Firoozabad, and Moshiran stations were 2.70, 2.43 and 2.20, respectively, which are the perennial rivers with highest discharge value, the amount of average yearly discharge were 17.97, 2.95, and 13.79 m3s-1. While the slope of the Hajahmadkandi, Kouzehtopraghi and Nir hydrometric stations respectively were 0.09, 0.051 and 0.05, which have the smallest amount of slope and the amount of discharge respectively, equal to 0.16, 0.93 and 1.22 m3s-1. Regarding the constant values, the Polealmas, Barogh and Firoozabad stations had the highest constant values ​​of 896, 572, and 15.89. Also, the Hajahmadkandi (0.35), Akbrdavood (1.416), Dostbeiglo (4.359) stations had the lowest constant coefficients. The results can be used to compare the studied watersheds in terms of hydrological response and baseline flow contribution in the river flow