آشکارسازی تغییر اقلیم در غرب ایران با توجه به تغییرات دما

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا.

چکیده

این تحقیق به منظور بررسی تغییر اقلیم در ناحیه غربی ایران، بر مبنی ارزیابی تغییرات دما صورت گرفته است. در همین رابطه آمار 46 ساله (2006-1961) تعداد 17 ایستگاه سینوپتیک منطقه غرب کشور بررسی گردیده و تغییرات معنی­دار دماهای بیشینه، کمینه، متوسط و همچنین دامنه شبانه­روزی دما (DTR، که بیانگر اختلاف مقادیر دماهای بیشینه و کمینه می­باشد)، در دو مقیاس زمانی فصلی و سالانه مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. بدین منظور، ابتدا دوره مطالعاتی در سه بازه زمانی 46، 30 و 16 ساله تقسیم شده و با توجه به میزان تغییرات دما، دوره نرمال اقلیمی برای کلیه ایستگاه­ها استخراج گردید. سپس مقادیر میانگین داده­ها، با استفاده از آزمون­های من - ویتنی و t دو نمونه­ای مورد مقایسه قرار گرفت و اختلاف­های معنی­دار در سطح اطمینان 95 درصد مشخص شدند. در این رابطه، بیشترین و کمترین تفاوت میانگین دوره­ها، به ترتیب به دماهای کمینه و بیشینه اختصاص یافت. همچنین روند داده­ها در بازه زمانی 16 ساله اخیر نیز مورد بررسی قرار گرفت و بر اساس نتایج آن، دماهای متوسط، بیشینه و کمینه دارای روندی افزایشی بوده، در حالی­که در داده­های DTR تغییرات کاهشی مشاهده شد. از نظر منطقه­ای، این نتایج بیانگر آن است که بارزترین تغییرات متعلق به اقلیم نیمه خشک (ایستگاه­های سقز، شهرکرد، کرمانشاه و تبریز) بوده است. از نظر فصلی نیز، زمستان شدیدترین تغییرات را در منطقه در بر داشته است. میزان موارد اختلاف بین بازه زمانی 16 ساله و بازه­های 30 (دوره نرمال) و 46 ساله، به ترتیب معادل 85 و 60 درصد می­باشد. در بازه 16 ساله اخیر، بیشترین و کمترین روند معنی­دار ایستگاه­ها، به ترتیب در فصول تابستان و پاییز مشاهده گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Detection of climate change using air temperature series in the west of Iran

نویسندگان [English]

  • Fereshteh Ghiami Shomami
  • Safar Marofi
  • Aliakbar Sabziparvar
  • HAMID Zareabyane
  • Majid Heydari
M.Sc. Student, Department of Irrigation and Drainage, College of Agriculture, Bu-Ali Sina University
چکیده [English]

In this research, in order to investigate climate change occurrence in west of Iran, 46 years observed data (1961-2006) of 17 synoptic stations of the area were used and evaluated. To this regard, significant variations values of maximum, minimum and average air temperatures as well as diurnal temperature range (DTR) on both annual and seasonal time series were analyzed on two steps. First, the data period was considered as three categories including: 46, 30 and 16 years, and the normal climate duration base variation temperature was identified on the all of stations. Then, significant variations were identified based on the averages values comparison, using the Mann-Whitney and t-Test methods. Data trend was evaluated from the 16 years period which was concern to recent period and has significant variations (at 95% level) comparing the other durations. Base on trend analysis results, Values of maximum, minimum and average air temperatures showed increasing and DTR decreasing variations. The maximum and minimum differences were related to minimum and maximum air temperatures, respectively. Regional investigation of results, illustrated that the most important variations were concerned to semi arid climate (Saghaz, Shahr-kord, Kermanshah and Tabriz stations). Seasonally, winter had also the most important variations. The difference between the 16 years duration and the 30 as well as 45 years durations were 85 and 60%, respectively. During the 16 years period, maximum and minimum stations which had significant trends were observed in summer and fall, respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climate change
  • Means Comparing
  • Non Parametric Test
  • Temperature Tend
  • the West of Iran
  1. براتیان، ع. و ف. رحیم­زاده. 1377. پارامتر­های موثر بر تغییر اقلیم. جله نیوار، شماره 37، ص. 47-58.
  2. تهرانیان، م. و ا. بزرگ نیا. 1374. آمار کاربردی (همراه با برنامه­های کامپیوتری). انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد. 548.
  3. زابل عباسی، ف.، م. اثمری، و ش. ملبوسی. 1386. تحلیل مقدماتی سری­های زمانی دمای هوای شهر مشهد. کارگاه فنی اثرات تغییر اقلیم بر مدیریت منابع آب. ص. 16-1.
  4. شیرغلامی، ه. و ب. قهرمان. 1384. بررسی روند تغییرات دمای متوسط سالیانه در ایران. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. جلد 9، شماره 1، ص. 9 تا 23.
  5. علیزاده، ا. 1386. اصول هیدرولوزی کاربردی. مؤسسه انتشارات آستان قدس رضوی. 803 .
  6. غفاری، ع.، ا. دپائو، و و. قاسمی دهکردی. 1384. پهنه­بندی اقلیم کشاورزی ایران با روش یونسکو، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور. مرکز تحقیقات بین­المللی کشاورزی در مناطق خشک (ایکاردا) و موسسه تحقیقات خاک و آب.
  7. ملکیان، ل. و ت. برومندزاده. 1384. درآمدی بر روش­های آماری. کاربرد آمار در پژوهش. تهران. دفتر پژوهش­های فرهنگی. 49.
    1. Del Rio, S., L. Herrero, C. Pinto-Gomes and A. Penas. 2011. Spatial analysis of mean temperature trends in Spain over the period 1961-2006. Glob. Planet. Change, 78(1-2):65-75.
    2. Domroes, M. and A. El-Tantawi. 2005. Recent temporal and spatial temperature changes in Egypt. Int. J. Climatol., 25:51-63.
10. Folland, C.K., T.R. Karl, J.R. Christy, R.A. Clarke, G.V. Gruza, J. Jouzel, M.E. Mann, J. Oerlemans,  M.J. Salingerand S.W. Wang. 2001. Observed climate variability and change: in Climate Change. Cambridge Univ. Press. Cambridge, 99-181.

11. Gray, V. 2001. The cause of global warming-Policy Series, Frontier center for public Policy.7. 6.

12. Hess, T.M. 1998. Trends in reference evapo-transpiration in north east arid zone of Nigeria 1981-1991. J.. Arid. Envir., 38:99-115.

13. Hulme, M., E.M. Barrow, N.W. Arnell, P.A. Harrison, T.C. Johns, and T.E. Downing, 1999: Relative impacts of human-induced climate change and natural climate variability. Nature, 397: 688-691.

14. IPCC. 2007. Summary for policymakers. Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change . Cambridge University Press. 5-11.

15. IPCC. 2001a. The Scientific Basis of Climate Change. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. Cambridge, 67-68.

16. IPCC. 2001b. Climate Change. Working Group I. The Scientific Basis. United Nations Environment Programme (UNIP) and World Meteorological Organization (WMO). 26.

17. Jones, P.D. 1998. It was the best of times, it was the worst of times. Science, 280(5363):544-545.

18. Kittel, T.G.F., N.A. Rosenbloom, T.H. Painter and D.S. Schimel. 1995. VEMAP modeling participants. The VEMAP integrated database for modeling United States ecosystem/vegetation sensitivity to climate change. J. Biogeogr., 22:57-862.

19. Leemans, R. and A.M. Solomon. 1993. Modeling the potential change in yield and distribution of the earth’s crops under a warmed climate. Climate Res., 3:79-96.

20. Mamtimin. B., A.M.M. Et-Tantawi, D. Schaefer, F.X. Meixner and M. Domroes. 2011. Recent trends of temperature change under hot and cold desert climates: Comparing the Sahara (Libya) and Central Asia (Xinjiang, China) .J.. Arid. Envir., 75 (11):1105-1113.

21. Mander, W.J. 1994. Dictionary of global climatic change. 2nd Revised ed. VCL Press. London.

22. Salmi, T., A. Maatta, P. Anttila, T. Ruoho-Airola and T. Amnell. 2002. Detecting trends of annual values of atmospheric pollutants by the Mann-Kendall test and Sen’s slope estimates the Excel template application MAKESENS. Publications on Air Quality. Finish Meteorological Institute. Helsinki.

23. Santer, B.D., K.E. Taylor and T.M. Wigley. 1996. A search for human influences on the thermal structure of  the atmosphere. Nature, 382: 39-46.

24. Stastna, V. 2010. Spatio-temporal changes in surface air temperature in the region of the northern Antarctic Peninsula and south Shetland islands during 1950-2003. Polar Sci. 4. 18-33

25. Epstein, P.R., D.J. Rogers and R. Slooff. 1993. The Earth Observer. NASA, 5:546-552.

26. Tol, R.S.J. 1994. Greenhouse statistics - time series analysis. Theor. and Appl. Climatol., 49: 91-102.

27. Zhu, Y.M ., X. X. Luand and Y.  Zhou.  2007. Sediment flux sensitivity to climate change: A case study in the Longchuanjiang catchment of the upper Yangtze River, China. Glob. Planet. Change, 60 (3-4):429-442.

28. Hulme, M. and S. Raper, 1995: An integrated framework to address climate change (ESCAPE) and further developments of the global and regional climate modules (MAGICC). Energy Policy, 23(4/5):347-355.

29. Hulme, M., E.M. Barrow, N.W. Arnell, P.A. Harrison, T.C. Johns, and T.E. Downing. 1999. Relative impacts of human-induced climate change and natural climate variability. Nature, 397: 688-691.