پهنه بندی پتانسیل بهره برداری از منابع آب زیرزمینی با استفاده از داده های کمی و کیفی آبخوان دشت نیشابور

نویسندگان

مهندسی آب دانشگاه فردوسی مشهد و معاون پژوهشی پژوهشکده کاوش پی

چکیده

با توجه به عدم وجود رودخانه‌های دائمی، بنابراین حفظ و صیانت از منابع آب زیرزمینی باید در اولویت برنامه‌های مدیریت منابع آب کشور قرار گیرد. هدف از این مطالعه بررسی وضعیت منابع آب زیرزمینی دشت نیشابور می باشد تا بتوان بر اساس اطلاعات کمی و کیفی آب های زیرزمینی دشت به نقشه های پهنه بندی پتانسیل بهره برداری از منابع آب زیرزمینی دست یافت. بطور کلی با توجه به نتایج آزمایشات پمپاژ متوسط ضریب انتقال و ضریب ذخیره در محدوده دشت حدود1000 مترمربع در روز و 051/0 تعیین شده است. طبق نتایج کسب شده جهت کاهش سطح تراز آب زیرزمینی از شمال شرق به جنوب غرب و از جنوب به سمت مرکز و غرب می­باشد. آبخوان دشت نیشابور از سمت شمال، شمال غرب، شمال شرق، شرق و جنوب توسط جریانات شکل گرفته از ارتفاعات بینالود تحت تأثیر تغذیه زیرزمینی قرار دارد. حداقل و حداکثر عمق سطح آب زیرزمینی به ترتیب 96/3 و 9/143 متر بوده است. محدوده شرق و جنوب دشت دارای شاخص پتانسیل بهره برداری بیشتری نسبت به سایر مناطق دشت می­باشد، محدوده مرکز دشت و شهر نیشابور علیرغم بالا بودن کیفیت آب و پایین بودن میزان افت سطح آب، مقدار شاخص پایینی دارد که علت اصلی آن پایین بودن ضریب انتقال آبخوان می باشد ( حدود 200 تا  300 متر مربع در روز) که این مهم، پایین بودن دبی چاههای منطقه مذکور را نتیجه می دهد بطوری که با مشخصات چاههای دشت در ناحیه مذکور تطابق دارد. مقدار شاخص در محدوده مرکزی دشت بین 011/0-185/0 و به مقدار کمی بین 185/0-261/0 قرار دارد که علیرغم بالا بودن شوری آب، علت اصلی آن پایین بودن افت و بالا بودن ضریب انتقال درمحدوده مذکور می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The exploit potential zoning of groundwater resourcesby using of quantity and quality data in Neishaboor plain

نویسندگان [English]

  • Vahid Yazdani
  • Hamid mansouriyan
چکیده [English]

In order to the lack of perennial rivers, so maintains of groundwater resources must be used priors programs in the management of Iran water resources. The aim of this paper is study the situation of groundwater resources in Neishaboor plain so that, based on the quantity and quality data in Neishaboor plain approach to exploit potential zoning of groundwater resources plans. Generally, in order to pumping testing results the mean of storage coefficient and the mean of transmission coefficient in studied area are about 1000 m2/d and 0.051. Follow the results for decreasing of groundwater based level is from northeast to south west and from south to central and west. Neishaboor plain aquifer are formed by flows from north, northwest, northeast, east and south are influenced by hydrogeology recharge by Binalood mountains. The maximum and minimum of groundwater base level is 143.9 and 3.96. The east and south of plain have more exploit potential index than to other regions, the central of plain and Neishaboor in order to high quality and low based level, are the low index which the main cause of them is low transmission coefficient (about 200 to 300 m2/d) which resulted the low discharge of well in this regions. The index in central part of the plain is about 0.011 to 0.185 and is located between 0.185-0.261 very low in order to salinity, the main cause of them is high transmission coefficient and  declined in Water level  in this studied area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Groundwater
  • Potential exploitation
  • Neishaboor

 

1- پورمقدس، ح. 1381. بررسی کیفیت آبهای زیرزمینی منطقه لنجانات اصفهان، مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 1(4): 31- 40.

2- رضایی، م. دواتگر، ن. تاجداری، خ. ابولپور، ب. 1389. بررسی تغییرات مکانی برخی شاخص های کیفی آبهای زیرزمینی استان گیلان با استفاده از زمین آمار

3- سیادتی مقدم، ج، 1382. مدل کمی آب زیرزمینی شهر مشهد. پایانامه کارشناسی ارشد دانشکده فنی دانشگاه خواجه نصیر.

4- سید­رضی، س.م. 1376. کنترل خوردگی در صنایع، جلد اول، چاپ دوم، ‌انجمن خوردگی ایران‌

5- شمعانیان، غ.م. رقیمی، م. و یخشکی، ا. 1385. هیدروژئوشیمی آب­های زیرزمینی در دشت گرگان: راهکارهای برای حساسیت سنجی آلودگی آب­های زیرزمینی. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، جلد سیزدهم، شماره چهارم مهر – آبان 1385

6- ولایتی، س. 1379. مهمترین عوامل موثر بر تغییرات کیفی آبخانه دشت نیشابور. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 15

7- Freeze, R. A. and J. A. Cherry. 1979. Groundwater. Prentice – Hall, Inc., Englwood Cliffs, N. J., USA, 604p.

8- Kavvadas, M., Papadpoulos, B. and N. Kalteziotis. 1994. Geotechnical prpperties of the ptolemais lignite. 12(2), 87-112

9- Manzione, R. L.,Knotters, M. and G. B. M., heuvelink. 2006. Mapping trends in water table depths in a Brazilian Cerrado area. 7 th Internaional Symposiuom on Spatial Accuracy Assuracy in Natural Resources and Environmental Scienes

10- Raterman, B., Schaars, F. W. and M., Griffioen. 2005. GIS and MATLAB Integrated for Groundater Modeling.

11- Seibert, J., Bishop, K. H. and G. L. Nyber. 1998. "A testof TOPMODEL aabiity to predict spatially distributed groundwater levels" Hydrological processes, 11(9), 1131-1144.

12- Valenza, A Grillot, J.C. and J. Dazy. 2000.Influence of groundwater on the degradation of irrigation soils in a semi-arid region, the inner delta of the Niger River, Mali. Hydrogeology Journal, 8:417-429.

13- Vazquez-Amabile, G. G., and B. A. Engel. 2005. Use of SWAT to compute groundwater table depth and stream flow in the Muscatatuck River watershead. Amercan society of Agricultural Engineers, 48(3), 991-1003.