تاثیر کودهای ارگانیک و شیمیایی بر شاخص‌های عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ تحت تنش خشکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید باهنر کرمان،

2 گروه زراعت و اصلاح نبات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان-ایران

چکیده

 
 

 
چکیده:
 جهت بررسی تاثیر کودهای آلی و شیمیایی بر عملکرد و اجزای عملکردگلرنگ (Carthamus tinctorius L.) رقم گلدشت در شرایط تنش خشکی، پژوهشی به‌صورت کرت‌های خرد شده درقالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1392-1391 در مزرعه دانشگاه شهید باهنر کرمان اجرا شد. عوامل مورد مطالعه شامل تنش خشکی (mm 60 (آبیاری نرمال)، mm 120(تنش ملایم) و mm 180(تنش شدید) تبخیر از تشت تبخیر) در کرت‌های اصلی و کود گاوی (15 تن در هکتار)، هیومیک اسید (80 کیلوگرم در هکتار)، کود شیمیایی N)، P و K) به ­ترتیب به میزان 150، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار و شاهد (عدم مصرف کود) درکرت های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش محتوای نسبی آب برگ، عملکرد، اجزای آن و شاخص برداشت و افزایش اعداد کلروفیل متر (SPAD)، شد. اثر کودها بر تمامی صفات به‌جز وزن هزاردانه معنی‌دار بود. نتایج این پژوهش نشان داد کود گاوی به‌طور معنی­داری باعث افزایش عملکرد گلرنگ
می­شود. این کود علاوه بر عملکرد بر سایر صفات نیز تاثیر مثبت داشت. کودهای آلی به‌ویژه کود گاوی به دلیل قدرت نگهداری زیادتر رطوبت در مقایسه با کودهای شیمیایی پاسخ بهتری به شرایط تنش خشکی نشان دادند و عملکرد بالاتری داشتند. به نظر می‌رسد استفاده از کودگاوی در شرایط محدودیت رطوبت؛ برای غلبه بر اثرات منفی تنش خشکی مفید می‌باشد.

 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effects of organic and chemical fertilizers on yield and yield components of safflower (Carthamus tinctorius L.) under water stress conditions

نویسندگان [English]

  • Esmael Rasti 1
  • Mehri Saffari 2
  • Aliakbar Maghsoudi Moud
2 , Dep. of Agronomy. Faculty of Agriculture. Univ. of Shahid Bahonar, Kerman
چکیده [English]

In order to investigate the effects of organic and chemical fertilizers on yield and yield components of safflower (Carthamus tinctorius L.); Goldasht variety under water stress conditions, an experiment was conducted on research farm, Faculty of agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, in split plot with Randomize Block Design (RCBD); and 3 replications in each treatment. Water stress in three levels: 60 mm evaporation from evaporation pan (normal irrigation); 120 mm evaporation from evaporation pan (low water stress); 180 mm evaporation from evaporation pan (high water stress) in main plots and cow manure (15 t/ha); humic acid (80 kg/ha); chemical fertilizer (N=150 kg/ha, P=50 kg/ha, K=100 kg/ha), and control (no fertilizer) were in sub plots. The reasults showed that water stress caused decrease in leaves, Relative Water Content (RWC), yield, yield components and harvest index (HI); but increased chlorophyll meter numbers (SPAD). The effect of fertilizer was positively significant on all indices; except on 1000 seed weight. Cow manure increased seed yield significantly, and had positively significant effects on other indexes. It seems that organic fertilizer, specially cow manure in water stress condition, caused higher soil water content; and finally higher yield, compared to chemical fertilizer; and is better choice in water stress condition.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Chlorophyll
  • Harvest index
  • Relative Water Content (RWC)
  • Safflower (Carthamus tinctorius L.)
  • Seed yield
  • water stress

احمدیان، ا.، ا. قنبری و م. گلوی. 1388. اثر متقابل تنش خشکی و کود دامی بر اجزای عملکرد، میزان اسانس و ترکیبات شیمیایی آن درزیره سبز (Cuminum cyminum L.). مجله علوم گیاهان زراعی ایران. 40(1): 180-173.

امیدی تبریزی، ا. ح.، م. ر. احمدی، م. ر. شهسواری و س. کریمی. 1379. بررسی پایداری عملکرد دانه و روغن در چند رقم و لاین گلرنگ زمستانه. نهال و بذر، 16(2): 145-130.

توکلی زینلی، ا. 1381. بررسی اثر قطع آبیاری در طول دوره­های رشد رویشی بر عملکرد روغن و دانه و اجزای آن در گلرنگ. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

جهانبین، ش.، ز، طهماسبی سروستانی، ع. م. مدرس ثانوی و ق. کریم­زاده. 1382. اثر تنش خشکی بر عملکرد دانه، برخی از اجزای عملکرد و شاخص­های مقاومت در ژنوتیپ­های جو لخت. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی. 4: 34-25.

خزاعی، ح. ر. 1381. اثر تنش خشکی بر خصوصیات فیزیولوژیکی ارقام مقاوم و حساس گندم و معرفی مناسب­ترین شاخص­های مقاومت به خشکی. رساله دکتری زراعت. دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد. 225 صفحه.

شریفی عاشورآبادی، ا. 1387. بررسی تأثیر حاصلخیزی خاک در اکوسیتم‌های زراعی. رساله دکترای زراعت دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم وتحقیقات. 78 صفحه.

شکری، ف.، خ. علی زاده. و و. رشیدی. 1386. ارزیابی برخی از صفات و شاخص­های تحمل به خشکی در لاین­ها و ارقام گلرنگ. مجله علوم کشاورزی. دانشگاه آزاد اسلامی تبریز. 1(3): 1-11.

شیرانی راد، ا. 1379. فیزیولوژی گیاهان زراعی. انتشارات دیباگران تهران. 216 صفحه.

فرخی نیا، م.، م. رشدی، ب. پاسبان اسلام و ر. ساسان دوست. 1388. بررسی اثرات تنش خشکی بر عملکرد دانه و برخی صفات رویشی گلرنگ بهاره. مجله پژوهش در علوم زراعی. 2(5): 1-11.

فرخی نیا، م.، م. رشدی، ب. پاسبان اسلام، و ر. ساسان دوست. 1390. بررسی برخی از ویژگی­های فیزیولوژیک و عملکرد گلرنگ بهاره تحت تنش کمبود آب. مجله علوم گیاهان زراعی ایران. 42(3): 553-545.

قاسمی گلعذانی، ک.، م. موحدی، ف. رحیم زاده خویی و م.  مقدم. 1376. اثرات کمبود آب بر رشد و عملکرد دو رقم   نخود در تراکم­های مختلف، مجله دانش کشاورزی، جلد7 ، شماره‌های 3و4، صفحه‌های 17تا42.

کافی، م. و م. رستمی. 1386. اثر تنش خشکی بر عملکرد، اجزای عملکرد و درصد روغن ارقام گلرنگ در شرایط آبیاری با آب شور. پژوهش­های زراعی ایران. 5(1): 131-121.

مظاهری لقب، ح.، ف. نوری، ح. زارع ابیانه و ح. وفایی. 1380. اثر آبیاری تکمیلی بر صفات مهم زراعی سه رقم آفتابگردان در زراعت دیم، مجله پژوهش کشاورزی، 3 (1): 44-31.

ناصری، ف. 1370. دانه‌های روغنی. نشر معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی. چاپ اول (ترجمه). 822 صفحه.

وفابخش، ج.، م. نصیری محلاتی و ع. کوچکی. 1387. اثر تنش خشکی بر عملکرد و کارایی مصرف نور در ارقام کلزا. مجله پژوهش‌های زراعی ایران. جلد 6. شماره -1 ص 204-193.

 

Abel, G. H. 1969. An analysis of yield components in safflower. Res. Conf., Proc. Brd., Univ. of California, Davis. PP: 18- 22.

Abel, G. H. 1976. Effect of irrigation regimes, planting date, nitrogen levels, and row spacing on safflower cultivars. Agronomy Journal. 68: 448-451.

Bredemeier, C. 2005. Laser-induced chlorophyll fluorescence sensing as a tool for site-specific nitrogen fertilizer evaluation under controlled environmental and field conditions in wheat and maize. Ph. D. Thesis. Technical University of Munich, Germany. pp 219.

Brussard, L. and R. Ferrera-Cenato,1997. Soil ecology in sustainable Agricultural system. New York: Lewis Publishers, 168 pp.

Chaudhry, M. A., A. Rehman, M. A. Naeem and N.Mushtaq. 1999. Effect of organic and inorgani fertilizers on nutrient c ontents and some properties of eroded   loess soils. Pakistan Journal of Soil Science, 16: 63-68.

Dutta, P., K. Jana, P. Bandyopadhyay and D. Maity. 2000. Response of    summer sesame (Sesamum indicum) to irrigation. Indian Journal of Agronomy, 54: 613-616.

Eghball, B., D. Ginting, and J. E. Gilley. 2004. Residual effects of manure and compost applications on corn production and soil properties. Agronomy Journal, 96: 442- 447.

EI Habbasha, S. F., M.S. Abd EI Salam and M.O. kabesh. 2007. Response of two sesame varieties (Sesamum indicum L.) to partial replacement of chemical fertilizers by bio-organic fertilizers. Res. J. Agriculture and Biology Science, 3: 563-571.

Fernandez, R., R. Scull, J. L. Gonzales, M. Crespo, E. Sanchez  and C. Carballo. 1993. Effect of fertilization on yield and quality of Matricaria reculita L. (Chamomile). Aspects of mineral nutrition of the crop. Memorias 11th    congreso    latinoamericano de la ciencia del suelo. 2ed congresso cubcno de la   Ciencia del   Suelo, Berlin, Germany, 891-894.

French, R. J. and N. C. Turner. 1991.Water deficit change dry matter    partitioning and seed yield in narrow leafed lupines. Australian Journal of Agricultural Research, 42, 471- 484.

Ghosh, P.K., K.K Ajay, M.C. Bandyopadhyay, K.G. Manna, A.K. Mandal and K.M. Hati. 2004. Comprative effe ctivence of cattle manure, poultry manure, phosphocompost and fertilizer-NPK on three cropping system in vertisols of semi-arid tropics.П. Dry matter yield, nodulation, chlorophyll content and enzyme activity. Bioresource Technology, 95: 85-93.

Hashemi-Dezfoli, A. 1994. Growth and yield of safflower as affected by drought stress. Crop Research, 7(3): 313-319.

Haydari, H. M. and M. T. Assad. 1998. Effects of irrigation regimes, nitrogen fertilizer and plant density on seed yield of safflower cultivar Zarghan 279 in Arsanjan region. Abstracts of the 5th Iranian congress of crop Sci. Karaj. Iran. PP. 41-45.

Marschner, H. 1995. Mineral Nutrition of Higher Plants. 2nd Academic Press.       

Mallanagouda, B. 1995. Effects of N. P. K. and fym on growth parameters of onion, garlic and coriander. Journal of Medicinal and Aromatic Plant Science, 4: 916-918.

Mohammadkhani, N. and R. Heidari. 2007. Effects of water stress on respiration, photosynthetic pigments and water content in tow Maize cultivar. Pakistan Journal of Biological Science, 10(22): 4022-4028.

Munns, R. 1993. Physiological process limiting plant growth in saline soil: some dogmass and hypotheses. Plant Cell and Environment, 16: 15-24.

Nassiri Mahallati, M. and A. Koocheki. 2006. Analysis of agroclimatic indices   of   Iran under future climate change scenarios. Iranian Journal of Field Crops Research, 4: 169-180.

Reddy, A. R., K. V. Chaitanya and M. Vivekanandan. 2004. Drought induced responses of photosynthesis and antioxidant metabolism in higher plants. Journal of Plant    Physiology, 161: 1189-1202.

Singer W. J., S. D. Sally and D.W. Meek . 2007. Tillage and compost effects on corn growth, nutrient accumulation, and grain yield. Agronomy Journal, 99: 80–87.

Solinas, V. and S. Deiana. 1996. Effect of water and nutritional conditions on the Rosmarinus officinalis L. phenolic fraction and essential oil yields. Italian Eppos, 19: 189-198.

Wright, P. R., J. M. Morgan, R. S. Jossop and A. Cass. 1995. Comparative adaptation of canola and Indian mustard to soil water deficit. Field Crops Research, 42: 1-1.