بررسی اثرات آبگیری موقت بستر تالاب هامون بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک (مطالعه موردی هامون هیرمند)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه زابل، ایران

2 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، ایران

3 گروه آمار و ریاضی، دانشگاه زابل، ایران

چکیده

چکیده
رودخانه­های فصلی با میزان گل آلودگی بالا باعث حمل و انتقال مواد رسوبی زیادی به مناطق پایین دست می­گردند. ته‌نشینی مواد معلق بـا کیفیـت خـوب بـر روی آبرفت، آن­ها را به زمین‌های بارور تبدیل و موجب رونق کشاورزی می‌شود. به‌­طـوری‌کـه اهمیـت رسـوب‌گیـری در شبکه‌های پخش سیلاب و آبگیری موقت بیش از نقش آب بیـان شـده­اسـت. هدف از انجام این مطالعه بررسی اثرات آبگیری موقت بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی نهشته های بستر تالاب هامون هیرمند است . دراین رابطه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی در 20 نقطه به عنوان منطقه مورد آبگیری و 20 نقطه به عنوان منطقه شاهد اندازه­گیری شد. هم چنین به منظور تعیین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی به روش شبکه­بندی منظم از قسمت سطحی و عمق 20-0 نمونه برداری انجام شد و برای تجزیه فیزیکی و شیمیایی خاک به آزمایشگاه منتقل شد و خصوصیات فیزیکی شامل درصد رس، سیلت و ماسه و خصوصیات شیمیایی شامل ماده آلی، ازت کل، فسفر کل، ظرفیت تبادل کاتیونی، کلسیم و منیزیم، سدیم قابل جذب، نسبت جذب سدیمی، آهک، پتاسیم قابل جذب، اسیدیته، هدایت الکتریکی، تعیین گردید. که نتایج حاصل از آنالیز داده­ها توسط آزمون­های تی تست و مان ویتنی یو در محیط نرم افزار Mini tab، نشان­دهنده­ی افزایش معنی­دار مقدار ماده آلی، فسفر کل، کلسیم و منیزیم، و کاهش معنی دار سدیم قابل جذب، پتاسیم قابل جذب و نسبت جذب سدیمی در عرصه­ی آبگیری، در سطح 1 درصد معنی دار بوده است .و افزایش  معنی­دار مقدار  لای در سطح 5 درصد در منطقه شاهد بوده است. از این رو می توان بیان نمود که آبگیری موقت تالاب هامون به مرور زمان حاصلخیزی خاک این منطقه را افزایش داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effects of Hamoon waterland temporal refilling on physical and chemical properties of soi (case study)

نویسندگان [English]

  • sadegh Askari Dehno 1
  • Mohammad Nohtani 2
  • Mohammad Reza Dehmardeh Galehno 2
  • * , Morteza Mohammadi 3
1 , Department of Range and Watershed Management, University of Zabol, Iran
2 Assistant Professor, Department of Range and Watershed Management, University of Zabol, Iran
3 Instructor, Department of Statistics and Mathematics, University of Zabol, Iran
چکیده [English]

Abstract
Seasonal rivers have high capacity of Sediment  transport  Sediment to the downstream areas. The sedimentation of high quality suspended particles on the alluvial zones caused that the fertility of lands increased. . So that importance of sedimentation in flood spreading projects  and temporal refilling is much more than the water itself. The purpose of this study is to examine Temporal refilling effects on physical and chemical properties of  Sediments in Hamoon Wetland of Hirmand. In this regard, physical and chemical properties of  Sediments were measured in 40 points as refilling non-refilling areas Moreover, in order to determine of physical and chemical properties of the soil, samples were taken from the surface and depth of 0 to 20 using ordered grid method, and then the samples was Examined in laboratory for determination of  physical and chemical properties. Then, the physical properties such as clay, Sylt and sand percentage, and chemical properties such as organic matter, total nitrogen, total phosphorus, cationic exchange capacity, calcium and magnesium, absorbable sodium, sodium absorption ratio, lime, absorbable potassium, acidity, and electrical conductivity were determined. The results of the data analysis by T-tests and Mann Whitney U tests in Mini tab Software indicated that there was a significant increase in organic matter total phosphorus, calcium and magnesium %1 (p<0.01) a significant decrease in absorbable sodium, absorbable potassium and sodium absorption ratio by %1 and a significant increase in the amount of sylt %5 (p<0.05)in comparison to non-refilling area.Therefore, it can be concluded that Hamoon wetland temporal refilling has increased the soil fertility over time.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Temporal refilling
  • Hamoon Wetland
  • Flood spreading
  • Physical properties of soil
  • Chemical properties of soil

 

برآبادی،ح.،ز. زهتابیان،. ع. طویلی. 1392. بررسی تأثیر پخش سیلاب در تغییرات فیزیکی و شیمیایی خاک(مطالعه موردی: ایستگاه پخش سیلاب برآباد شهرستان سبزوار). نشریه مهندسی اکوسیستم­های بیابان، 2 : 46-37.

ایوبی، م.،ر، سکویی، م.، ، م. ج، ملکوتی. 1394. ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻭ ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﻣﮑﺎﻧﻲ ﻣﺎﺩﻩ ﺁﻟﻲ ﻭ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻓﺴﻔﺮ ﻭ ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﺧﺎﮎ( مطالعه موردی: دشت شمالی ارومیه)، نشریه علوم آب و خاک، 76: 187-177.

فخری، ف.، م. جعفری، م. مهدیان، م . خ. ، ح، آذرنیوند. 1384. تأثیر پخش سیلاب بر برخی ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک ایستگاه تحقیقاتی تنگستان-استان بوشهر. فصلنامه تحقیقات مرتع و بیابان ، 20 :33 ص

مهدیان، م،.ح. حسینی چگینی، ا. شریعتی، م. ح . ک. خاکسار.1382. بررسی تأثیر پخش سیلاب در تغییرات فیزیکی و شیمیایی خاک پخش سیلاب قوشه دامغان استان سمنان، فصلنامه پژوهش و سازندگی، 61 : 41-39 .

 ﻟﻄﻒاﷲزاده، د. زارع ،ک،م. ﮐﻤﺎﻟﯽ. 1389 . ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﭘﺨﺶ ﺳﯿﻼب ﺑﺮ ﺑﺮﺧﯽ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﺧﺎک در اﯾﺴﺘﮕﺎه ﭘﺨﺶ ﺳﯿﻼب ﺳﺮﭼﺎ ﻫﺎن، فصلنامه پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، 76: 87-83

  ﺳــﻜﻮﺗﻲ ﺍﺳــﻜﻮﻳﻲ، ر. 1381. ﺗﺄﺛﻴﺮ ﭘﺨﺶ ﺳــﻴﻼﺏ ﭘﻠﺪﺷــﺖ ﺑﺮ ﺭﻭﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﻧﻔﻮﺫﭘﺬﻳﺮﻱ ﺳــﻄﺤﻲ ﺧﺎﻙ. ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘﺎﻻﺕ ﻛﺎﺭﮔﺎﻩ ﺁﻣﻮﺯﺷــﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﭘﺨﺲ ﺳــﻴﻼﺏ ﺑﺮﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺕ ﺧﺎﻙ ﺩﺭ ﺍﻳﺴــﺘﮕﺎه­های ﭘﺨﺶ ﺳــﻴﻼﺏ، ﭘﮋﻭﻫﺸﻜﺪﻩ ﺣﻔﺎﻇﺖﺧﺎﻙﻭﺁﺑﺨﻴﺰﺩﺍﺭﻱ.49:143-136

ﻣﺤﻤﺪﯾﺎن، ر.، ، ع، ﮐﺮﻣﯿﺎن. 1388 . اﺛﺮات ﭘﺨﺶ ﺳﯿﻼب ﺑﺮ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻓﯿﺰیکی و ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و ﻣﯿﻨﺮاﻟﻮژی ﺧﺎک اﯾﺴﺘﮕﺎه داوود رﺷﯿﺪ ﮐﻮﻫﺪﺷﺖ. ﭘﻨﺠﻤﯿﻦ ﻫﻤﺎﯾﺶ ﻣﻠﯽ ﻋﻠﻮم و ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آﺑﺨﯿﺰداری  اﯾﺮان، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﮐﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊﻃﺒﯿﻌﯽ ﮔﺮﮔﺎن، 2 ، اردیبهشت، 1388 ،گرگان، ایران، 5-1

فروزه، م،. ر. حشمتی. 1387. بررسی تأثیر عملیات پخش سیلاب بر برخی ویژگی­های پوشش گیاهی و خاک سطحی

( مطالعه موردی ایستگاه پخش سیلاب گربایگان فارس). فصلنامه پژوهش و سازندگی در منابع­طبیعی، 89: 19-11

Javadi, M.R. and I. Mahmoodi Mianabad, 2011. Evaluation the effect of floodwater spreading on change of some physical and chemical properties of soil (case study: floodwater spreading system of Jajarm). Journal of Sciences and Techniques of Natural Resources, 6(1):1-12 (In Persian)

Kamali Maskooni,  E.,  Amiri, I. and Hakimzadehardakani, M. 2014.Efeect of flood spreading on physical and chemical properties of soil (case study:Aab barik,Bam,Iran), Indian Journal of Fundamental and Applied Life Sciences ISSN: 2231– 6345 (Online) An Open Access, Online International Journal Available at www.cibtech.org/sp.ed/jls/2014/04/jls.htm 2014 Vol, 4: 2936-2939

Lotfollahzadeh, D., Zareh Mehrjerdi, M. and Kamali, K. (2007). Investigation the effects of floodwater spreading on some soil properties at Sarchahan station, Hormozgan province. Pajouhesh & Sazandegi, 76: 82-87. (In Persian).

Mirjalili, A., M. Tabatabaeizadeh, M. Hakimzadeh and N. Mashhadi. 2016. Investigation effect of floodwater spreading on vegetation and soil (Case study: Floodwater spreading of Miankooh, Yazd). De s e r t Management, 7: 26-34.(in Persian)

Sokouti Oskouei, R., M.H. Mahdian, A. Majidi and J. Khani. 2004. Effect of FS spreading on the soil infiltration changes of Poldasht in the West Azerbaijan. Final Report of the Research Project, Soil Conservation and Watershed Management Institute, 112 pages (in Persian)

Kamali Maskooni,  E.,  Amiri, I. and Hakimzadehardakani, M. 2014.Efeect of flood spreading on physical and chemical properties of soil (case study:Aab barik,Bam,Iran), Indian Journal of Fundamental and Applied Life Sciences ISSN: 2231– 6345 (Online) An Open Access, Online International Journal Available at www.cibtech.org/sp.ed/jls/2014/04/jls.htm 2014 Vol, 4: 2936-2939

Jafari, A.,  Zandi, E. and Avazzadeh Tavakoli,F. 2012. Effects of Flood Spreading on Soil Clay Minerals A Case Study: Tangestan Flood Spreading Station-Booshehr Province. World Applied Sciences Journal, 18 : 1006-1010

Abbasi, P., F. Boustani and A. Sadeqi. 2014. An Evaluation of the Effects of Flood Spreading and Artificial Recharge Basins on Some Physico- Chemical Characteristics of Soil: A Case Study of Joneqan Basin, Fars Province, Iran. International Bulletin of Water Resources & Development, 11: 123-131. (in persian)

 

Unger, I.M., P.P. Motavalli and R.M. Muzika. 2009. Changes in soil chemical properties with flooding: a field laboratory approach. Agriculture, Ecosystems and Environment, 131: 105-11