مدل‌سازی زهکشی خشک برای بررسی حرکت آب و املاح در یک خاک لوم تحت کشت جو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

2 گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران،

3 استاد گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

4 گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

5 استاد گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

در سال­های اخیر پژوهشگران روش­های نوینی همچون زهکشی خشک را به دلیل عدم نیاز به آب زیاد و هزینه گزاف به منظور کنترل شوری و رطوبت خاک مناطق تحت کشت اراضی واقع شده در نواحی خشک و نیمه خشک مورد توجه قرار داده­اند. بررسی چگونگی حرکت آب و املاح به منظور اطلاع از نحوه عملکرد این سیستم­ها ضروری است. در این پژوهش اثر زهکشی خشک بر تغییرات رطوبت، شوری، غلظت یون نیترات و کلر در یک خاک لوم با استفاده از مدلی فیزیکی تحت کاشت گیاه جو بررسی شده است. بر­اساس نتایج، زهکشی خشک علاوه ­بر کنترل رطوبت خاک منطقه آبیاری، بخش قابل توجهی از املاح وارد شده به این منطقه را نیز به منطقه آیش انتقال داده که به ویژه در سطح خاک آن تجمع یافته­اند. مطابق نتایج در انتهای دوره آزمایش، حداکثر افزایش شوری، نیترات و کلر در سطح خاک منطقه آبیاری به ترتیب 145، 384 و 135 درصد و در سطح خاک منطقه آیش به ترتیب برابر 270، 1070 و 160 درصد مقدار اولیه در شروع آزمایش بود. بنابر­این، سیستم زهکشی خشک قادر به کنترل شوری خاک منطقه آبیاری و انتقال املاح به منطقه آیش به منظور رشد مناسب گیاه جو بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dry drainage modeling to study the water and solutes transport in a loamy soil under barley cultivation

نویسندگان [English]

  • Shahab Ansari 1
  • Jahangir Abedi-Koupai 2
  • Behrouz Mostafazadeh 3
  • Mohammad Shayannejad 4
  • Mohammad Reza Mosaddeghi 5
1 Ph.D. Student of Water Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran
2 Professor, Department of Water Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology
4 Associate Professor, Water Engineering Department, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran
5 , Professor, Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan,
چکیده [English]

In recent years, researchers have considered new methods such as dry drainage, to control the soil water and salinity of the irrigated area of the fields in the arid and semi-arid regions because traditional drainage methods are expensive and need more water. Investigation of water and salts transport in these systems is essential for studying their function. In this study, effect of dry drainage on the soil water content, salinity, nitrate and chloride ion concentrations in a loamy soil was investigated using a physical model under the barley cultivation. Based on the results, dry drainage led to transport a significant part of the salts entering in the irrigated area to the non-irrigated area that accumulated on its soil surface, in addition to controlling soil moisture in the irrigated area. Based on the results, at the end of the experiment, maximum increase of salinity, nitrate and chloride concentrations on the soil surface of the irrigated area were 145, 384 and 135%, respectively, and for the soil surface of the non- irrigated area were 270, 1070 and 160 %, more than of initial values at the start of the experiment. Therefore, dry drainage system was able to control the soil salinity of the irrigated area by transporting the salutes to the non-irrigated area for proper barley growth

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Chloride
  • Nitrate
  • Physical Model
  • Salinity
  • Water movement

آذری، ا. 1383. زهکشی از طریق جریان موئینه­ای و تبخیر، سومین کارگاه فنی زهکشی. ص 58-49.

بای بوردی، م. 1387. اصول مهندسی زهکشی و بهسازی خاک. انتشارات دانشگاه تهران. 641 صفحه.

حاج عباسی، م. 1386. خصوصیات فیزیکی خاک. انتشارات جهاد دانشگاهی صنعتی اصفهان. 288 صفحه.

دستور العمل فنی زراعت جو. 1392. معاونت تولیدات گیاهی، وزارت جهاد کشاورزی، دفتر غلات، حبوبات و نباتات علوفه­ای. 37 صفحه.

دوستی، ا.، ا. ستوده­نیا، ا. م. لیاقت، و پ. دانشکار آراسته. 1393. شبیه­سازی زهکشی خشک به منظور تعیین نسبت عرض نکاشت به کاشت در کشت نواری، مجله تحقیقات آب و خاک ایران، شماره 54، ص 47 -45.

سلطانی، م.، ع. رحیمی خوب، و ع. ستوده­نیا. 1396. اثر نسبت عرض نوار کاشت به عرض نوار نکاشت بر شوری ناحیه ریشه در زهکشی خشک، مجله تحقیقات آب و خاک ایران، شماره 3، ص 563-555.

ضوابط زیست محیطی استفاده مجدد از آب­های برگشتی و پساب­ها، نشریه شماره 535. 1389. معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری. 155 صفحه.

عباسی، ف. 1392، فیزیک خاک پیشرفته، انتشارات دانشگاه تهران. 320 صفحه.

مصطفی زاده فرد، ب. 1386، مهندسی زهکشی، انتشارات کنکاش. 416 صفحه.

Akram, S., H. A.  Kashkouli and M. Akram. 2008. Salinity and water table control in dry drainage. In: Preceding of 10th International Drainage Workshop of ICID Working Group on Drainage, 6-11 July, Helsinki, Tallinn. 385-386.

Chun, J.A., R.A. Cooke, J.W. Eheart, and M.S. Kang. 2009. Estimation of flow and transport parameters for woodchip based bioreactors, I. Laboratory scale bioreactor. Biosystems Engineering, 104: 384 -395.

Gowing, J. W and G. C. L. Wyseure. 1992. Dry- drainage a sustainable and cost-effective solution to waterlogging and salinization, In: Proceeding of 5th International Drainage Workshop, Vol. 3, ICID-CIID, Lahore, Pakistan, pp. 626-634.

Jia, Z., R. O. Evans and J. T. Smith. 2006. Effect of controlled drainage and vegetative buffers on drainage water quality from wastewater irrigation field. Journal of Irrigation and Drainage Engineering ASCE, 132(3):159-170.

Jalali, M. 2005. Nitrate leaching from agricultural land in Hamadan western Iran. Agriculture Ecosystem Environment, 110: 210-218.

Karr, J.D., W. J. Showers, W. J. Gilliam and A.S. Andres. 2001. Tracing nitrate transport and environmental impact from intensive swine farming using delta Nitrogen. Journal of Environmental Quality, 30: 1163-1175.

Khouri, N. 1998. Potential of dry drainage for controlling soil salinity. Canadian Journal of Civil Engineering. 25:195-205.

Konukcu, F., J. W. Gowing and D. A. Rose. 2006. Dry drainage: A sustainable solution to waterlogging and salinity problems in irrigation areas. Agricultural Water Management, 83:1-12.

Kovda, V. A. 1971. Origin of saline soils and their regime. Jerusalem: Israel Program for Scientific Translations, 168-172.

Shimojima, E., R. Yoshioka and I. Tamagawa. 1996. Salinization owing to evaporation from bare-soil surfaces and its influences on the evaporation. Journal of Hydrology, 178(1-4), 109-136.

Soltani, M., A. Rahimikhoob, A. Sotoodehnia, G. Mendicin, M. Akram and A. Senatore. 2018. Numerical evaluation of the effects of increasing ration of cropped to uncropped width on dry drainage efficiency in salty soils. Irrigation and drainage (ICID), 67.91-100.

Song X. Z., C. X. Zhao, X. L. Wang and J. Li. 2009. Study of nitrate leaching and nitrogen fate under intensive vegetable production pattern in northern China. Comptes. Rendus. Biologies, 332: 385-392.

WARDA (West Africa Rice Development Association). 1997. Annual Report, 36-44.

Wichelns, D. and J. D. Oster. 2006. Sustainable irrigation is necessary and achievable, but direct costs and environmental impacts can be substantial. Agricultural Water Management, 86(1-2): 114-127.

Wu, J. W., L. R. Zhao, J. S. Huang, J. Z. Yang, B. Vincent, S. Bouarfa and A. Vidal. 2009. On the effectiveness of dry drainage in soil salinity control. Science in China Series E: Technological Sciences, 52:3328-3334.