انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Changes in Flood Hydrograph Components Due to Long-term Land Use Changes in Ardabil Nenakaran Watershed تغییر مولفه‌های هیدروگراف سیلاب در اثر تغییرات بلندمدت کاربری اراضی در حوضه آبخیز ننه‌کران اردبیل 443 461 173366 10.22125/iwe.2023.173366 FA فریبا اسفندیاری‌ درآبادی استاد گروه ژئومورفولوژی و آمایش محیط، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران زینب پورگنجی دانشجوی کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی و آمایش محیط، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران رئوف مصطفی زاده گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعیدانشگاه محقق اردبیلی 0000-0002-0401-0260 مریم آقائی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران، Journal Article 2023 06 24 Flood as a natural hazard is under the control of many dynamic factors, and its occurrence is strongly controlled by land use attributes. The type of land use and its dynamic changes is considered as the most important factor in runoff generation. Therefore, the purpose of this study is to assess the impacts of land use changes on flood hydrograph components in a partially forested watershed in Ardabil province. The rate and extent of land use change has been quantified during 1993, 2000, 2010, and 2020 years. In the present study, Landsat time series satellite images, ENVI 5.3 and Google Earth software were used to classification of the land use maps. The flood hydrographs of the study area were simulated using Wildcat 5 software under the design rainfall amount in the 25-year return period. The results land use changes assessment showed that the extent of forest lands has decreased by 20% and rangelands by 4%. Also, agricultural lands increased by 20% and the increase of barren and residential lands were 3% and 1%, respectively. According to the results, the most land use changes were in the western and southern parts of the basin having lower altitude and lower steepness. In addition, according to the results of flow simulation, the maximum peak flow was 34.46 cubic meters per second in 2010 compared to the base period (year 1993). As a conclusion, the results showed an increase in surface runoff and a decrease in the time to peak component of the design hydrograph in the study period.<br /><strong> </strong> سیلاب یکی از مخاطرات طبیعی است که عوامل بسیاری در وقوع آن نقش دارند. نوع کاربری اراضی و تغییرات ناهمسوی آن با محیط یکی از مهم‌ترین این عوامل به شمار می‌رود. بنابراین هدف این پژوهش مطالعه تغییرات کاربری اراضی و تاثیر آن بر هیدروگراف سیلاب در حوضه ننه‌کران از منطقه جنگلی فندقلو در استان اردبیل است. در این راستا در فاصله زمانی سال‌های 1993، 2000، 2010 و 2020 تغییرات کاربری اراضی مورد ارزیابی قرار گرفت که جهت تهیه نقشه کاربری اراضی از تصاویر ماهواره‌ای سری زمانی لندست و نرم‌افزارهای ENVI  وGoogle Earth  استفاده شده است. سپس مقادیر بارش طرح در دوره بازگشت 25 ساله با نرم‌افزار CumFreq<strong> </strong>محاسبه و هیدروگراف سیلاب با نرم‌افزار Wildcat شبیه‌سازی شد. نتایج حاصل از ارزیابی تغییرات کاربری اراضی در دوره زمانی مورد مطالعه نشان داد که وسعت اراضی جنگلی به میزان 20 درصد و مراتع 4 درصد کاهش یافته است. هم‌چنین، اراضی‌کشاورزی، به میزان 20 درصد افزایش داشته و افزایش اراضی بایر و مسکونی به‌ترتیب برابر 3 و 1 درصد بوده است. بر اساس نتایج تحلیل نمودارهای تغییر کاربری اراضی، بیش‌ترین تغییرات کاربری‌های اراضی در بخش‌های غربی و جنوبی حوضه و در اراضی کم ارتفاع با شیب پایین بوده است. علاوه بر این براساس نتایج حاصل از شبیه‌سازی جریان، بیش‌ترین دبی اوج مربوط به سال 2010 به‌میزان 46/34 مترمکعب در ثانیه نسبت به دوره مبنا در سال 1993 بوده است. در مجموع، نتایج حاکی از افزایش رواناب سطحی سیلاب و کاهش مولفه‌ زمان تا اوج هیدروگراف سیلاب در بازه زمانی و محدوده مورد مطالعه بوده استسیلاب یکی از مخاطرات طبیعی است که عوامل بسیاری در وقوع آن نقش دارند. نوع کاربری اراضی و تغییرات ناهمسوی آن با محیط یکی از مهم‌ترین این عوامل به شمار می‌رود. بنابراین هدف این پژوهش مطالعه تغییرات کاربری اراضی و تاثیر آن بر هیدروگراف سیلاب در حوضه ننه‌کران از منطقه جنگلی فندقلو در استان اردبیل است. در این راستا در فاصله زمانی سال‌های 1993، 2000، 2010 و 2020 تغییرات کاربری اراضی مورد ارزیابی قرار گرفت که جهت تهیه نقشه کاربری اراضی از تصاویر ماهواره‌ای سری زمانی لندست و نرم‌افزارهای ENVI  وGoogle Earth  استفاده شده است. سپس مقادیر بارش طرح در دوره بازگشت 25 ساله با نرم‌افزار CumFreq<strong> </strong>محاسبه و هیدروگراف سیلاب با نرم‌افزار Wildcat شبیه‌سازی شد. نتایج حاصل از ارزیابی تغییرات کاربری اراضی در دوره زمانی مورد مطالعه نشان داد که وسعت اراضی جنگلی به میزان 20 درصد و مراتع 4 درصد کاهش یافته است. هم‌چنین، اراضی‌کشاورزی، به میزان 20 درصد افزایش داشته و افزایش اراضی بایر و مسکونی به‌ترتیب برابر 3 و 1 درصد بوده است. بر اساس نتایج تحلیل نمودارهای تغییر کاربری اراضی، بیش‌ترین تغییرات کاربری‌های اراضی در بخش‌های غربی و جنوبی حوضه و در اراضی کم ارتفاع با شیب پایین بوده است. علاوه بر این براساس نتایج حاصل از شبیه‌سازی جریان، بیش‌ترین دبی اوج مربوط به سال 2010 به‌میزان 46/34 مترمکعب در ثانیه نسبت به دوره مبنا در سال 1993 بوده است. در مجموع، نتایج حاکی از افزایش رواناب سطحی سیلاب و کاهش مولفه‌ زمان تا اوج هیدروگراف سیلاب در بازه زمانی و محدوده مورد مطالعه بوده است https://www.waterjournal.ir/article_173366_97aee3518a4b002e2b3e3997a78d186a.pdf