انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 9 1 2018 11 22 Estimation of virtual water in major crop products (Case Study Hamedan province) برآورد مبادله آب مجازی محصولات عمده زراعی (مطالعه موردی استان همدان) 102 111 81855 FA سید محسن سیدان استادیار پژوهش بخش تحقیقات اقتصادی،اجتماعی وترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، همدان علی قدمی فیروزآبادی استادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش 0000-0002-4391-887X Journal Article 2019 01 20 Food security, drought, environmental protection and industrial development have made Efficient management of water resources. The deficiency of water supplies and precipitation is a major and undeniable fact in Hamadan province. The concept of virtual water has significant potential to improve water management, particularly in the agricultural sector. Therefore, virtual analysis of the basic agricultural products can help us in policy making and planning for the optimal use of water resources. In order to achieve this goal, the virtual water volume of the basic agricultural products and the volume of virtual water exchanges were calculated in Hamedan province by importing and exporting these products in 2016. The results of this study showed that products such as wheat, barley, alfalfa and corn were Products with low productivity and high virtual water, and Hamedan province in major products such as wheat, potato, barley, alfalfa, sugar beet, corn and garlic is a virtual water exporter respectively about 33, 395, 34, 33.8, 69, 60 and 18.5 million cubic meters. Virtual water export volume of these products was approximately 665 million cubic meters in 2016. Therefore, because of water scarcity in Hamedan province, it is necessary to reduce the cultivation of crops such as potato, and sugar beet, And Products such as corn fodder and garlic, which require less virtual water and are better adapted to the weather conditions in this province, be cultivated. It is also expected that the importance of virtual water in food security will continuously increase and planners will have more and more effective use of virtual water exchange strategies to reduce the pressure on water resources <span lang="FA" dir="RTL">امنیت غذایی، خشکسالی، حفظ محیط زیست و توسعه صنعتی، مدیریت کارآمد منابع آبی را ضروری کرده است. </span><span lang="AR-SA" dir="RTL">مشکل کمبود منابع آب و بارش یک واقعیت مهم و غیر قابل انکار در استان همدان محسوب می­شود. </span><span lang="FA" dir="RTL">مفهوم آب مجازی از پتانسیل قابل توجهی برای کمک به بهبود مدیریت آب، به خصوص در بخش کشاورزی برخوردار است. </span><span lang="AR-SA" dir="RTL">لذا تحلیل آب مجازی محصولات اساسی بخش کشاورزی می تواند ما را در سیاست گذاری و برنامه ریزی در مصرف بهینه از منابع آبی یاری دهد. برای نیل به این هدف میزان آب مجازی محصولات کشاورزی اساسی و حجم مبادلات آب مجازی استان</span><span lang="FA" dir="RTL"> همدان </span><span lang="AR-SA" dir="RTL">از طریق واردات و صادرات این محصولات در سال 1394 محاسبه شد. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان داد</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">که محصولاتی نظیر گندم، جو، یونجه و ذرت دانه­ای جزء محصولاتی با بهره­وری پایین و آب مجازی بالا بوده و استان همدان در محصولاتی عمده نظیر گندم، سیب زمینی، جو، یونجه، چغندر قند، ذرت دانه­ای و سیر به ترتیب به میزان 33، 395، 34، 8/33، 69 , 60 و 5/18 میلیون متر مکعب صادر کننده آب مجازی است و حجم صادرات آب مجازی این محصولات در سال 1394 جمعاً حدود 665 میلیون متر مکعب برآورد شد. بنابراین به دلیل کمبود آب در استان همدان لازم است که از کشت محصولاتی نظیر سیب­زمینی، و چغندرقند کاسته و محصولاتی نظیر ذرت علوفه­ای و سیر که به آب مجازی کمتری نیاز دارند و با شرایط آب و هوایی این استان نیز سازگاری بهتری دارند جایگزین شوند. همچنین انتظار می­رود که اهمیت آب مجازی در امنیت غذایی، پیوسته افزایش یابد و برنامه­ریزان برای کاهش فشار وارده بر منابع محدود آب ، بهره گیری بیش­تر و مفید­تری از استراتژی مبادله آب مجازی داشته باشند</span> https://www.waterjournal.ir/article_81855_f4774eebaa412f7b00e7148cc43f6f18.pdf