انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Experimental Study of the Effect of Suppressed and Non-suppressed Sill on Sluice Gate Discharge Coefficient under Free-Flow Condition بررسی آزمایشگاهی تأثیر آستانه هم‌عرض و غیر‌هم‌عرض بر ضریب‌‌دبی دریچه کشویی در شرایط جریان آزاد 1 21 173237 10.22125/iwe.2023.173237 FA رسول دانشفراز استاد گروه عمران، دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه مراغه 0000-0003-1012-8342 رضا نوروزی دکتری، دانشکده کشاورزی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران، 0000-0002-3756-8746 حمیدرضا عباس زاده گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-7714-6081 Journal Article 2023 06 23 Vertical sluice gate is a structure that is installed on the channel to control the upstream flow. The purpose of this study is to investigate the effect of sluice gate opening and effect of the presence of suppressed and non-suppressed sill below sluice gate on the discharge coefficient under free-flow conditions. Therefore, rectangular sills with different widths of 2.5, 5, 7.5, 10, 15, 20, 25 and 30cm at constant gate opening and sluice gate with openings of 1, 2 and 4cm in without sill state were studied. The results showed that in the without sill state, the amount of gate opening is inversely related to the discharge coefficient, so that by decreasing the gate opening rate, the discharge coefficient increases. On average, the discharge coefficient of 1cm gate opening is higher than that of 2 and 4cm, 7.75% and 16.51%, respectively. The results also showed that with increasing the sill width and thus reducing the total area of the flow through the gate, the discharge coefficient increases and vice versa. The presence of a sill with a minimum width compared to the non-sill state in a specified opening leads to an increase in the discharge coefficient. At the same opening in the without sill state and suppressed sill at a constant flow, the sluice gate discharge coefficient with sill increases in comparison with no sill state. In the present study, based on the dimensionless parameters, nonlinear regression polynomial relations were presented by combining all experimental data to predict the discharge coefficient in without and with sill state in different widths.<br />  دریچه کشویی قائم سازه­ای است که بر روی کانال و به­منظور کنترل جریان بالادست نصب می­گردد. هدف از تحقیق حاضر، بررسی آزمایشگاهی تأثیر میزان بازشدگی دریچه­ کشویی و تأثیر وجود آستانه­های هم­عرض و غیر­هم­عرض کانال در زیر آن بر ضریب­دبی در شرایط جریان آزاد است. در این راستا، آستانه‌ مستطیلی با عرض­های مختلف 5/2، 5، 5/7، 10، 15، 20، 25 و 30 سانتی‌متر با بازشدگی ثابت و دریچه ­کشویی با میزان بازشدگی 1، 2 و 4 سانتی‌متر برای حالت بدون آستانه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد در حالت بدون آستانه، میزان بازشدگی دریچه با ضریب­دبی جریان رابطه عکس دارد به­طوری­که با کاهش میزان بازشدگی دریچه­، ضریب‌دبی افزایش می­یابد. به­طور میانگین ضریب­دبی میزان بازشدگی 1 سانتی­متر در مقایسه با میزان بازشدگی 2 و 4 سانتی‌متر به­ترتیب 75/7% و 51/16% بیشتر می­باشد. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش عرض آستانه و در نتیجه کاهش مساحت کل جریان عبوری از زیر دریچه، ضریب­دبی افزایش می­یابد و بالعکس. وجود آستانه با حداقل عرض در مقایسه با حالت بدون آستانه در یک بازشدگی مشخص، منجر به افزایش ضریب‌دبی می‌گردد. در یک بازشدگی یکسان در حالت بدون آستانه و با آستانه هم­عرض در یک دبی ثابت، ضریب­دبی دریچه­ کشویی با آستانه نسبت به حالت بدون آستانه افزایش می­یابد. در تحقیق حاضر براساس پارامترهای بی­بعد روابط چند جمله­ای رگرسیونی غیرخطی با تلفیق تمامی داده­های آزمایشگاهی برای پیش‌بینی ضریب‌دبی در حالت بدون آستانه و با آستانه در عرض‌های مختلف ارائه گردید. https://www.waterjournal.ir/article_173237_b7ae9c9767b95c3c80d1aa6b53cf93c2.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Assessment of Efficiency of SRH-2D Model in Hydraulic Analysis of Flow Due to Sudden Dam Break بررسی کارایی مدل SRH-2D در تحلیل هیدرولیک جریان ناشی از شکست ناگهانی سد 22 41 173238 10.22125/iwe.2023.173238 FA رسول قبادیان دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه رازی، کرمانشاه سجاد نیکروش دانش آموخته کارشناسی ارشد . دانشگاه رازی Journal Article 2023 06 23 The subject of dam break has always been one of the most important and favorite issues of researchers over the past years. Due to the release of a large volume of water and its flow to the downstream areas, predicting how the flood wave due to partial or complete dam break will be transmitted, from the point of view of financial damage to downstream facilities and casualties due to it is very important. Several one-dimensional, two-dimensional and three-dimensional numerical methods and computer models have been proposed to solve the hydraulic equations of flow due to dam failure in open channels. One of these computer models is the two-dimensional SRH-2D model, which is based on solving shallow water equations, and its latest version 3.3.1 was developed recently. This study was conducted to investigate the ability of this model to simulate hydraulic flow due to sudden dam break<em>.</em>For this purpose, the available laboratory data as well as the results of other 2D and 3D models were used. After implementing the model, the results were compared with the analytical solution of sudden one-dimensional dam break on the frictionless bed, partial and asymmetric dam break with the presence of a triangular obstruction in the downstream flow path and also comparing the results of two-dimensional failure of water cylindrical column. In all cases, the present model accurately simulated the flow due to dam failure. موضوع شکست سد همواره یکی از مسائل بسیار مهم و مورد علاقه محققین در طول سال‌های گذشته بوده است. بدلیل رها شدن حجم بسیار زیاد آب و جاری شدن آن به مناطق پایین دست، پیش بینی چگونگی انتقال موج سیلاب ناشی از شکست جزئی و یا کامل سد، از نقطه نظر خسارات مالی به تاسیسات پایین دست و تلفات جانی ناشی از آن بسیار حائز اهمیت می باشد. برای حل معادلات هیدرولیک جریان ناشی از شکست سد در مجاری روباز، روش‌های عددی و  مدل‌های کامپیوتری تک بعدی، دو بعدی و سه بعدی مختلفی تا کنون ارائه شده است. یکی از این مدل‌های کامپیوتری موجود مدل دو بعدی SRH-2D  است که بر اساس حل معادلات آب‌های کم عمق می باشد و آخرین نسخه آن سال2020 توسعه داده شده است. این تحقیق به منظور بررسی توانایی این مدل جهت شبیه سازی هیدرولیک جریان ناشی از شکست ناگهانی سد انجام شده است. بدین منظور داده‌های آزمایشگاهی موجود و همچنین نتایج حاصل از سایر مدل‌های دو بعدی و سه بعدی مورد استفاده قرار گرفت. پس از اجرای مدل نتایج آن با نتایج محققین قبلی یا داده های اندازه گیری برای شبیه سازی شکست جزئی نامتقارن و ناگهانی سد بر روی بستر بدون اصطکاک، شکست جزئی و نامتقارن سد با حضور مانع مثلثی در مسیر جریان پایین دست و همچنین مقایسه نتایج ناشی از شکست دوبعدی ستون استوانه ای آب مقایسه شد. در تمام موارد مدل حاضر با دقت مناسب جریان ناشی از شکست سد را شبیه سازی کرد. به گونه­ای که در مقایسه با داده های اندازه گیری شکست سد درحضور موانع مثلثی نشان داده شد که مقدار آماره های R2، RMSEو MAE در زمان های شبیه سازی8/1، 3، 7/3 و4/8 ثانیه بعد از شکست به ترتیب { 938/0، 005/0،  004/0}، { 78/0، 012/0،  008/0}، { 72/0، 016/0،  011/0} و{ 37/0، 009/0،  007/0} می باشد که در مقایسه با مدل های دو بعدی از دقت مناسب تری بر خوردار است. https://www.waterjournal.ir/article_173238_9197db89dc4453604b389d9a81dd1ae3.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Investigation and Comparison Performance Three Data Mining Techniques ANN, GEP and RF in Estimating Flow Discharge Coefficients of Trapezoidal Broad-Crested Weirs بررسی و مقایسه عملکرد سه روش داده کاوی ANN، GEP وRF در تخمین ضریب دبی جریان در سرریزهای لبه‌پهن با مقطع طولی ذوزنقه‌ای 42 65 173240 10.22125/iwe.2023.173240 FA بهرام نورانی دانشجوی دکتری - گروه علوم و مهندسی آب- دانشگاه تبریز 0000-0001-7921-050X هادی ارونقی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران فرزین سلماسی دانشگاه تبریز، گروه مهندسی آب 0000-0002-1627-8598 Journal Article 2023 06 23 تعیین دقیق ضریب دبی نقش بسیار مهمی را در برآورد مقدار جریان از روی سرریزها دارد. لذا تخمین آن با روش­های دقیق مهم می­باشد. هدف از این تحقیق، مدل­سازی و تخمین ضریب دبی در سرریزهای لبه‌پهن با مقطع طولی ذوزنقه­ای می­باشد. برای این منظور پس از شبیه­سازی عددی جریان با نرم­افزار ANSYS FLUENT و استخراج نتایج، از سه مدل هوشمند ANN(MLP) ، GEP و RF در تخمین ضریب دبی استفاده شد و نتایج آن­ها مورد مقایسه قرار گرفت. ارزیابی نتایج با استفاده از معیارهای آماری R²، RMSE و KGE و هم‌چنین دیاگرام­های گرافیکی انجام گردید. مقادیر معیارهای آماری R²، RMSE  وKGE  به ترتیب 906/0، 016/0 و 927/0 برای مدل  ANN(MLP) 790/0، 025/0و780/0 برای مدل GEP و 898/0، 013/0 و 841/0 برای مدل RF به دست آمد. نتایج معیارهای آماری، برتری ANN(MLP) نسبت به سایر روش­ها را نشان می­دهد. محدوده درصد خطای نسبی (RE%) برای مدل برتر کمتر از حدود   حاصل گردید. دیاگرام ویولنی نشان داد که توزیع احتمال داده­های تخمینی با مدل  ANN(MLP)با داده­های حاصل از شبیه­سازی عددی به روش حجم محدود تطابق بسیار نزدیک و مشابهی دارد. هم‌چنین نمودار تابع چگالی احتمال باقی‌مانده­ها در مدل ANN(MLP) نسبت به سایر مدل­های مورد بررسی در تحقیق حاضر به توزیع نرمال نزدیکتر می­باشد. https://www.waterjournal.ir/article_173240_f796b0eb55cb9e7f715760b77e75aa23.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Calibration of Hydraulic Flow and Sediment of Quasi-Two-Dimensional Model of Shiono and Knight in Zaremrood River واسنجی هیدرولیک جریان و رسوب مدل ریاضی شبه دوبعدی شیونو و نایت در رودخانه زارم‌رود 66 84 173241 10.22125/iwe.2023.173241 FA مرتضی نبی زاده ولوکلائی گروه مهندسی آب دانشکده آب و خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان عبدارضا ظهیری گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، امیراحمد دهقانی گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان مهدی مفتاح هلقی گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران 0000-0001-8109-5336 Journal Article 2023 06 23 In this study, the calculation of hydraulic flow and sediment (suspended load and total load) of Zaremrood river located in Mazandaran province has been investigated using Shiono and Knight quasi-two-dimensional model. This model is based on the Navier-Stokes continuity and momentum equations and is simplified by depth averaged concept. For this purpose, using the finite element method, this model was solved numerically and the lateral velocity distribution were calibrated at the Garmrood hydrometric station. Comparison of obtained results by Shiono and Knight model in different flow discharges against measured data indicates the high accuracy of the model for lateral velocity distribution. Afterward, by using the computed lateral velocity distribution, the distribution of suspended load and total load across the river was simulated. The results showed that among the 5 empirical suspended load equations selected in this study, the Einstein formula (1950) has the best accuracy in both one and quasi-two-dimensional modeling cases. This relationship in one-dimensional state with standard deviation of discrepancy ratio of 0.56% has a higher accuracy than the Rouse (1937) and Brooks (1963) sedimentary relations with a standard deviation of 0.52% and 2.47%, respectively. Finally, among the 5 experimental relationships of the total load studied, Meyer-Peter-Muller (1973), Ackers-White (1973) and Engelund-Hansen (1967) sedimentary relationships with discrepancy ratios of 66.67, 41.67 and 16.67, respectively presented the best results in one-dimensional mode, and the accuracy of all three methods was better in two-dimensional mode than in one-dimensional mode. Finally, it was found that the accuracy of suspended load and total load modeling in quasi-two-dimensional mode is more than one-dimensional, which shows the high impact of Shiono and Knight model in simulation of hydraulic flow and sediment.<br /><strong> </strong> در این تحقیق محاسبه دبی جریان و رسوب (بار معلق و بار کل) رودخانه زارم­رود در استان مازندران به کمک مدل ریاضی شبه­دوبعدی شیونو و نایت مورد بررسی قرار گرفته است. این مدل بر مبنای معادلات پیوستگی و مومنتوم ناویر-استوکس بوده و به صورت متوسط در عمق ساده شده است. برای این منظور با استفاده از روش اجزاء محدود، مدل ریاضی مذکور حل عددی شده و پروفیل­های عرضی سرعت جریان در رودخانه زارم­رود در محل ایستگاه هیدرومتری گرم­رود واسنجی شد. مقایسه نتایج مدل مذکور در دبی­های مختلف جریان با داده­های اندازه­گیری شده حاکی از دقت بالای مدل در برآورد توزیع عرضی سرعت جریان است. سپس با استفاده از توزیع عرضی سرعت محاسباتی، توزیع عرضی بار معلق و بار کل شبیه­سازی شد. نتایج نشان داد که از میان 5 رابطه تجربی بار معلق مورد مطالعه، رابطه رسوبی اینشتین (1950) در هر دو حالت مدل­سازی یک­بعدی و شبه­دوبعدی دارای بهترین دقت است. این رابطه در حالت یک­بعدی با انحراف معیار نسبت ناجوری 56/0 درصد نسبت به روابط رسوبی راس (1937) و بروکس (1963) به ترتیب با انحراف معیار 52/0 و 47/2 درصد از دقت بالاتری برخوردار می­باشد. در نهایت از میان 5 رابطه تجربی بار کل مورد مطالعه، روابط رسوبی میر- پیتر و مولر (1973)، ایکرز- وایت (1973) و /انگلوند و هانسن (1967) به ترتیب با نسبت ناجوری 67/66، 67/41 و 67/16 بهترین نتایج را در حالت یک بعدی ارائه نمودند که دقت هر سه روش مذکور نیز در حالت دوبعدی بهتر از حالت یک بعدی بوده است. نهایتا مشخص شد که دقت مدل­سازی بار معلق و بار کل در حالت شبه­دوبعدی از یک­بعدی بیشتر است که نشان دهنده تاثیر بالای مدل شیونو و نایت در شبیه­سازی هیدرولیک جریان و رسوب می­باشد. https://www.waterjournal.ir/article_173241_0cbb9888d5d55615a659ffaea5b164c4.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Estimation of the Type 6 Muskingum Nonlinear Model Parameters in the Flood Routing with The Mayfly Algorithm (MA) تخمین پارامترهای مدل غیرخطی نوع ششم ماسکینگام در روندیابی سیلاب با الگوریتم بهینه سازی مگس (Mayfly Algorithm) 85 97 173242 10.22125/iwe.2023.173242 FA سعید خلیفه دانشجوی دکتری، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی، گروه علوم و مهندسی آب کاظم اسماعیلی دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی، گروه علوم و مهندسی آب سعید رضا خداشناس گروه مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0003-3247-9653 فرشته مدرسی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2023 06 23 One of the basic topics in hydrological and river engineering studies is flood routing.Flood flooding is common in multi-tributary rivers and rivers without intermediate basin statistics. Therefore, to achieve the determination of slopes and cross-sections in all sections of the river, the Muskingum hydrological model is a useful method that helps to save information on the depth and flow of the flood at any time by saving time and money. To specify. In this study, the nonlinear parameters of the new Muskingum model are optimized based on the fly algorithm (MA). In this non-linear model of Muskingum, which has eight parameters, the recovery coefficient γ is used, which has more or less values ​​than the number of peaks discharged in the output hydrograph.To evaluate the performance of Muskingum's new nonlinear model with the new MA algorithm, the Wilson and Weisman-Lewis case study has been used by many previous researchers for validation.The results of the MA algorithm for Wilson and Weissman-Lewis rivers show the minimization of the residual squares (SSQ) as the objective function, which is 3.21 for the Wilson River and 68722 for the Weissman River. The results of this study showed that the proposed model has high accuracy in estimating the output discharge values.<br />  یکی از موضوعات اساسی و پایه در مطالعات مهندسی هیدرولوژی و رودخانه، روندیابی سیلاب است. روندیابی سیلاب به روش هیدرولوژیکی در رودخانه­های چند شاخه و رودخانه­های فاقد آمار حوضه میانی مرسوم است. از این رو، مدل هیدرولوژیکی ماسکینگام یک روش مفید است که بدون نیاز به تعیین شیب­ها و مقاطع عرضی در تمام بازه­های رودخانه، عمق و دبی جریان سیلابی را در مقاطع مختلف رودخانه روندیابی می‌کند و از این‌رو، سبب صرفه جویی در هزینه و زمان می‌شود. در این مطالعه، مقادیر بهینه پارامترهای غیرخطی مدل جدید ماسکینگام نوع ششم بر اساس الگوریتم بهینه‌سازی مگس(MA)  محاسبه شده است. در این مدل غیرخطی ماسکینگام که دارای هشت پارامتر است، از ضریب بهبود γ استفاده شده است که با توجه به تعداد پیک‌های موجود در هیدروگراف خروجی، مقادیر بیشتر یا کمتر از یک دارد. برای ارزیابی عملکرد ترکیبی مدل جدید غیر خطی ماسکینگام همراه با الگوریتم نوین MA، از مطالعه موردی ویلسون و وایسمن  لوئیس استفاده شده که توسط بسیاری از محققان قبلی برای اعتبار سنجی مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج الگوریتم MA برای دو رودخانه ویلسون و وایسمن لوئیس نشان دهنده کمینه‌سازی مجموع مربعات باقیمانده‌ها (SSQ) به عنوان تابع هدف می­باشد که برای رودخانه ویلسون برابر با 3.21 و رودخانه وایسمن برابر با68722 است. نتایج این تحقیق نشان داد که مدل پیشنهادی دارای دقت زیادی در برآورد مقادیر تخلیه خروجی است. https://www.waterjournal.ir/article_173242_9bce4c520de769314eb8872a8a4cee10.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Field Evaluation of Water Uptake Models Under Conjunctive Salinity and Water Stress Conditions in Semi-dry Region by Wheat (Case study: Birjand) ارزیابی میدانی مدل‌های جذب آب در شرایط تنش هم‌زمان شوری و خشکی توسط گندم در منطقه نیمه‌خشک (مطالعه موردی: بیرجند) 98 114 173243 10.22125/iwe.2023.173243 FA محمد جواد نحوی نیا استادیارگروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک 0000-0002-5833-7744 سعید شرفی استادیار گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک. مهدی محمدی قلعه نی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک، اراک، ایران Journal Article 2023 06 23 In order to evaluate the efficiency of six different macroscopic water uptake functions, consisted of additive (M₁), multiplicative (M₂, M₃ and M₄) and conceptual (M₅ and M₆) models using field data of Ghods cultivar of wheat under salinity and drought stress, a study was conducted in the research field of university of Birjand during 2005-06 in split plots design based on randomized complete blocks (RCBD) with three replications. In this study, the main plots consisted of different levels of salinity (1.4, 4.5 and 9.6 ds m^-1) and sub plots consisted of four levels of irrigation (50, 75, 100 and 120 percent of crop water requirement). The results showed that the additive model (M₁) estimated yield less than actual amount. In other word, the effect of combined stresses on wheat yield was less than the one as compared to summation effects of salinity and water stress. The effect of drought stress on reduction of yield was more than salinity stress. The results also revealed that reduction functions of M₆ and M₅ models were better fitness to measured data than the other functions. The results revealed that M₆model estimated the reduction of relative yield of wheat under simultaneous stresses conditions of salinity and drought better than other models (‌‌RMSD=0.17), although the M₅model also had acceptable accuracy (RMSD = 0.22). به‌منظور بررسی کارایی شش مدل ماکروسکوپی جذب آب شامل؛ مدل‌های جمع­پذیر (M₁)، ضرب­پذیر (M₂، M₃ و M₄) و  مفهومی (M₅ و M₆) با استفاده از داده­های مزرعه­ای کشت گندم رقم قدس در شرایط تنش شوری و کم‌آبی، مطالعه‌ای در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند در سال زراعی 85-84 در قالب کرت­های خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی و در سه تکرار انجام شد. در این مطالعه، سطوح مختلف شوری (4/1، 5/4 و 6/9 دسی‌زیمنس بر متر) به‌عنوان کرت‌های اصلی و چهار سطح آبیاری (I₁، I₂، I₃ و I₄  به‌ترتیب معادل50، 75، 100 و 125 درصد نیاز آبی گیاه)، به‌عنوان کرت­های فرعی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که مدل­ جمع‌پذیر (M₁) مقدار عملکرد نسبی را در اکثر موارد کمتر از مقدار واقعی برآورد می­کند. به‌عبارت دیگر اثر تنش هم‌زمان شوری و خشکی روی کاهش عملکرد گندم کمتر از مجموع اثرات آنها است. سهم تنش خشکی در کاهش عملکرد گندم از سهم تنش شوری بیشتر بود. نتایج نشان داد که در بیشتر موارد مدل M₆ کاهش عملکرد نسبی گندم در شرایط تنش هم‌زمان شوری و خشکی را بهتر از سایر مدل‌ها  پیش­پینی می­کند (‌17/0‌‌RMSD=)، هر چند که مدل M₅ نیز از دقت قابل قبولی (22/0‌‌RMSD=) برخوردار <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173243_2ad6cac1fae4015f802d6ee65710f165.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Investigation of the Effect of Deficit Irrigation Methods on Water Productivity Indices and Some Agronomic Traits of Rice Plant (Binam Variety) بررسی تأثیر روش‌های کم‌آبیاری بر شاخص‌ بهره‌وری آب و برخی صفات زراعی گیاه برنج (رقم بینام) 115 132 173249 10.22125/iwe.2023.173249 FA رضا فیروزپور دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران علی شاهنظری گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری 0000-0003-1135-8174 مصطفی یوسفیان کارشناس، معاونت موسسه تحقیقات برنج کشور، آمل، ایران علی اکبرزاده دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری 0000-0002-1016-7352 Journal Article 2023 06 23 One of the most important goals of irrigation planning and management methods, considering the water crisis in recent years, is to increase water productivity for various plants, including rice. To investigate the effects of deficit irrigation methods on water productivity of rice (Binam Variety), an experiment was carried out with eight treatments and three replications in Babolsar city of Mazandaran province in 2020. The treatments were regulated deficit irrigation and partial root zone drying in soil drought stresses of 10, 30 and 60 kPa (RDI₁₀, RDI₃₀, RDI₆₀, PRD₁₀, PRD₃₀ and PRD₆₀) and full irrigation with drip tape and flood irrigation systems (control). Soil water deficit was measured by a tensiometer. In this experiment, traits including yield, water consumption, and plant shoot dry weight, root weight density, root length, physical water productivity, net profit efficiency per unit volume of water, irrigation and rainfall water efficiency and evapotranspiration efficiency were investigated. According to the results, the highest and lowest physical water productivity was corresponded for PRD₆₀ and flood irrigation treatments, respectively (1.39 and 0.59 kg / m3). PRD treatments at similar stresses compared to RDI treatments had higher rough rice yield and higher physical and economic productivity despite of lower water consumption. PRD₆₀ treatment increased the physical productivity of water by 135.6% and decreased the water consumption by 76.3%.<br />.<br />  از مهم‌ترین اهداف برنامه‌ریزی و روش‌های مدیریتی آبیاری، با توجه به بروز بحران آب در سال‌های گذشته، افزایش بهره‌وری آب برای گیاهان مختلف از جمله برنج می‌باشد. لذا برای بررسی اثرات روش‌های کم‌آبیاری بر بهره‌وری آب برای برنج (رقم بینام)، آزمایشی در هشت تیمار و سه تکرار در شهرستان بابلسر استان مازندران در سال زراعی ۱۳۹۹ انجام گرفت. تیمارهای این آزمایش را کم‌آبیاری تنظیم شده و کم‌آبیاری بخشی ریشه در تنش‌های خشکی خاک۱۰، ۳۰ و ۶۰ کیلوپاسکال (RDI₁₀، RDI₃₀، RDI₆₀، PRD₁₀، PRD₃₀ و PRD₆₀) و آبیاری ۱۰۰ درصد نیاز آبی و آبیاری غرقابی (شاهد) تشکیل می‌دهند. سیستم آبیاری تیمارها غیر از تیمار غرقابی، نوار تیپ بوده است. ابزار تعیین تنش خشکی خاک، تانسیومتر بود. در این آزمایش، صفات مختلفی از جمله میزان عملکرد شلتوک، آب مصرفی، وزن خشک اندام هوایی گیاه، تراکم وزن خشک ریشه، طول ریشه، بهره‌وری فیزیکی آب، بهره‌وری سود خالص به ازای واحد حجم آب، بهره‌وری آب آبیاری و بارندگی و بهره‌وری تبخیر- تعرق بررسی شدند. بر اساس نتایج، بیشترین و کمترین میزان بهره‌وری فیزیکی آب، بترتیب برای تیمارهای PRD₆₀ و آبیاری غرقابی (39/1 و 59/0 کیلوگرم بر مترمکعب آب) بود. بیشترین و کمترین بهره‌وری سود خالص به ازای واحد حجم آب، بترتیب برای تیمارهای PRD₆₀ و RDI₆₀(71267 و 39576 ریال بر مترمکعب آب) بدست آمد. تیمارهای  PRDدر تنش‌های مشابه در مقایسه با تیمارهایRDI  علی‌رغم مصرف آب کمتر، عملکرد شلتوک بیشتر و بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی بیشتری داشتند. تیمار PRD₆₀، موجب افزایش 6/135 درصدی در بهره‌وری فیزیکی آب و کاهش 3/76 درصدی در مصرف آب نسبت به تیمار شاهد شد.<br />  https://www.waterjournal.ir/article_173249_132f2838ac94811e774baf6c7b465331.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Investigating the Performance of Regression Equations Methods in Determining Reference Evapotranspiration and Comparison with Hargreaves Method in Alborz Province بررسی عملکرد معادلات رگرسیونی در تعیین تبخیرتعرق مرجع و مقایسه آن با روش هارگریوز در استان البرز 133 148 173251 10.22125/iwe.2023.173251 FA آرش تافته استادیار بخش آبیاری موسسه تحقیقات خاک و آب - کرج -ایران 0000-0002-1291-506X نیازعلی ابراهیمی پاک دانشیار بخش آبیاری و فیزیک خاک، مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0001-7754-2535 سیدنرگس حسینی محقق، بخش آبیاری و فیزیک خاک، موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Journal Article 2023 06 23 Determination of reference evapotranspiration is the basis of all calculations of water requirement and is considered as the main foundation in determining water requirement, therefore, proper estimation of reference evapotranspiration is of great importance. Globally, systems have been developed that provide users with this information in a location-based manner. In this study, using the database of the country's water requirement system, the evapotranspiration rates of the reference plant were evaluated using meteorological data at Karaj station as a combination regression function. In this study, using SPSS software, the values ​​of different curves based on the parameters of relative humidity, temperature and sunshine were calibrated. The results showed that there is a significant relationship between transpiration evaporation and parameters of relative humidity, temperature, and sunshine. Therefore, two combined and multivariate regression models were calibrated using 7300 data of Karaj station and for evaluation using 15432 data in Alborz province. The evaluation results showed that the combined regression model with normal error of 29% and root mean square error index of about 0.5 mm, agreement index of 0.98 and efficiency index of model 0.94 had better performance. Therefore, this method can be used to determine the reference evapotranspiration in the stations of IRAN.<br />  تعیین تبخیر تعرق مرجع پایه تمامی محاسبات نیاز آبی است و به عنوان پایه اصلی در تعیین نیاز آبی محسوب می شود از این رو برآورد مناسب تبخیر تعرق مرجع از اهمیت بالایی برخوردار است. در سطح جهان نیز سامانه هایی تهیه شده است که به صورت مکان محور این اطلاعات را در اختیار کاربران قرار می دهد. در این مطالعه با استفاده از پایگاه اطلاعات سامانه نیاز آبی کشور مقادیر تبخیر تعرق گیاه مرجع با استفاده از داده های هواشناسی در ایستگاه کرج  به صورت توابع رگرسیونی ترکیبی مورد ارزیابی قرار گرفت. منحنی های مختلف بر اساس پارامترهای رطوبت نسبی، دما، سرعت باد و ساعت آفتابی با استفاده از نرم افزار SPSS مورد برازش قرار گرفت. نتایج نشان داد که رابطه معناداری بین تبخیر تعرق و پارامترهای رطوبت نسبی، دما، و ساعت آفتابی وجود دارد. از این رو دو مدل رگرسیونی ترکیبی و چند متغیره و روش هارگریوز با استفاده از 7300 داده ایستگاه کرج،  واسنجی و با استفاده از 15432 داده در سطح استان البرز ارزیابی و مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج ارزیابی نشان داد که مدل رگرسیونی ترکیبی با خطای نرمال 29 درصد و شاخص ریشه میانگین مربعات خطای حدود 5/0 میلی متر و شاخص توافق 98/0 و شاخص کارایی مدل 94/0 عملکرد مناسب تری داشت. لذا از این روش جهت تعیین تبخیر تعرق مرجع در ایستگاه های کشور به شرط واسنجی می توان بهره برد.<br />  https://www.waterjournal.ir/article_173251_bac69d980e5d5c098acbf5d466bc8cc1.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Performance Evaluation of Center Pivot Irrigation Systems and Water Productivity in Some Farms of Semnan Province بررسی عملکرد سیستم‌های آبیاری سنترپیوت و بهره‌وری مصرف آب در برخی از مزارع استان سمنان 149 164 173252 10.22125/iwe.2023.173252 FA نادر نادری استادیار بخش فنی و مهندسی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران علی قدمی فیروزآبادی دانشیار پژوهش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی 0000-0002-4391-887X Journal Article 2023 06 23 By evaluating irrigation systems, their performance can be improved. The purpose of this study was to evaluate the center pivot irrigation system in some fields of Semnan province. Also, the amount of water consumption in the field was compared with the water requirement and the national water document. For this purpose, center pivot irrigation systems were studied in three fields. Average potential and actual application efficiency (PELQ and AELQ), distribution uniformity (DU), uniformity coefficient (CU) and evaporation and wind losses were 69.1, 67.2, 76.7, 82.1 and 7.6% respectively. The average of the above parameters was good. The operation of center pivot systems was easier than other sprinkler systems due to the mechanization of center pivot systems. Technical problems in one system reduced uniformity and efficiency. The volume of water consumption in field 3 was less than the irrigation requirement thus deficit irrigation was done. Irrigation water productivity in alfalfa and wheat fields was 0.92 and 0.79 kg/m³, respectively. Considering appropriate irrigation frequency and time, night irrigation to reduce evaporation and wind losses and paying more attention to educating farmers on proper operation of system were the important factors in increasing irrigation efficiency and water productivity.<br /><strong> </strong><br /> <br />  با ارزیابی سیستم­های آبیاری می­توان عملکرد آنها را بهبود بخشید. این تحقیق با هدف ارزیابی سیستم های آبیاری سنترپیوت در برخی مزارع استان سمنان انجام شد، همچنین حجم آب مصرفی در مزرعه با نیاز آبی و سند ملی آب مورد مقایسه قرار گرفت. به این منظور سیستم آبیاری سنترپیوت در سه مزرعه مورد بررسی قرار گرفت. میانگین راندمان پتانسیل کاربرد (PELQ)، راندمان واقعی کاربرد (AELQ)، یکنواختی توزیع (DU)، ضریب یکنواختی (CU) و تلفات تبخیر و بادبردگی به ترتیب برابر 1/69، 2/67، 7/76، 1/82 و 6/7 درصد بود. میانگین شاخص­های فوق در حد خوبی بود. با توجه به مکانیزه بودن سامانه‌های سنترپیوت مدیریت استفاده از آنها نسبت به سایر سامانه‌های بارانی راحت­تر بود. اشکالات فنی در یکی از سیستم­ها باعث کاهش یکنواختی و راندمان شده بود. حجم آب مصرفی در مزرعه 3 کمتر از نیاز آبیاری بود و کم­آبیاری صورت می­گرفت. بهره­وری آب آبیاری در مزارع یونجه بطور متوسط 92/0 و در مزرعه گندم 70/0کیلوگرم بر متر مکعب بدست آمد. رعایت دور و زمان مناسب آبیاری، انجام آبیاری شبانه به منظور کاهش تلفات تبخیر و بادبردگی و توجه بیشتر به آموزش کشاورزان در زمینه بهره­برداری صحیح از سیستم از جمله عوامل مهم در افزایش راندمان آبیاری و بهره­وری آب بودند.<br /> <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173252_87cbf9b804350d86bb4bd6d4363299df.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Simulation of Yield and Water Productivity of Cucumber Plant Using Artificial Neural Network شبیه‌سازی عملکرد و بهره‌وری آب گیاه خیار (Cucumis sativus L.) با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی 165 182 173255 10.22125/iwe.2023.173255 FA ساناز شکری گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز ایر ان عبدالرحیم هوشمند گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران منا گلابی گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ناصر عالم زاده انصاری گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران دن استرو گروه علوم زراعی و باغبانی، دانشگاه اوهایو Journal Article 2023 06 24 <strong>Abstract</strong><br />In order to simulate the yield and water productivity of cucumber plant (Cucumis sativus L.), an experiment was conducted in the form of a completely randomized block design with three irrigation levels of 100, 85 and 75% of the water requirement in two growing seasons during 2017 and 2018 and using perceptron neural networks (MLP) and support vector machine (SVM) methods were used and finally, to select the appropriate and optimal model, the indices of explanatory coefficient, mean squared error and normalized mean squared error were used. The amount of irrigation water, number of leaves on the plant, temperature, evaporation rate and relative humidity were selected as input data and 60%, 20% and 20% of the total data were allocated for training, validation and testing of the model, respectively. The results showed that the MLP neural network with the inputs of irrigation water and number of leaves was more accurate in simulating fruit yield and water productivity in cucumber plants with an explanation coefficient of 0.92 and 0.86, respectively. The results of the sensitivity analysis indicated that the irrigation water input parameters are the most important effective parameters on the water consumption efficiency model and cucumber fruit yield with sensitivity coefficients of 0.9 and 0.86, respectively.<br /> <br />  به منظور انجام شبیه‌سازی میزان عملکرد و بهره‌وری آب گیاه خیار(Cucumis sativus L.) آزمایشی در قالب طرح بلوک کاملا تصادفی با سه سطح آبیاری 100، 85 و 75 درصد نیازآبی در دو فصل کشت طی سال‌های 1397 و  1398 اجرا و از شبکه‌های عصبی پرسپترون (MLP) و روش ماشین بردار پشتیبان (SVM) استفاده گردید و در نهایت جهت انتخاب مدل مناسب و بهینه از شاخص‌های ضریب تبیین، میانگین مربعات خطا و میانگین مربعات خطای نرمال شده استفاده شد. میزان آب آبیاری،، تعداد برگ روی بوته، دما، میزان تبخیر و میزان رطوبت نسبی به‌عنوان داده‌های ورودی انتخاب شدند و به ترتیب 60، 20 و 20 درصد کل داده‌ها، به ترتیب برای آموزش، اعتبارسنجی و آزمون مدل اختصاص یافت. نتایج نشان داد که شبکه عصبی MLP با ورودی‌های میزان آب آبیاری و تعداد برگ به ترتیب با داشتن ضریب تبیین 92/0 و 86/0 دقت بیشتری در شبیه‌سازی میزان عملکرد میوه و بهره‌وری آب مصرفی در گیاه خیار داشت. نتایج آنالیز حساسیت حاکی از آن بود که پارامتر ورودی آب آبیاری به ترتیب با ضریب حساسیت 9/0 و 86/0 مهمترین پارامتر مؤثر بر مدل بهره‌وری آب مصرفی و عملکرد میوه خیار می‌باشد.<br />  https://www.waterjournal.ir/article_173255_f36278c99dd510d04e75f7a0dc928731.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Comparison of Methods for Estimating Saturated Hydraulic Conductivity of Soil in Palmetum Lands مقایسه روش‌های برآورد هدایت هیدرولیکی اشباع خاک در اراضی نخلستان 183 198 173259 10.22125/iwe.2023.173259 FA حمید زارع ابیانه گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. 0000-0001-7293-5030 علی سلیمانی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. سعید جلیلی گروه مهندسی علوم آب، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. مهدی جوزی استادیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، Journal Article 2023 06 24 Saturated hydraulic conductivity of soil (Ks) is an important soil property in the management of irrigation and drainage issues, including areas covered with palm trees. This study was conducted to determine the amount of Ks in the palmetum lands of Bavi city of Khuzestan province. The amount of Ks was also evaluated using field, laboratory methods and Pedotransfer functions. The amount of Ks in five distances of 0.5, 1, 2, 3 and 5 meters from palm trees with three replications by double ring methods, Guelph permeameter, falling head, Rosetta model and Pedotransfer functions of Cosby et al., Ferrer-Julia et al., Campbell and Shiozawa, Dane and Puckett and Puckett et al. were obtained. Evaluation of the results showed that the double ring methods, Rosetta model and Pedotransfer function of Cosby et al. with a geometric mean error ratio of about 1 were more accurate than other methods. The deviation time of these methods were 4.75, 5.31 and 26.14, respectively. The geometric standard deviation error ratios of these methods to the falling head method were 1.10, 1.40 and 2.08, respectively. هدایت هیدرولیکی اشباع خاک (Ks) یک ویژگی مهم خاک در مدیریت مسائل آبیاری و زهکشی از جمله زمین‌های تحت پوشش درختان نخل است. این مطالعه به منظور تعیین مقدار Ks در اراضی نخلستان‌های شهرستان باوی استان خوزستان انجام شد. مقدار Ks نیز با استفاده از ‌روش‌های صحرایی، آزمایشگاهی و توابع انتقالی مورد بررسی قرار گرفت. مقدار Ks در پنج فاصله 5/0، 1، 2، 3 و 5 متر از درختان نخل با سه تکرار به‌روش‌های استوانه‌های دوگانه، نفوذسنج گلف، بارافتان، مدل رزتا و توابع انتقالی کاسبای و همکاران، فرو جولیا و همکاران، کمپل و شوزاوا، دَنی و پاکت و پاکت و همکاران به‌دست آمد. ارزیابی نتایج نشان داد روش‌های استوانه‌های دوگانه، مدل رزتا و تابع انتقالی کاسبای و همکاران با نسبت خطای متوسط هندسی حدود 1 نسبت به‌دیگر روش‌ها دارای بیشترین دقت بودند. مقدار درجه انحراف این روش‌ها به‌ترتیب 75/4، 31/5 و 14/26 بود. مقدار نسبت خطای انحراف استاندارد هندسی این روش‌ها نسبت به‌روش بارافتان به‌ترتیب 10/1، 40/1 و 08/2 به‌دست آمد.<br /> <br /> <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173259_a90b617004e6ffb1d7c405e70b97edea.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Investigating The Effects of Mulla Sadra Dam on The Resources and Consumptions of Kamfirooz Plain and Dorodzan Dam بررسی اثر سد ملاصدرا بر روی منابع و مصارف دشت کامفیروز و سد درودزن 199 224 173260 10.22125/iwe.2023.173260 FA ابوالفضل لقب دوست آرانی مهندسی منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز حیدر زارعی گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست دانشگاه شهید چمران اهواز 0000-0003-3414-1816 فریدون رادمنش گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز مهدی ضرغامی استاد گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز Journal Article 2023 06 24 The construction of dams in downstream basins can have significant impacts on the environment and water resources. This study investigates the effects of the Mulla Sadra Dam in the upstream area of the Dorodzan Dam in southern Iran, where drought conditions and over-water withdrawal are prevalent. Data from various meteorological and hydrometry stations in and around the basin were analyzed for a 45-year period, and the discharge affected by Mulla Sadra Dam was calculated using the Chamriz hydrometry station as a reference. The natural discharge of Chamriz station was estimated using the Trend removal method, and water withdrawal upstream of the station was calculated. The discharge of 11 sub-basins was estimated using the gross runoff method or experimental methods such as Justin and Icar. Results show that the average annual natural discharge of Chamriz station was 33.62 m3/s, and the average annual water withdrawal upstream of the station was 9.47 m3/s. The average annual natural discharge of the upstream basin of Mulla Sadra Dam and Dorodzan Dam was 18.64 and 43.40 m3/s, respectively.<br />  با توجه به اثرات احداث سدها در حوضه­های پایین دست، لزوم بررسی وضعیت و اثرات آنها یکی از مسائل مهم می­باشد. در این مطالعه با توجه به شرایط خشکسالی­ها و برداشت­های بیش از حد در حوضه بالادست سد درودزن (در شمال استان فارس و جنوب کشور ایران)، و لزوم بررسی اثرات سد ملاصدرا در بالادست منطقه، به بررسی وضعیت منابع و مصارف این منطقه پرداخته شد. اطلاعات ایستگاه­های مختلف هواشناسی و هیدرومتری موجود در داخل و اطراف حوضه استفاده شد. با توجه به این اطلاعات دوره آماری 45 ساله (سال آبی 55-1354 تا 99-1398) مورد بررسی قرار گرفت. ایستگاه هیدرومتری چمریز (به عنوان ایستگاه مبنا) از سال 1388 به بعد متأثر از بهره­برداری سد ملاصدرا است. لذا با استفاده از آمار ایستگاه چمریز و نسبت رواناب ناخالص، مقدار آبدهی متأثر از سد ملاصدرا در سال­های 1388 تا 1399 در این ایستگاه محاسبه و جایگزین آمار آن گردید. سپس با استفاده از روش حذف روند، اقدام به برآورد آبدهی طبیعی ایستگاه چمریز و برداشت آب در بالادست آن ایستگاه گردید. آبدهی زیرحوضه­های مختلف (11 زیرحوضه) با توجه به شرایط از روش­ رواناب ناخالص یا از روش­های تجربی مثل جاستین و ایکار برآورد گردید. نتایج نشان داد که میزان آبدهی طبیعی متوسط سالانه ایستگاه چمریز برابر 62/33 مترمکعب در ثانیه برآورد گردید. میزان برداشت متوسط سالانه آب در بالادست ایستگاه 47/9 مترمکعب در ثانیه بدست آمد. میزان آبدهی طبیعی متوسط سالانه حوضه بالادست سد ملاصدرا و سد درودزن به ترتیب برابر 64/18 و 40/43 مترمکعب در ثانیه بدست آمد.<br /> <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173260_38d9ef8c111b6c90745ef07da6ebbe9e.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Evaluation of Iran’s Water-Energy-Food Nexus Index Comparing Other Countries تحلیل نتایج جهانی جایگاه شاخص همبست آب، انرژی، غذا ایران در میان سایر کشورها 225 246 173288 10.22125/iwe.2023.173288 FA محمدرضا گودرزی گروه آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد، ایران آتیه فاتحی فر دانشجوی دکتری مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد، ایران Journal Article 2023 06 24 Water-centric thinking in water resources management and recognizing water as a purely economic commodity can create many challenges in a country's policies. But a holistic view, such as the Water-Energy-Food Nexus, sheds light on the multicentric nature of water resources management, and that consider each as a security commodity, not a purely economic one. The nexus approach pays equal attention to the security of all three parts and their interaction. Therefore, in this study, using the global database and global projects conducted to estimate the Nexus index, the results of Iran's output and position among 170 registered countries were analyzed. Also, the criteria are ranked by a Water-centric perspective using Analytical Hierarchy process (AHP) and compared with project weights. Iran ranks 84th in the global nexus index, with the energy sector ranking 49th and the highest among other water and food sectors. According to studies, Iran is in the middle position, but some neighboring countries such as Turkey and the UAE are in the 54th and 52nd positions. Weight prioritization also showed that the water-centric perspective can underestimate the effect of important indicators.<br /><strong> </strong> تفکر آب محوری در مدیریت منابع آبی و شناخت آب به عنوان یک کالای صرفا اقتصادی، می‌تواند چالش‌های زیادی را در سیاست گذاری‌های یک کشور ایجاد کند. اما دیدگاه کل‌گرایانه مانند همبست آب، انرژی و غذا (WEF Nexus) ماهیت چندمرکزی مدیریت منابع آب را روشن می‌کند و هر یک را به عنوان یک کالای امنیتی نه صرفا اقتصادی در نظر می‌گیرد. رویکرد همبست به طور توامان به امنیت هر سه بخش و اثر متاقابل آن‌ها توجه دارد. از اینرو در این پژوهش با استفاده از اطلاعات بانک جهانی و پروژه‌های جهانی انجام شده برای برآورد شاخص همبست، به بررسی و تحلیل نتایج خروجی‌ها و جایگاه ایران در میان 170 کشور ثبت شده پرداخته شد. همچنین با دیدگاه آب محوری با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) معیارها اولویت بندی شده و با وزن‌های پروژه مقایسه شده است. طبق خروجی‌ها ایران در شاخص همبست جهانی جایگاه 84 امین کشور را دارد اما در بخش انرژی با رتبه 49 بیشترین رتبه در میان سایر بخش‌های آب و غذا را دارد. جایگاه نهایی برخی از کشورهای همسایه مانند ترکیه و امارات بالاتر، 54 و 52 می‌باشد. همچنین اولویت‌بندی وزن‌ها نشان داد دیدگاه آب محوری می‌تواند اثر شاخص‌های مهم را کمتر برآورد کند. https://www.waterjournal.ir/article_173288_31b52f04104f5c18f1693b7dda992912.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Identification of leakage area in large water distribution systems (Case study: Mahan city in Kerman province) شناسایی منطقه نشت در سیستم‌های توزیع آب بزرگ (مطالعه موردی: شهر ماهان در استان کرمان) 247 267 173289 10.22125/iwe.2023.173289 FA یاسمن سادات هاشمی پور بخش مهندسی عمران، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران غالمعباس بارانی گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایرانان احسان فدائی کرمانی مهندسی عمران-سازه های هیدرولیکی، بخش مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه شهیدباهنرکرمان Journal Article 2023 06 24 Today, leak detection is an important issue in water distribution networks, because leakage increases costs and causes a waste of water resources. In this study, a new method was used to identify the leak area in the water distribution network at part of Mahan city. First, the network was divided into a number of areas by the K-means clustering algorithm. Then, training samples related to each area were made using random leakage simulation in the network hydraulic model. The number of each area was used as the classification label of the multi-class support vector machine and along with the training samples, the classification model was taught. Finally, the trained model was used as a leak area identification model and was applied to determine possible leak areas with the observed field samples. The results show that out of 10 structures used to build the model, only three structures include; "Three areas and radial basis kernel function", "Three areas and linear kernel function" and "Five areas and linear kernel function", respectively, make an acceptable rate of 99.27%, 99.18% and 98.99% for the "Accuracy" evaluation index. On the other hand, among these three structures, dividing the network into five leak areas and using the linear kernel function divides the network into more areas and makes leak detection easier in restricted areas. As a result, this structure was used to build the final model.<br />  امروزه شناسایی نشت مسئله مهمی در شبکه­های توزیع آب می­باشد، زیرا نشت هزینه­ها را افزایش داده و موجب اتلاف منابع آب می­شود. در این مطالعه، از یک روش جدید برای شناسایی منطقه نشت در شبکه توزیع آب قسمتی از شهر ماهان استفاده شد. ابتدا توسط الگوریتم خوشه­بندی K-means، شبکه به تعدادی از مناطق تقسیم شد. سپس نمونه­های آموزش مربوط به هر منطقه، با استفاده از شبیه­سازی تصادفی نشت در مدل هیدرولیکی شبکه ساخته شد. شماره هر منطقه به عنوان برچسب طبقه­بندی ماشین بردار پشتیبان چندکلاسی مورد استفاده قرار گرفت و به همراه نمونه­های آموزش، مدل طبقه­بندی آموزش داده شد. در نهایت، مدل آموزش دیده به عنوان مدل شناسایی منطقه نشت استفاده شد و برای تعیین مناطق احتمالی نشت با نمونه­های میدانی مشاهده شده، اعمال شد. نتایج نشان می­دهد که از میان 10 ساختار استفاده شده برای ساخت مدل، تنها سه ساختار شامل؛ «سه منطقه و تابع هسته پایه شعاعی»، «سه منطقه و تابع هسته خطی» و «پنج منطقه و تابع هسته خطی»، به ترتیب میزان قابل قبول 27/99 % ، 18/99 % و 99/98 % را برای شاخص ارزیابی «دقت» ایجاد می­کنند. از طرف دیگر، از میان این سه ساختار، تقسیم شبکه به پنج منطقه نشت و استفاده از تابع هسته خطی، شبکه را به تعداد مناطق بیشتری تقسیم می­کند و نشت­یابی را در مناطق محدود شده آسان­تر می­کند. در نتیجه برای ساخت مدل نهایی از این ساختار استفاده شد.<br /> <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173289_c48bb303c41d156e17301c1b7bb81db3.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Application of Adaptive Dynamic Differential Evolution Algorithm in Optimal Allocation of Water Resources (Case Study: Kerman Baft Dam) کاربرد الگوریتم تکامل تفاضلی پویای تطبیقی در تخصیص بهینه منابع آب (مطالعه موردی: سد بافت کرمان) 268 289 173291 10.22125/iwe.2023.173291 FA حسین محمدی گروه علوم کامپیوتر، دانشکده ریاضیات - آمار و علوم کامپیوتر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران زهرا غفاری مقدم گروه اقتصاد کشاورزی، پژوهشکده کشاورزی، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران Journal Article 2023 06 24 Optimal use of dam’s water resources is a serious challenge in water resources management and engineering, due to continuous droughts and water shortages. Therefore, in order to comprehensively management in the used amount of dam’s water resources, it is essential to establish a control mechanism in the release of water resources. In this study, an improved evolutionary algorithm entitled "Adaptive Differential Evolution by Choosing of Dynamic incremental intervals (ADECDII)" was proposed to optimize the single-reservoir water system. Efficiency of the ADECDII approach was to use the dynamic incremental interval selection scheme for parameters adjustment of the classical differential evolution (DE). Problem modeling was defined as a problem of minimization with the objective function of error values between real demand and released water, with one-month time periods between 2008-2018 years, on Baft Dam in Kerman province. ADECDII performance evaluation was compared with six advanced algorithms. Based on the statistical results, lowest average of the dam water shortages with mean error of zero ( ) MCM (Million Cubic Meters) was recorded for ADECDII, which proved the efficiency of the proposed approach in the optimal allocation of released water values. This is while, other comparable algorithms could not report a real shortage of less than 0.37 MCM. The average of runtime for ADECDII was 7.15 sec, which was three seconds longer than DE runtime. Also, ADECDII in the tests of reliability index, vulnerability index, resilience index, sustainability index, difference absolute error values between released water values and total demand in an annual average, and convergence rate clearly showed a higher performance in compared to other comparable algorithms.<br />  استفاده بهینه از منابع آبی سدها به دلیل خشک‌سالی‌های مستمر و کم‌آبی‌های موجود، چالشی جدی در مدیریت و مهندسی منابع آب است. ازاین‌رو، به‌منظور مدیریت جامع در مقدار مصرف منابع آبی سدها، ایجاد سازوکار کنترلی در رهاسازی منابع آبی بسیار ضروری است. در این مطالعه، یک الگوریتم‌ تکاملی بهبودیافته با عنوان «تکامل تفاضلی تطبیقی با انتخاب بازه‌های افزایشی پویا (ADECDII)» برای بهینه‌سازی سیستم آبی تک مخزنی پیشنهاد شد. کارایی رویکرد ADECDII در استفاده از طرح انتخاب بازه‌های افزایشی پویا برای تنظیم پارامترهای نسخه تکامل تفاضلی کلاسیک (DE) بود. مدسازی مسئله نیز به صورت یک مسئله کمینه‌سازی مقید با تابع هدف مقادیر خطا بین تقاضای حقیقی و آب رهاسازی شده، با دوره‌های زمانی یک‌ماهه بین سال‌های 1397-1387، بر روی سد بافت کرمان تعریف شد. ارزیابی عملکرد ADECDII با شش الگوریتم پیشرفته مقایسه گردید. بر اساس نتایج آماری، کمترین میانگین کمبودهای آبی سد با میانگین خطای تقریباً صفر (^31-10>) در واحد میلیون مترمکعب برای ADECDII ثبت شد که کارآمدی رویکرد پیشنهادی را در تخصیص بهینه مقادیر آب رهاسازی شده اثبات کرد. این در حالی است که، سایر الگوریتم‌های مقایسه شونده نتوانستند کمبود واقعی کمتر از 37/0 میلیون مترمکعب گزارش کنند. میانگین زمان اجرای ADECDII با اندازه 15/7 ثانیه به دست آمد که نسبت به DE اختلاف سه‌ثانیه‌ای داشت. همچنین، ADECDII در برگزاری آزمون‌های شاخص قابلیت اطمینان، شاخص آسیب‌پذیری، شاخص برگشت‌پذیری، شاخص پایداری، اختلاف مقادیر رهاسازی نسبت به مقادیر تقاضا حقیقی در یک متوسط سالانه و نرخ همگرایی، به‌وضوح برتری عملکرد بالاتری در مقایسه با سایر الگوریتم‌های شرکت‌کننده در رقابت نشان داد.<br />  https://www.waterjournal.ir/article_173291_09705d0a00882c1746d0876332729e7d.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Modeling and Estimating Daily Reference Evapotranspiration Using Soft Computing Models (Case Study: Aligudarz Station) مدل‌سازی و تخمین تبخیروتعرق روزانه گیاه مرجع با مدل‌های محاسبات نرم (مطالعه موردی: ایستگاه الیگودرز) 290 307 173301 10.22125/iwe.2023.173301 FA یاسر سبزواری گروه مهندسی آب، دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران عباس پارسایی استادیار، گروه سازه های آبی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز ایران امیرحمزه حقی ابی استاد گروه مهندسی علوم آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان دکترای تخصصی / مهندسی آب و سازه‌های آبی Journal Article 2023 06 24 Calculation and estimation of evapotranspiration is one of the most important parameters of water management in agricultural engineering projects. The aim of this study was to evaluate the models of gene expression programming (GEP), group method of data handling (GMDH), and Multivariate adaptive regression spline (MARS) to estimating daily reference evapotranspiration. For this purpose, daily data recorded during the last 25-year period (1993-2017) of Aligudarz region (located in the east of Lorestan province) were used. 80% of the data were used for training and the remaining 20% for testing the models. The modeling results showed that only with the maximum temperature and average wind speed can evapotranspiration be estimated with very good accuracy. The error indices of GEP model in testing stage are , the error indices of MARS and GMDH models are .  Comparing the performance of the models showed that the March model performed better than the other models. محاسبه و تخمین تبخیر و تعرق یکی از مهمترین پارامترهای مدیریت آب در پروژه های مهندسی کشاورزی است. هدف از این مطالعه ارزیابی مدل­های برنامه­ریزی­بیان­ژن، دسته­بندی­گروهی­داده­ها و اسپلاین­تطبیقی­چندگانه در برآورد تبخیر-تعرق­مرجع ایستگاه الیگودرز است. بدین­منظور از اطلاعات روزانه مربوط به دوره زمانی 25 ساله (2017-1993)  منطقه الیگودرز واقع درشرق استان لرستان‏ استفاده شد. 80 درصد داده­ها برای آموزش و 20 درصد مابقی آنها برای آزمون مدل­ها در نظر گرفته­شد. براساس رگرسیون گام­به­گام درجه حرارت حداکثر دارای بیشترین تأثیر بر تبخیر-تعرق مرجع است. نتایج مدل­سازی نشان داد تنها با داشتن درجه حرارت ماکزیمم و سرعت متوسط باد می­توان تبخیر-تعرق را در الیگودرز برآورد کرد. با این دو متغیر و استفاده از مدل برنامه­ریزی­بیان­ژن با دقت 93/0=  و (mm/day) 84/0=RMSE، با مدل اسپلاین­تطبیقی­چندگانه هم با دقت 96/0= ‏ ‏و (‏mm/day‏) 63/0=‏RMSE‏ و با مدل دسته­بندی­گروهی داده­ها با دقت 96/0=  و (mm/day) 63/0=RMSE، تبخیر و تعرق مرجع را برآورد نمود. مقایسه عملکرد مدل­ها نشان داد که مدل اسپلاین تطبیقی چندگانه با مقدار ضریب نش به میزان 963/0 در مرحله آموزش و 962/0 در مرحله آزمون، عملکرد بهتری نسبت به سایر مدل­ها داشته است. https://www.waterjournal.ir/article_173301_230901ba9eb9f0e4deb6d18de2dc6616.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Evaluation of Maydavood_Dallan Aquifer in Various Management Scenarios Using a Mathematical Model ارزیابی آبخوان دشت میداود-دالون در سناریوهای مختلف مدیریتی با استفاده از مدل‌ ریاضی 308 311 173303 10.22125/iwe.2023.173303 FA سید یحیی میرزایی ارجنکی استادیار هیدرولوژی، عضو هیات علمی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران، 0000-0001-7470-6784 رقیه امیری دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران منوچهر چت سازان استاد هیدروژئولوژی، عضو هیات علمی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید چمران اهواز 0000-0002-8225-7955 آرش ندری دکتری هیدروژئولوژی، گروه منابع آب آریزونا، ایالات متحده Journal Article 2023 06 24 Decreased rainfall and increased discharge from aquifers affected by industrial and agricultural development have put double pressure on groundwater resources. Therefore, new water management methods, particularly in aquifers, are essential. Groundwater models are practical tools for investigating and predicting changes in aquifer storage volume. They can analyze and evaluate the future conditions of an aquifer in different management scenarios. In this study, the Modflow code in GMS software was used to develop an aquifer model for the Maydavood_Dallan plain. The model was calibrated for 12 months from September 2013 to September 2014 and validated for the next six months. Various scenarios were applied to the model, such as drought, wet conditions, a 25% reduction in discharge, and a combined effect of drought and increased Aquifer discharge, to investigate the effects of water stresses on the aquifer. According to the study results, the groundwater budget of the Maydavood_Dallan aquifer for the water year 93-92 was about 2.6 million cubic meters. The groundwater budget values for the drought, wet conditions, and discharge reduction by 25% scenarios were estimated at 1.828, 3.161, and 3.341 million cubic meters, respectively. For the drought with a 15% increase in discharge scenario, the groundwater balance was estimated at 1.5466 million cubic meters. In general, according to these results, the groundwater balance in the studied aquifer is always a positive value by applying different scenarios.<br /> <br />  کاهش نزولات جوی همچنین افزایش میزان تخلیه از آبخوان‌ها متأثر از توسعه صنعتی و کشاورزی باعث فشار مضاعف بر منابع آب زیرزمینی شده است. بر این اساس بهره‌گیری از روش‌های جدید مدیریت آب خصوصاً در مدیریت آبخوان‌ها ضروری است. مدل‌های آب زیرزمینی ابزاری کاربردی جهت بررسی و پیش‌بینی تغییرات احتمالی حجم ذخیره‌ی آبخوان هستند که می‌توانند شرایط آتی یک آبخوان را در سناریوهای مختلف مدیریتی تحلیل و ارزیابی نمایند. در این تحقیق مدل‌ آبخوان دشت میداود-دالون با استفاده از کد Modflow در نرم‌افزار GMS برای یک دوره‌ 12 ماهه از آغاز مهرماه 1392 تا پایان شهریورماه 1393 واسنجی و برای یک دوره 6 ماهه از مهرماه 1393 تا اسفندماه 1393 صحت‌سنجی شد. جهت بررسی اثرات اعمال تنش‌های آبی به آبخوان سناریوهای مختلفی شامل خشک‌سالی، ترسالی، کاهش 25 درصدی برداشت همچنین تأثیر توأم خشک‌سالی و افزایش برداشت از آبخوان، به مدل اعمال شد. بر اساس نتایج، بیلان آبخوان دشت میداود در سال آبی 93-92 حدود 6/2 میلیون مترمکعب می‌باشد و مقادیر بیلان در سناریوهای مختلف شامل: خشک‌سالی، ترسالی، کاهش برداشت به میزان 25 درصد و خشک‌سالی همراه با افزایش برداشت به میزان 15 درصد به ترتیب برابر 828/1، 161/3، 341/3 و 546/1 میلیون مترمکعب برآورد شد. به‌طورکلی با توجه به این نتایج با اعمال سناریوهای مختلف، بیلان آبی آبخوان موردمطالعه همواره مقداری مثبت است.<br />  https://www.waterjournal.ir/article_173303_d888079261c24e603aa4b9f85f1782ca.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Estimation of Suspended Sediment Load Values of the River Using Artificial Intelligence Methods (Case study of Maymeh River) تخمین مقادیر بار رسوب معلق رودخانه با استفاده از روش‌های هوش مصنوعی (مطالعه موردی رودخانه میمه) 312 328 173310 10.22125/iwe.2023.173310 FA مجتبی کرمی استادیار دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ایلام 0000-0001-5402-1470 مهدی کرمی کارشناس ارشد آبیاری و زهکشی شرکت آب منطقه ای ایلام ابراهیم درویشی گروه آب و خاک، دانشگاه ایلام 0000-0002-7857-1781 Journal Article 2023 06 24 The use of appropriate methods for estimating sediment load has long been considered by experts in river problems. In this study, The suspended sediment load of the river was estimated using two artificial intelligence methods, including genetic programming (GP) based on graph and radial base functions (RBF) method. The implementations use data from 12-year statistics and information from four hydrometric stations of Gourab, Sarkmar, Dehloran, and Bayat roads on Meymeh River in Ilam province. In this study, the parameters of moon number and river flow were used as inlet parameters and river sediment load as outlet parameters. In the equations obtained from genetic programming method (GP), the highest correlation In the equations obtained from genetic programming (GP) method, the highest correlation obtained was related to Gorab hydrometric station with 99.18% and the lowest correlation was obtained related to the aggregated data of four hydrometric stations with 92.17%. In the radial baseline functions (RBF) method, the maximum correlation between educational and experimental data related to Bayat station was obtained with 100% and 94.20%, respectively, and the results. The results showed that radial basis functions (RBF) had better performance than genetic programming (GP) in estimating the suspended sediment load of Meymeh River<br />  استفاده از روش‌های مناسب برای تخمین بار رسوب از دیر باز مورد توجه متخصصین مسائل رودخانه­ای قرار گرفته است. در این تحقیق با استفاده از دو روش­ هوش مصنوعی شامل برنامه­ریزی ژنتیک (GP) مبتنی بر گراف و روش توابع پایه شعاعی (RBF) و استفاده از آمار و اطلاعات 12 ساله چهار ایستگاه هیدرومتری گوراب، سرکمر، جاده دهلران و بیات بر روی رودخانه میمه در استان ایلام، بار رسوب معلق رودخانه تخمین زده شد. در این تحقیق، پارامترهای شماره ماه و دبی رودخانه، به عنوان پارامتر ورودی و بار رسوب رودخانه، به عنوان پارامتر خروجی، بکار گرفته شد. در معادلات به دست آمده از روش برنامه­ریزی ژنتیک (GP)، بیش­ترین همبستگی به­دست آمده مربوط به ایستگاه هیدرومتری گوراب با 18/99 درصد و کم­ترین همبستگی به­دست آمده مربوط به داده­های تجمیع شده چهار ایستگاه هیدرومتری با 17/92 درصد می­باشد. در روش توابع پایه شعاعی (RBF)، حداکثر همبستگی داده­های آموزشی و آزمایشی مربوط به ایستگاه بیات به ترتیب با 100 و 20/94  درصد حاصل شد. نتایج نشان‌دهنده دقت بالای تخمین بار رسوب در ایستگا­ه­های هیدرومتری مورد مطالعه می­باشد. نتایج نشان داد روش توابع پایه شعاعی (RBF) در تخمین بار رسوب معلق رودخانه میمه، عملکرد بهتری نسبت به روش برنامه­ریزی ژنتیک (GP) داشته است.<br />  https://www.waterjournal.ir/article_173310_0a62bf5ece3dd0136790ba34b9b28b5d.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Agricultural Water Pricing Under Conditions of Uncertainty (Case study: Rafsanjan-Anar plain) قیمت‌گذاری آب کشاورزی در شرایط عدم حتمیت (مطالعه موردی: دشت رفسنجان- انار) 329 346 173318 10.22125/iwe.2023.173318 FA سیمین محسنی اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران، محمد رضا زارع مهرجردی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران محمد عبداللهی عزت آبادی پژوهشکده پسته، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رفسنجان، ایران، حسین مهرابی بشر آبادی استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنرکرمان، ایران Journal Article 2023 06 24 Of major constraints for crop production in arid and semi-arid regions of Iran are the lack of water resources and drought, and due to uncontrolled groundwater abstraction, the quality of agricultural water is declining gradually. Water pricing is one of the tools for water resources planning and water demand management. In this regard, the present study aims to determine the economic value of water in agriculture with respect to its different qualities in conditions of uncertainty in Rafsanjan and Anar provinces. Using interval mathematical programming, the shadow price range for different qualities of water was obtained. The price elasticity of demand was estimated in order to evaluate the effectiveness of pricing, the standard water demand function and to use it more efficiently. The findings show that the shadow price of water varies within different groups, and fresh water, moderately saline water and highly saline water were of the highest economic value, respectively. Comparing the efficiency of the plan in the current and equilibrium modes reveals that although water consumption has decreased by 50%, but the efficiency of activity has decreased by only 13.44%, and this implies that the amount of water consumption can be reduced in the virtue of redistributing water in pistachio orchards with minimal reduction in activity efficiency. This is feasible via eliminating low yield and profit, yet preserving higher yield pistachio orchards, may lead to reducing water consumption and extraction, and it also ensures high economic benefits for farmers.<br /> <br />  کمبود منابع آب و خشکسالی اصلی‌ترین محدودیت‌ بـرای تولید محصول در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایـران اسـت و با توجه به برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، کیفیت آب کشاورزی رو به کاهش است. یکی از ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﺳﯿﺎﺳﺖﻫﺎی ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬار در برنامه‌ریزی منابع آب و مدیریت تقاضای آب در ﺑﺨﺶ ﮐﺸﺎورزی، قیمت‌گذاری آب است. در این راستا هدف پژوهش حاضر، تعیین ارزش اقتصادی آب کشاورزی برای کیفیت‌های مختلف آن در شرایط عدم حتمیت، در شهرستان‌های رفسنجان و انار می‌باشد. با استفاده از برنامه‌ریزی ریاضی بازه‌ای، بازه قیمت سایه‌ای برای آب‌های با کیفیت‌های متفاوت، بدست آمد و برای بررسی اثربخشی قیمت‌گذاری، تابع تقاضای معیاری آب و جهت استفاده کارآمدتر از آن، کشش قیمتی تقاضا برآورد شد. یافته‌ها نشان می‌دهد قیمت سایه‌ای آب در گروه‌های مختلف متفاوت است و آب‌های شیرین، با شوری متوسط و با شوری بالا به ترتیب دارای بیشترین ارزش اقتصادی می باشند. مقایسه بازده برنامه در دو حالت فعلی و تعادلی نشان می دهد، علی‌رغم اینکه مقدار مصرف آب 50 درصد کاهش پیدا کرده است اما بازده فعالیت تنها 44/13 درصد کاهش یافته است و این نشان می‌دهد که می‌توان با تخصیص مجدد آب در باغات پسته با حداقل کاهش در بازده فعالیت، مقدار مصرف آب را کاهش داد. این کار با حذف باغات با عملکرد و بازدهی پایین و حفظ باغات پسته با عملکرد بالاتر امکان‌پذیر است که هم باعث کاهش مصرف و استحصال آب و هم متضمن منافع اقتصادی بالا برای کشاورزان می‌شود.<br />  https://www.waterjournal.ir/article_173318_b76fcb72df7dc99a656d0bb0d333760e.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Investigation of Photosynthesis, Growth, and Water Use Efficiency of Licorice (Glycyrrhiza glabra L.) Plant Affected by Gibberellic Acid Priming and Mycorrhiza Inoculation under Water-Limited Conditions بررسی فتوسنتز، رشد و کارایی مصرف آب گیاه شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra L.) تحت تأثیر پرایمینگ با جیبرلیک اسید و تلقیح با میکوریزا در شرایط کم‌آبیاری 347 367 173324 10.22125/iwe.2023.173324 FA علی اصغر زرین‌ترنج ، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان. غلامرضا خواجویی نژاد گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان 0000-0002-5613-6738 جلال قنبری گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان 0000-0002-4516-6827 Journal Article 2023 06 24 Licorice (Glycyrrhiza glabra L.) is an important medicinal plant as it accumulates active ingredients, glycyrrhizin and liquiritin, in its roots. In the present study, mycorrhizal fungus inoculation (no inoculation and inoculation with Funneliformis mosseae) and gibberellic acid (GA) priming (no priming and priming with 1000 mg L-1) effects on growth, photosynthesis, and different characteristics of licorice root under different water regimes (100% of field capacity (FC), 65% FC, and 30% FC) were investigated. The results showed that among different irrigation levels, only the application of 30% FC led to a significant decrease in the shoot morphological characteristics, leaf chlorophyll content (SPAD), shoot dry weight, transpiration rate, net photosynthesis rate, and root length. While the application of 65% FC not only showed no significant decrease in most of the mentioned characteristics compared with 100% FC but also improved the photosynthesis parameters. Priming with GA at the 30% FC led to an improvement in photosynthetic water use efficiency compared to no pre-treatment. Also, GA increased plant height and root length, especially in combination with mycorrhizal inoculation. Inoculation with mycorrhiza improved chlorophyll content, shoot dry weight, and photosynthesis rate. Also, inoculation with mycorrhiza under 100% FC and 30% FC improved photosynthesis and photosynthetic water use efficiency. Inoculation with mycorrhiza also under 100% irrigation, and the integrated application of mycorrhiza inoculation and GA priming in 60% FC caused a significant increase in leaf area, root volume, root yield, and agricultural water use efficiency. Such results can be used in developing and promoting licorice cultivation based on water availability. شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra L.) به دلیل تجمع گلیسیریزین و لیکویریتین در ریشه، یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی است. در مطالعه حاضر، اثر سطوح تلقیح قارچ میکوریزا (عدم تلقیح و تلقیح با Funneliformis mossea<em>e</em>) و پرایمینگ بذر با هورمون جیبرلیک اسید (عدم پرایمینگ و پرایمینگ با غلظت 1000 میلی‌گرم در لیتر) بر رشد، فتوسنتز و خصوصیات مختلف ریشه شیرین بیان تحت رژیم‌های آبی مختلف (100 درصد ظرفیت زراعی (FC)، 65 درصد FC و 30 درصد FC) بررسی شد. نتایج نشان داد که تنها اعمال سطح کم‌آبیاری 30 درصد FC منجر به کاهش ویژگی‌های موفولوژیک اندام هوایی، محتوای کلروفیل برگ، وزن خشک اندام هوایی، سرعت تعرق و میزان فتوسنتز خالص و طول ریشه شد. این در حالی بود که اعمال 65 درصد ظرفیت زراعی نه تنها در بسیاری از این ویژگی‌ها نسبت به آبیاری 100 درصد کاهش معنی‌داری نشان نداد بلکه پارامترهای فتوسنتز را نیز بهبود داد. پرایمینگ با جیبرلیک اسید در سطح کم‌ابیاری 30 درصد منجر به بهبود کارایی مصرف آب فتوسنتزی در مقایسه با عدم پرایمینگ شد. همچنین، ارتفاع بوته و طول ریشه را به خصوص در شرایط تلقیح با میکوریزا افزایش داد. تلقیح با میکوریزا موجب بهبود محتوای کلروفیل، وزن خشک اندام هوایی و میزان فتوسنتز شد. همچنین تلقیح با میکوریزا در شرایط آبیاری 100 درصد FC و کم‌آبیاری 30 درصد موجب بهبود فتوسنتز و کارایی مصرف آب فتوسنتزی شد. در شرایط آبیاری 100 درصد، تلقیح با میکوریزا و در شرایط کم‌آبیاری 65 درصد کاربرد همزمان میکوریزا و جیبرلیک اسید موجب افزایش معنی‌دار سطح برگ، حجم ریشه، عملکرد ریشه و کارایی زراعی مصرف آب شد که می‌تواند در فرایند توسعه و ترویج کشت شیرین بیان با توجه به شرایط مختلف دسترسی به آب مورد توجه قرار گیرد.<br /><strong> </strong><br /> <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173324_49833f16c0db12e0629ba7860139ed4c.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Optimization of Dexamethasone Photochemical Oxidation Process Based on Sulfate Radicals using Response Surface Methodology بهینه‌سازی فرایند اکسیداسیون فتوشیمیایی دگزامتازون بر پایه رادیکال‌های سولفات به روش سطح پاسخ 368 387 173337 10.22125/iwe.2023.173337 FA کامیار آرمان دانشجوی دکتری مهندسی آب و فاضلاب، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران. تهران، ایران. 0000-0003-1389-5387 مجید بغدادی گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-9816-764X علیرضا پرداختی گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-7728-5954 Journal Article 2023 06 24 Dexamethasone is one of the most widely used glucocorticosteroids in medical centers. Due to the inefficiency of conventional treatment methods in its removal from wastewater, it is necessary to evaluate the use of sulfate radicals to properly remove this contaminant from aqueous solutions. The aim of this study was to investigate the removal of dexamethasone from aqueous solutions by sulfate radical under ultraviolet irradiation (UV/S₂O₈^-2) using the Response Surface Methodology (RSM). Dexamethasone removal efficiency in this method by investigating the effect of pH variables between 3 to 9, persulfate (0.5-5 mM/L), initial concentration of dexamethasone (2-10 mg/L) and reaction time (10 to 60 minutes) Was investigated. Dexamethasone concentrations were measured using a high-performance liquid chromatography (HPLC) at 213 nm. The results showed that the UV/S₂O₈^-2 process is effective in the complete removal of dexamethasone, so that by decreasing the pH and concentration of the initial dexamethasone as well as by increasing the concentration of persulfate and reaction time, the removal efficiency of dexamethasone increases. The results of this study showed that the UV/S₂O₈^-2process can be optimized in a certain number of experiments using the response surface methodology. Dexamethasone removal under optimal conditions of pH (7.7), persulfate concentration (2.7 mM/L), initial concentration of dexamethasone (5.2 mg/L) and reaction time of 34 minutes is 100 %. Due to the stability and high oxidation ability of sulfate radicals (SO₄^-.), It is recommended to use UV/S₂O₈^-2process to remove dexamethasone from aqueous solutions.<br />  دگزامتازون<strong> </strong>از<strong> </strong>پرمصرف­ترین<strong> </strong>گلوکوکورتیکواستروئیدها<strong> </strong>در<strong> </strong>مراکز<strong> </strong>درمانی<strong> </strong>به<strong> </strong>شمار می‌رود که با توجه به عدم کارایی روش­های تصفیه متداول در حذف آن از فاضلاب، امکان­سنجی کاربرد رادیکال سولفات جهت حذف مناسب این آلاینده از محلول­های آبی ضرورت دارد. هدف از انجام این مطالعه، بررسی حذف داروی دگزامتازون از محلول­های آبی توسط رادیکال سولفات تحت تابش پرتو فرابنفش (UV/S₂O₈^-2) با استفاده از روش سطح پاسخ (RSM<strong>)</strong> می­باشد. میزان حذف دگزامتازون با بررسی تاثیر متغیرهای pH بین 9-3، پرسولفات (mM/L 5- 5/0)، غلظت اولیه دگزامتازون (mg/L<strong> </strong>10- 2) و زمان<strong> </strong>واکنش (10<strong> </strong>تا<strong> </strong>60<strong> </strong>دقیقه) مورد بررسی قرار گرفت. غلظت دگزامتازون با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا (HPLC<strong>)</strong> در طول موج 213 نانومتر سنجش شد. نتایج نشان داد فرایند  UV/S₂O₈^-2در حذف کامل دگزامتازون موثر است، به­نحوی که با کاهش pH<strong> </strong>و غلظت دگزامتازون اولیه و همچنین با افزایش غلظت پرسولفات و زمان تماس، راندمان حذف دگزامتازون افزایش می­یابد. نتایج این مطالعه نشان داد می­توان با استفاده از مدل آماری سطح پاسخ، در تعداد معینی از آزمایش­ها، فرایند UV/S₂O₈^-2را بهینه­سازی نمود. حذف<strong> </strong>دگزامتازون در<strong> </strong>شرایط<strong> </strong>بهینه pH (7/7)، غلظت پرسولفات (mM/L 7/2)، غلظت اولیه دگزامتازون (mg/L<strong> </strong>2/5) و زمان واکنش 34 دقیقه، 100 درصد می­باشد. با<strong> </strong>توجه<strong> </strong>به<strong> </strong>پایداری و توانایی اکسیداسیون بالای رادیکال­های سولفات (SO₄^-.)، پیشنهاد می­شود که از فرایند  UV/S₂O₈^-2جهت حذف دگزامتازون از محلول­های آبی استفاده گردد.<br /> <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173337_65a5a92a794ed4edde557ad63bf77989.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Evaluation and Modify of Groundwater Quality Monitoring Network of Khanmirza Plain Using Geostatistical Analysis ارزیابی و اصلاح شبکه پایش کیفی آب زیرزمینی دشت خانمیرزا با استفاده از تحلیل زمین آمار 388 402 173355 10.22125/iwe.2023.173355 FA زهرا حسنی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، ایران احمد رضا قاسمی گروه مهندسی آب- دانشکده کشاورزی- دانشگاه شهرکرد رسول میرعباسی نجف آبادی منابع آب، گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، 0000-0002-9897-0042 Journal Article 2023 06 24 Because groundwater quality monitoring is very expensive and time consuming, it is necessary to find a method for estimating the hydrochemical variables with the minimum sampling. The aim of this research is to determine the optimal number of sampling wells in Khanmirza plain in Chaharmahal and Bakhtiari. For this purpose, the results of chemical sampling of 19 wells and seven water quality variables including SAR, EC, pH, TH, TDS and the sum of anions and cations for the period 1991 to 2011 were used. At the first, the best geostatistical method for drawing zones for each variable is selected. Then by means of semi-variogram curve the radius of influence of each well is calculated for each variable. According to the amount of radius overlap the minimum number of wells were determined to estimate the average of each variable in the plain. The results showed that to estimate the pH variable one sample well, for the SAR variable 3 sample wells, for the sum of anions and total cations 4 sample wells and for the variables EC, TDS and TH only 5 sampling wells are enough. The results of two-way t-test to validate the results also showed the ability of the proposed wells to properly estimate the studied variables in the plain. Therefore, it can be concluded that in special cases that require necessary and immediate information on groundwater quality in Khanmiza plain, instead of sampling from 19 wells, sampling can be done from a limited number of wells به دلیل اینکه که پایش کیفی آب­های زیرزمینی بسیار پرهزینه و زمان­­بر می­باشد، انتخاب روشی که در آن با کمترین تعداد نمونه­برداری بتوان متغیرهای هیدروشیمیایی یک دشت را برآورد کرد امری ضروری است. هدف پژوهش حاضر تعیـین تعـداد و موقعیت بهینه چاه­های نمونه­برداری در دشت­خانمیرزا در استان چهارمحال و بختیاری می­باشد. برای این منظور از نتایج نمونه­بـرداری شـیمیایی 19 حلقـه چـاه و هفت متغیر کیفی شامل SAR، EC، pH، TH، TDS و مجموع آنیون­ها و کاتیون­ها برای دوره 1370 تا 1390 استفاده شد. در ابتدا با استفاده از روش­های زمین آمار و براساس کمترین میزان خطا، بهترین روش برای هر متغیر انتخاب و سپس شعاع تأثیر چاه­ها­ به کمک منحنی نیم تغییر­نما برای هر متغیر محاسبه و باتوجه به مقدار همپوشانی شعاع تأثیر چاه­ها، تعداد حداقل چاه­ها برای برآورد متوسط هر متغیر در دشت ­تعیین گردید. نتایج نشان داد که برای برآورد متغیر  pH یک چاه نمونه، برای متغیر SAR تعداد 3 چاه، برای مجموع آنیون­ها و مجموع کاتیون­ها تعداد 4 چاه و برای متغیرهای EC، TDS و TH تنها 5 چاه نمونه برداری کافی است. نتایج آزمون تی دوطرفه جهت صحت سنجی نتایج نیز توانایی چاه­های پیشنهادی در برآورد مناسب متغیرهای مورد مطالعه را نشان داد. بنابراین می­توان نتیجه گرفت که در موارد خاص که نیاز به اطلاعات ضروری و فوری از کیفیت آب زیرزمینی دشت خانمیزا است، می­توان به­جای نمونه­­برداری از 19 چاه­ و صرف زمان و هزینه زیاد، با نمونه­برداری از تعداد محدودی چاه­ها، برآورد مناسبی از کیفیت آب زیرزمینی بدست آورد.<br /> <br /> <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173355_d528aead1d5a473a1c4a595e2758603f.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 A Modelling Approach for Flooding Effects on Water Quality of Zarjoob River Using HEC-RAS مدل سازی اثرات سیلاب بر کیفیت آب رودخانه زرجوب با استفاده از مدل HEC-RAS 403 422 173356 10.22125/iwe.2023.173356 FA حسن پورفلاح کوشالی گروه مهندسی عمران ، واحد اراک ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اراک ، ایران 0000-0002-9249-7784 رضا مستوری گروه مهندسی عمران ، واحد اراک ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اراک ، ایران محمدرضا خالدیان گروه مهندسی آب ، دانشکده علوم کشاورزی ، دانشگاه گیلان ؛ رشت ، ایران Journal Article 2023 06 24 Floods have direct impacts on the organisms of rivers and indirect impacts on ecosystems of rivers. In this study we perform a water quality model of the zarjoob river by Hydrologic Engineering Center-River Analysis System (HEC-RAS) model, specifically for Carbonaceous Biochemical Oxygen Demand (CBOD) , Dissolved oxygen ( DO ) and nitrite<strong> </strong>(<strong> </strong>No2 ) based on the hydrodynamic simulation for normal and flood condition  to determine the extent of pollution loading in the river. Results showed that trend of dissolved oxygen in flood conditions was reversed compared to dry conditions and showed a slight increase along the river. Downstream of zarjoob river on flood condition, whenever the BOD decreased, DO concentrations increased from 5.5 mg/L to 6.2 mg/L, indicating that water quality was not as sensitive to variations of the BOD as expected. This study showed that rainy events were important environmental factors positively affecting aeration, which raised the dissolved oxygen content of the Zarjoob River except for nitrite. This paper is the first report of the innovative use of HEC-RAS model Without the help of accompanying qualitative analysis models such as Qual2K, WASP … to simulate water quality in an urban river.<br /> <br />  سیل تاثیرات مستقیم بر ارگانیسم های رودخانه ها و تاثیرات غیرمستقیم بر اکوسیستم رودخانه ها دارد. در این مطالعه ما یک مدل کیفیت آب بر روی رودخانه زرجوب را با استفاده از نرم افزار HEC-RAS ، با تمرکز بر پارامترهای اکسیژن کربن بیوشیمیایی اکسیژن (CBOD) ، اکسیژن محلول (DO) و نیتریت (No2) بر اساس شبیه سازی هیدرودینامیکی برای شرایط عادی و رخداد سیل تشکیل دادیم که نتایج نشان داد  ، روند اکسیژن محلول در شرایط سیل در مقایسه با شرایط خشک معکوس شده و افزایش در امتداد رودخانه ناچیز می باشد. پایین دست رودخانه در شرایط سیل ، هر زمان که BOD کاهش می یابد ، غلظت DO از 5.5 میلی گرم در لیتر به 6.2 میلی گرم در لیتر افزایش می یابد ، که نشان می دهد کیفیت آب آنطور که انتظار می رفت به تغییرات BOD حساس نبود. این مطالعه نشان داد که رویدادهای بارانی عوامل محیطی مهمی هستند که بر هوادهی تأثیر مثبت می گذارند ، که باعث افزایش محتوای اکسیژن محلول در رودخانه زرجوب به جز نیتریت می شود. این مقاله اولین گزارش استفاده خلاقانه از مدل HEC-RAS بدون کمک همراه با مدلهای تجزیه و تحلیل کیفی مانند Qual2K ، WASP ، ... برای شبیه سازی کیفیت آب در یک رودخانه شهری است. https://www.waterjournal.ir/article_173356_27cdafa556a5d8158defa41f72047c75.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Evaluation Agricultural Soil Contamination With Arsenic and Cadmium Elements Using Pollution Indicators in Talar Basin of Mazandaran ارزیابی آلودگی خاک‌های زراعی به عناصر آرسنیک و کادمیوم با استفاده از شاخص-های آلودگی در حوضه تالار مازندران 423 442 173365 10.22125/iwe.2023.173365 FA قربان وهاب زاده کبریا دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری عارف صابری علوم و مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران سید محمد حجتی دانشکده منابع طبیعی گروه جنگل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری سید رمضان موسوی دانشکده منابع طبیعی گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Journal Article 2023 06 24 The locals' health in mining sites can significantly benefit from the protection of water and soil resources. These heavy metal sources can negatively impact human health and the amount and quality of goods produced in the area. For this reason, the concentration of two elements, cadmium, and arsenic, in the Savad Kouh mining area of the province was calculated using three indices: pollution factor, degree of pollution or modified pollution factor, and accumulation of land. Fifty-three samples from the area, including 45 samples of agricultural topsoil and eight samples of riverside sediment, were collected to analyze the site. The samples prepared in a dry environment were brought into the lab and subjected to ICP-MS analysis using a 75-micron sample size. According to the pollution factor, cadmium and arsenic levels in agricultural soil have low pollution, which has a CF value of 1. Cadmium has a low pollution status, and arsenic with a CF = 6 has a low to medium status, according to the concentrations of elements in the riverside sediment. According to the modified pollution degree index (mCd), the region's agricultural soil and sediment have extremely low or low pollution levels. In other words, the mCd values for the two elements cadmium and arsenic are in the very low degree of pollution (0≤mCd≤1.5). According to the findings of the soil accumulation index for two elements, agricultural soil has a non-polluted or low-pollution status. In other words, the index value is between 0 and 1. The area falls into the low to medium pollution category in terms of two elements, according to the principal component analysis (PCA) results.<br /> <br />  حفاظت از منابع آب و خاک می تواند نقش مهمی در سلامت ساکنان حاشیه مناطق معدنی دارد. طوریکه فلزات سنگین در این منابع می­توانند مشکلات زیادی برای کمیت و کیفیت محصولات تولیدی منطقه و سلامت انسان به همراه داشته باشد. برای این منظور از سه شاخص فاکتور آلودگی، درجه آلودگی یا فاکتور آلودگی اصلاح شده، زمین انباشتگی برای تعیین غلظت دو عنصر کادمیوم و آرسنیک در منطقه معدنی سواد کوه استان استفاده شد. برای ارزیابی منطقه در کل 53 نمونه از منطقه تهیه شد که شامل 45 نمونه خاک سطحی زراعی و 8 نمونه رسوب حاشیه رودخانه هستند. نمونه­های تهیه شده در محیط خشک به محیط آزمایشگاه انتقال داده شد سپس بر اساس روش ICP-MS در سایز 75 میکرون آنالیز شدند. فاکتور آلودگی نشان داد که مقادیر کادمیوم و آرسنیک موجود در خاک زراعی دارای آلودکی کم با مقدار CF < 1­ هستند. همچنین مقادیر عناصر در رسوب حاشیه رودخانه نشان داد که کادمیوم دارای وضعیت آلودگی کم و آرسنیک با مقدار  دارای وضعیت کم تا متوسط است (. شاخص درجه آلودگی اصلاح شده (mCd) نیز نشان داد که خاک زراعی و رسوب منطقه در وضعیت آلودگی بسیار پایین یا پایین هستند؛ به عبارتی مقدار mCd برای دو عنصر کادمیوم و آرسنیک در طبقه درجه بسیار پایین از آلودگی(­­) قرار دارند. نتایج شاخص زمین­انباشتگی برای دو عنصر نشان داد که این شاخص در خاک زراعی دارای وضعیت غیر آلوده یا آلودگی کم است. یعنی مقدار شاخص کمتر از صفر و یک واقع شده است. نتایج تجزیه مولفه اصلی (pca) نشان داد که منطقه از لحاظ آلودگی دو عنصر در طبقه آلودگی کم تا متوسط قرار دارد.   <br /> <br />  https://www.waterjournal.ir/article_173365_4662b16e93b5b5e5a17cd5a599123dcf.pdf

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران 2251-7359 13 4 2023 06 22 Changes in Flood Hydrograph Components Due to Long-term Land Use Changes in Ardabil Nenakaran Watershed تغییر مولفه‌های هیدروگراف سیلاب در اثر تغییرات بلندمدت کاربری اراضی در حوضه آبخیز ننه‌کران اردبیل 443 461 173366 10.22125/iwe.2023.173366 FA فریبا اسفندیاری‌ درآبادی استاد گروه ژئومورفولوژی و آمایش محیط، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران زینب پورگنجی دانشجوی کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی و آمایش محیط، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران رئوف مصطفی زاده گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعیدانشگاه محقق اردبیلی 0000-0002-0401-0260 مریم آقائی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران، Journal Article 2023 06 24 Flood as a natural hazard is under the control of many dynamic factors, and its occurrence is strongly controlled by land use attributes. The type of land use and its dynamic changes is considered as the most important factor in runoff generation. Therefore, the purpose of this study is to assess the impacts of land use changes on flood hydrograph components in a partially forested watershed in Ardabil province. The rate and extent of land use change has been quantified during 1993, 2000, 2010, and 2020 years. In the present study, Landsat time series satellite images, ENVI 5.3 and Google Earth software were used to classification of the land use maps. The flood hydrographs of the study area were simulated using Wildcat 5 software under the design rainfall amount in the 25-year return period. The results land use changes assessment showed that the extent of forest lands has decreased by 20% and rangelands by 4%. Also, agricultural lands increased by 20% and the increase of barren and residential lands were 3% and 1%, respectively. According to the results, the most land use changes were in the western and southern parts of the basin having lower altitude and lower steepness. In addition, according to the results of flow simulation, the maximum peak flow was 34.46 cubic meters per second in 2010 compared to the base period (year 1993). As a conclusion, the results showed an increase in surface runoff and a decrease in the time to peak component of the design hydrograph in the study period.<br /><strong> </strong> سیلاب یکی از مخاطرات طبیعی است که عوامل بسیاری در وقوع آن نقش دارند. نوع کاربری اراضی و تغییرات ناهمسوی آن با محیط یکی از مهم‌ترین این عوامل به شمار می‌رود. بنابراین هدف این پژوهش مطالعه تغییرات کاربری اراضی و تاثیر آن بر هیدروگراف سیلاب در حوضه ننه‌کران از منطقه جنگلی فندقلو در استان اردبیل است. در این راستا در فاصله زمانی سال‌های 1993، 2000، 2010 و 2020 تغییرات کاربری اراضی مورد ارزیابی قرار گرفت که جهت تهیه نقشه کاربری اراضی از تصاویر ماهواره‌ای سری زمانی لندست و نرم‌افزارهای ENVI  وGoogle Earth  استفاده شده است. سپس مقادیر بارش طرح در دوره بازگشت 25 ساله با نرم‌افزار CumFreq<strong> </strong>محاسبه و هیدروگراف سیلاب با نرم‌افزار Wildcat شبیه‌سازی شد. نتایج حاصل از ارزیابی تغییرات کاربری اراضی در دوره زمانی مورد مطالعه نشان داد که وسعت اراضی جنگلی به میزان 20 درصد و مراتع 4 درصد کاهش یافته است. هم‌چنین، اراضی‌کشاورزی، به میزان 20 درصد افزایش داشته و افزایش اراضی بایر و مسکونی به‌ترتیب برابر 3 و 1 درصد بوده است. بر اساس نتایج تحلیل نمودارهای تغییر کاربری اراضی، بیش‌ترین تغییرات کاربری‌های اراضی در بخش‌های غربی و جنوبی حوضه و در اراضی کم ارتفاع با شیب پایین بوده است. علاوه بر این براساس نتایج حاصل از شبیه‌سازی جریان، بیش‌ترین دبی اوج مربوط به سال 2010 به‌میزان 46/34 مترمکعب در ثانیه نسبت به دوره مبنا در سال 1993 بوده است. در مجموع، نتایج حاکی از افزایش رواناب سطحی سیلاب و کاهش مولفه‌ زمان تا اوج هیدروگراف سیلاب در بازه زمانی و محدوده مورد مطالعه بوده استسیلاب یکی از مخاطرات طبیعی است که عوامل بسیاری در وقوع آن نقش دارند. نوع کاربری اراضی و تغییرات ناهمسوی آن با محیط یکی از مهم‌ترین این عوامل به شمار می‌رود. بنابراین هدف این پژوهش مطالعه تغییرات کاربری اراضی و تاثیر آن بر هیدروگراف سیلاب در حوضه ننه‌کران از منطقه جنگلی فندقلو در استان اردبیل است. در این راستا در فاصله زمانی سال‌های 1993، 2000، 2010 و 2020 تغییرات کاربری اراضی مورد ارزیابی قرار گرفت که جهت تهیه نقشه کاربری اراضی از تصاویر ماهواره‌ای سری زمانی لندست و نرم‌افزارهای ENVI  وGoogle Earth  استفاده شده است. سپس مقادیر بارش طرح در دوره بازگشت 25 ساله با نرم‌افزار CumFreq<strong> </strong>محاسبه و هیدروگراف سیلاب با نرم‌افزار Wildcat شبیه‌سازی شد. نتایج حاصل از ارزیابی تغییرات کاربری اراضی در دوره زمانی مورد مطالعه نشان داد که وسعت اراضی جنگلی به میزان 20 درصد و مراتع 4 درصد کاهش یافته است. هم‌چنین، اراضی‌کشاورزی، به میزان 20 درصد افزایش داشته و افزایش اراضی بایر و مسکونی به‌ترتیب برابر 3 و 1 درصد بوده است. بر اساس نتایج تحلیل نمودارهای تغییر کاربری اراضی، بیش‌ترین تغییرات کاربری‌های اراضی در بخش‌های غربی و جنوبی حوضه و در اراضی کم ارتفاع با شیب پایین بوده است. علاوه بر این براساس نتایج حاصل از شبیه‌سازی جریان، بیش‌ترین دبی اوج مربوط به سال 2010 به‌میزان 46/34 مترمکعب در ثانیه نسبت به دوره مبنا در سال 1993 بوده است. در مجموع، نتایج حاکی از افزایش رواناب سطحی سیلاب و کاهش مولفه‌ زمان تا اوج هیدروگراف سیلاب در بازه زمانی و محدوده مورد مطالعه بوده است https://www.waterjournal.ir/article_173366_97aee3518a4b002e2b3e3997a78d186a.pdf