ارزیابی و پهنه‌بندی شدت تخریب کمی وکیفی منابع آب زیرزمینی با استفاده از مدل اصلاحی بیابان‌زاییIMDPA وGIS ؛ مطالعه موردی دشت فیروزآباد استان فارس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

2 کارشناسی مدیریت محیط زیست ، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران

چکیده

گسترش فعالیت‌های کشاورزی و صنعت افت سطح آب‌های زیرزمینی و مشکلاتی مانند تغییر کیفیت آب زیرزمینی، افزایش هزینه پمپاژ و نشست زمین را به دنبال دارد. مدیریت بهینه منابع آبی و حفظ و ارتقای کیفیت و کمیت آن‌ها نیازمند وجود دا­ده­هایی در زمینه موقعیت، مقدار و پراکنش آب در یک منطقه جغرافیایی معین می­باشد. با توجه به این موضوع در این تحقیق بررسی خطر تخریب کیفی و کمی آب­های ­زیرزمینی در دشت فیروزآباد استان فارسبا استفاده از مدل اصلاحیIMDPA  و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام شد. در این پژوهش با استفاده از شاخص‌های افت آب زیرزمینی، هدایت الکتریکی (EC)، کلر (Cl) و نسبت جذب سدیم  (SAR) به بررسی کلاس خطر شدت تخریب در دشت مورد مطالعه پرداخته شد. داده­های مورد نیاز با استفاده از اطلاعات دقیق مربوط به آماربرداری‌های انجام شده توسط شرکت آب منطقه­ای استان فارس تهیه گردید. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که از نظر افت سطح آب­ زیرزمینی (وضعیت کمی) حدود 93 % دشت در وضعیت خطر خیلی شدید قرار دارد. از نظر وضعیت کیفی حدود 36 % دشت در وضعیت خطر متوسط قرار دارد. به طور کلی 93 % دشت در وضعیت خطر شدید از نظر تخریب منابع آب زیرزمینی قرار دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment and Mapping of Qualitatative and Quantitative Severity Degradation of Groundwater Resourses using the Modified IMDPA Desertification Model and GIS. A Case Study: Firuz-abad Plain of Fars province

نویسندگان [English]

  • Masoud Masoudi 1
  • , Saeedeh Barzegar 2
1 Associate Professor of Department of Natural Resources and Environmental Engineering, Shiraz University, Iran
2 Graduate student of Department of Natural Resources and Environmental Engineering
چکیده [English]

Increasing of agricultural activity and industry cause Lowering of Water Table and problems like change in quality of groundwater, over-cost of pumping and subsidence of land. In order to optimal management of water resources, maintain and improve the quality and quantity of them, water data as their location, amount and distribution in a defined geographical area is required and necessary. According to this issue, in this study, hazard assessment of both qualitative and quantitative degradation of groundwater were done using the modified IMDPA model and geographical information system (GIS) in Firuz-abad plain of Fars province. In this research based on the indicators like Lowering of Water Table, Electrical conductivity (EC), Cl and SAR, severity classes of degradation were evaluated in the plain of study area. The required data of this study is related to precise data gathered by Fars Regional Water Company. The results of this study indicate that the Lowering of Water Table (quantitative status) in 97% of the plain is at very severe hazard class. The quality status of about 36% of the plain is at moderate hazard class. Overall, about 99 % of the plain are in a state of severe hazard class of ground water resources degradation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ground waters
  • hazard class
  • quantitative degradation hazard
  • qualitative degradation hazard
  • GIS

 

ابراهیمی،ک.، ش. عراقی‌نژاد و م. محمدی قلعه‌نی.1390. ارزیابی کمی و کیفی منابع آب زیرزمینی (مطالعه موردی: آبخوان‌های ساوه و اراک). دانش آب و خاک، سال  21، شماره 2، ص 93-108.

احمدی، ح. 1384. گزارش تهیه مدل شدت بیابان­زایی با استفده از مدل پیشنهادی IMDPA. دانشگاه تهران.

رسولی ،ف. و ع. چراغی .1388.  بررسی خصوصیات شیمیایی آب های زیر زمینی استان فارس.

ذاکری نژاد، ر.، م. مسعودی، س. ر. فلاح شمسی و س. ف. افضلی.1390.  ارزیابی شدت بیابان‌زایی با معیار آب زیرزمینی و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی؛ مطالعه موردی زرین دشت فارس. فصلنامه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب، سال دوم، شماره 7، ص 10-1.

مخدوم ، م. 1390. ارزیابی و برنامه‌ریزی محیط زیست با سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS). چاپ ششم، انتشارات دانشگاه تهران.

شاهی دشت، ع و ا. عباس نژاد.1390. ارائه راهکارهای مدیریتی منابع آب زیرزمینی دشت‌های استان کرمان. فصلنامه زمی‌ شناسی کاربردی، سال هفتم، شماره 2، ص 146-131.

مهدوی، م. 1384. هیدرولوژی کاربردی. جلد دوم، انتشارات دانشگاه تهران.

وهاب‌زاده،ع. 1388. .شناخت محیط‌زیست: زمین سیاره زنده. چاپ ششم، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

The Department of Environment and Conservation (NSW) .2007. Guidelines for the Assessment and Management of groundwater Contamination. Published by: Department of Environment and Conservation NSW, Website:www.environment.nsw.gov.au.

Rizzo, D. M., and J.M. Mouser. 2000. Evaluation of Geostatistics for Combined Hydrochemistry and Microbial Community Fingerprinting at a Waste Disposal Site. pp. 1-

Thapinta, A. and P. Hudak. 2003. Use of geographic information systems for assessing groundwater pollution  potential by pesticides in Central Thailand. Environmental International Journal, 29: 87-93.