بررسی تاثیر تنش آبی (کم آبیاری) بر عملکرد گیاهان دارویی؛ مطالعه موردی گیاه آویشن

نویسندگان

1 عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

2 کارشناس دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری

3 مرتع داری، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

چکیده

به منظور بررسی تاثیر کودهای آلی و دورآبیاری  بر روی آویشن این پژوهش در قالب طرح آماری کاملا تصادفی به‌صورت اسپلیت پلات در سه تکرار اجرا گردید. تیمار اصلی شامل دور  آبیاری در دو سطح پنج  و 10 روز و تیمار فرعی شامل مصرف انواع کودهای سبز در پنج سطح شاهد، شبدر، ماشک، یونجه و کود دامی 30 تن در هکتار بود. ویژگی‌های  مورد مطالعه شامل  وزن تر و خشک بوته، وزن تر و خشک ساقه، وزن تر و خشک برگ و ارتفاع بوته بود.  نتایج حاصل از سال‌های آزمایش با استفاده از تجزیه مرکب آزمون شد و میانگین صفات  با استفاده از آزمون چند دامنه‌ای دانکن مورد مقایسه قرار گرفتند. طبق نتایج بدست آمده مشخص گردید تاثیر سال، بر تمامی صفات مورد مطالعه در سطح یک درصد معنی‌دار گردیده و با افزایش سن گیاه بر وزن تر و خشک در واحد سطح افزوده شد. بیشترین وزن تر و خشک از سال سوم و به ترتیب معادل 48و 101 گرم در متر مربع بدست آمد. تیمار آبیاری بر تمامی صفات اثر بسیار معنی‌داری داشت. با کاهش دور آبیاری بر وزن خشک و تر افزوده شد. بیشترین وزن تر و خشک به ترتیب معادل 316 و 90 گرم در متر مربع از آبیاری 5 روز مشاهده شد. اثر کود سبز نسبت به شاهد نیز بر تمامی صفات معنی‌دار گردید. بیشترین وزن تر بوته به ترتیب مربوط به تیمارهای 30 تن کود دامی در هکتار (424 گرم در مترمربع)،  شبدر (291 گرم در مترمربع)، یونجه (267 گرم در مترمربع)، ماشک (245 گرم در مترمربع)، شاهد (عدم استفاده از کود دامی) (225 گرم در مترمربع) بدست آمده است. طبق نتایج بدست آمده مشخص گردید بیش‌ترین وزن تر آویشن دنایی از سال سوم و با دور آبیاری 5 روزه و با استفاده از 30 تن کود دامی  در هکتار،  معادل 581 گرم در مترمربع مشاهده گردید. هرچند بیشترین وزن تر مربوط به تیمار کود دامی 30 تن در هکتار بوده اما استفاده از کودهای سبز نسبت به شاهد باعث افزایش وزن تر گردید.
به منظور بررسی تاثیر کودهای آلی و دورآبیاری  بر روی آویشن این پژوهش در قالب طرح آماری کاملا تصادفی به‌صورت اسپلیت پلات در سه تکرار اجرا گردید. تیمار اصلی شامل دور  آبیاری در دو سطح پنج  و 10 روز و تیمار فرعی شامل مصرف انواع کودهای سبز در پنج سطح شاهد، شبدر، ماشک، یونجه و کود دامی 30 تن در هکتار بود. ویژگی‌های  مورد مطالعه شامل  وزن تر و خشک بوته، وزن تر و خشک ساقه، وزن تر و خشک برگ و ارتفاع بوته بود.  نتایج حاصل از سال‌های آزمایش با استفاده از تجزیه مرکب آزمون شد و میانگین صفات  با استفاده از آزمون چند دامنه‌ای دانکن مورد مقایسه قرار گرفتند. طبق نتایج بدست آمده مشخص گردید تاثیر سال، بر تمامی صفات مورد مطالعه در سطح یک درصد معنی‌دار گردیده و با افزایش سن گیاه بر وزن تر و خشک در واحد سطح افزوده شد. بیشترین وزن تر و خشک از سال سوم و به ترتیب معادل 48و 101 گرم در متر مربع بدست آمد. تیمار آبیاری بر تمامی صفات اثر بسیار معنی‌داری داشت. با کاهش دور آبیاری بر وزن خشک و تر افزوده شد. بیشترین وزن تر و خشک به ترتیب معادل 316 و 90 گرم در متر مربع از آبیاری 5 روز مشاهده شد. اثر کود سبز نسبت به شاهد نیز بر تمامی صفات معنی‌دار گردید. بیشترین وزن تر بوته به ترتیب مربوط به تیمارهای 30 تن کود دامی در هکتار (424 گرم در مترمربع)،  شبدر (291 گرم در مترمربع)، یونجه (267 گرم در مترمربع)، ماشک (245 گرم در مترمربع)، شاهد (عدم استفاده از کود دامی) (225 گرم در مترمربع) بدست آمده است. طبق نتایج بدست آمده مشخص گردید بیش‌ترین وزن تر آویشن دنایی از سال سوم و با دور آبیاری 5 روزه و با استفاده از 30 تن کود دامی  در هکتار،  معادل 581 گرم در مترمربع مشاهده گردید. هرچند بیشترین وزن تر مربوط به تیمار کود دامی 30 تن در هکتار بوده اما استفاده از کودهای سبز نسبت به شاهد باعث افزایش وزن تر گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Water Stress Case Study on The Performance of Medicinal Plant (Thymus Vulgaris)

نویسندگان [English]

  • Mohsen Baniasadi 1
  • mahnoosh Alizadeh 2
  • Mohammadreza koudori 3
1 MS in irrigation watershed management, research center agricultural and natural resources kerman
3 MS in agronomy, research center agricultural and natural resources kerman
چکیده [English]

In order to evaluate the effect of organic fertilizers and irrigation thyme and experimental performance during 90-1388Dr Agriculture and Natural Resources Research and Education Center in Kerman province was conducted. The experiment was a split plot in a randomized complete block design with three replications. Major irrigation treatments on two levels five and 10 days of treatment and use of green manure green manures five sub-levels of control, clover, vetch, alfalfa and manure 30 tons per hectare. Studied the characteristics of fresh and dry weight, dry weight, dry weight of leaves and plant height. The results of the experiment years were tested using the combined analysis. The mean characteristics were compared using Duncan's multiple range test. The results showed the effects of the all studied traits in the plant age and were a significant percentage of the dry weight per unit area was added. The dry weight of the third year and respectively 48 and 101 grams per square meter by Md.tymar irrigation had significant effect on all traits. By reducing irrigation in dry weight was added. The fresh and dry weight, respectively 316 and 90 grams per square meter of irrigation was 5 days. The effect of green manure compared to the control group were statistically significant on all traits. The maximum weight of 30 tons of manure treatment plants, respectively hectares (424 square Rmtr g), clover (291 g square Rmtr), alfalfa (267 sq meter heated), vetch (245 g square Rmtr), control (no use of animal Kv.d) (225 g square Rmtr) is obtained. The results showed the highest fresh thyme daenensis of the third year and the 5-day irrigation and using 30 tons of manure per hectare, equivalent to 581 grams per square meter, respectively. However, the maximum weight of 30 tons per hectare of manure treatment, but the use of green fertilizers were compared to control fresh weight.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : green manure
  • irrigation
  • medicinal plants
  • organic fertilizers
  • Thymus

ابراهیم زاده، ح. 1373. فیزیولوژی گیاهی (مبحث تغذیه و جذب). انتشارات دانشگاه تهران، 689 ص.

امید بیگی،ر. 1386. تولید وفراوری گیاهان دارویی.جلد2.چاپ چهارم.انتشارات آستان قدس رضوی. ص170-186.

امیدبیگی، ر. 1376. رهیافتهای تولید وفرآوری گیاهان دارویی،انتشارات فکر روز، جلد3 .423ص.

امین پور، ر. و س. ف. موسوی. 1374. اثرات تعداد دفعات آبیاری بر مراحل رشد و نمو، عملکرد و اجزا عملکرد دانه زیره سبز. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، 1 (1): 7-1.

 ایران‌نژاد، ح. و ق. رسامریا. 1381. بررسی تاثیر مقادیر مختلف نیتروژن و فسفر بر عملکرد و میزان اسانس دانه گیاه انیسون. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، 9(1): 99-93.

ترابی، ع و م. ج. ملکوتی. 1374. بررسی اثر منابع و مقادیر مختلف نیتروژن در گندم دیم و تعیین شاخص های آن، پایان نامه کارشناسی ارشد گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.91ص.

حیدری، ف.، س. زهتاب سلماسی، ع جوانشیر، ه. آلیاری و م. دادپور. 1387. تاًثیر تراکم بوته بر عملکرد و تولید اسانس گیاهان دارویی آویشن. مجله علوم وفنون کشاورزی ومنابع طبیعی، سال دوازدهم، شماره 45 .ص 510-501.

جایمند، ک و م. ب. رضایی. 1385. اسانس، دستگاه‌های تقطیر، روش‌های آزمون و شاخص های بازداری در تجزیه اسانس. انجمن گیاهان دارویی ایران.354ص.

زرگری، ع. 1376.گیاهان دارویی، جلد چهارم، چاپ ششم ،انتشارات دانشگاه تهران . 969 ص.

زرین کفش، م.  2009. حاصلخیزی خاک و تولید. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم. 319 ص.

سالاردینی، ع. ا. 1366. حاصلخیزی خاک. انتشارات دانشگاه تهران، 441 ص.

صالحی سورمقی، م. 1378.گیاهان دارویی و گیاه درمانی.جلد اول. 406 ص.

شریفی عاشور آبادی، ا.، ا. متین، و ب. عباس زاده. 1382. تأثیرکودهای آلی و شیمیایی بر قابلیت جذب و کارایی نیتروژن در گیاه دارویی رازیانه Foeniculum vulgare Mill.، فصلنامه پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. 19(3):ص 339-313.

شریفی عاشور آبادی، ا.، م. لباسچی، ب. عباس زاده و ا. متین. 1383.تاًثیر نحوه مصرف کود نیتروژنی بر عملکرد گیاه دارویی بادرنجبویه. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران،20.(3):ص  369-376.

شریفی، پ.، ا. مطلبی، ه. علی محمد و س. نجفی. 1388. تاثیر تراکم و کود نیتروژن بر علکرد و تولید اسانس در گیاه دارویی آویشن. مجموعه مقالات همایش علمی توسعه صنعت گیاهان دارویی ایران.ص217.

صالح راستین، ن. 1357. بیولوژی خاک. انتشارات دانشگاه تهران، 482 ص.

عظیمی، ج. و م. قاسمی. 1388. بررسی عملکرد گیاه داروئی رازیانه در تراکم ها و تاریخ‌های مختلف کاشت در استان اردبیل. مجموعه مقالات همایش علمی توسعه صنعت گیاهان دارویی ایران. ص303.

کوچکی، ع. و م. حسینی.  1374. بوم شناسی کشاورزی. دانشگاه فردوسی مشهد، 366 ص.

کیانی، ک. 1386. داروشناسی گیاهی. انتشارات زرقلم. 720ص.

کیانی، ک. 1387. سردی و گرمی خوراکی ها. انتشارات زر قلم.320 ص.

لباسچی، م.، ا.، متین، غ. ر. امین، ا.  شریفی عاشور آبادی و ل. احمدی. 1380. تأثیر کودهای آلی و شیمیایی و تراکم بر عملکرد مواد مؤثر گل زراعی. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، (3):ص  39-64.

لطفی، آ، ع. ب. وهابی سدهی، ا .قنبری و م. حیدری. 1387. بررسی تأثیر کم آبیاری و کود دامی بر خصوصیات کمی و کیفی اسفرزه (Plantago ovateForssk.) درمنطقه سیستان، فصلنامه علمی - پژوهشی  تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. 24(4):506-518.

متین، ا.  135. تکنولوژی، فیزیولوژی و طرق استعمال کودهای شیمیایی در مناطق آرید. انتشارات دانشگاه جندی شاپور، 339 ص.

ملکوتی، م. ج. 1375 .کشاورزی پایدار وافزایش عملکرد با بهینه سازی مصرف کود درایران، نشر آموزش کشاورزی.276ص.

میرجلیلی، ع. 1387. شناخت گیاهان دارویی و معطر(2).انتشارات موسسه آموزش عالی علمی کاربردی جهاد کشاورزی. ص296.

میرزا، م.، ف. سفید کن و ل. احمدی. 1375. اسانس‌های طبیعی، انتشارات مؤسسه تحقیقات و جنگل‌ها. 205ص.

نجفی، ف. و پ. و. رضوانی مقدم. 1380. اثر رژیمهای مختلف آبیاری و تراکم بر عملکرد و خصوصیات زراعی گیاه اسفرزه (plantago ovate Forssk.). علوم و صنایع کشاورزی، 16: 67-59)

یزدانی. د.، ا. جمشیدی و ف. مجاب. 1381.مقایسه میزان اسانس و منتول موجود در آویشن کاشته شده در مناطق مختلف کشور. فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران.1(3):278-283.

یزدانی، ه.  1367. اثرات مقادیر مختلف کود در افزایش تولید سیب زمینی در استان اصفهان، گزارش نهایی، مرکز تحقیقات کشاورزی استان اصفهان، ایران.

  1. C. K. and B. M. Kupar. 1982 :Cultivation and Utilization of Medicinal Plants. Regional  Reserch  laboratory,Jammu-tawi,India.877p.
Abdel- Sabour, M. P. and M . A. Abo- Seoud. 1996. Effects of organic waste compost  Addition on Sesams growth yield and chemical composition. Agric. Ecosystems Environ., 6:157-164

Alkire, B. H., J. E., Simon, L. E., Craker, L. Nolan and K. Shetty. 1996. Response of midwestern peppermint (Mentha piperita L.) and native spermint (M. spicata L.) to rate and from of nitrogen fertilizer.International symposium medicinal and aromatic plats, Ametierst, Massa chusetts, USA, 27-30 Aug.

Bhardwaj, S. D and A. N. Kausal , 1989. Effect of nitrogen levels and harvesting management on quality of essential oil in peppermint cultivars. Indian perfumer, 33:3, 182-195.

Bhardwaj, S. D and A. N. Kaushal. 1990. Nitrogen levels and harvesting manangment studies on fresh herbage and oil yield in peppermint cultivar   (Mentha piperita Linn). Indian perfumer, 34:1, 30-41.

Blanke. V., C. Renker, M. Wagner, K. fullner, M. Held, A.J. Kuhn and F. Buscot. 2005. Nitrogen supply effects arbuscolar mycorrhizal colonization of  Artimisia vulgaris in a phosphate polluted field site. New phytologist, 166(3): 981-992.

Bomme, U. 1987. Cultivation of St. Joun’s wort is not easy. Dlz-die Landtechnische-Zeitschrift, 38:63-64.

Brussaard, L., R. Ferrera – Cerrato. 1997. Soil ecology in sustainable agricultural systems. New York: Lewis publishers, U.S.A., 168 p.

Dent, J. and W. Jones. 1997. Agricultural systems. Avaliable in: Elsevier science.

Fosters. Peppermint . 1996. Menta  pipeeita .American Botanical council – Botantical Series .306:3.

Francis, C. A., F. C. Bulter and L. D. King. 1990. Sustainable griculture in temperate zones. New York: John Wiley and Sons, U.S.A., 487 P.