نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

آینده‌پژوهی عوامل موفقیت و شکست برای افزایش تاب آوری در برابر خشکسالی از طریق مدیریت آب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
10.22125/iwe.2026.565415.1916
چکیده
خشکسالی یکی از مسائل مهم بخش کشاورزی ایران است که ارتقاء تاب آوری در برابر خشکسالی یکی از راهبردهای حیاتی برای کاهش آسیب‏ پذیری آن می‏ باشد. لذا، این مطالعه با هدف آینده‌پژوهی عوامل موفقیت و شکست برای افزایش تاب آوری در برابر خشکسالی از طریق مدیریت آب انجام شده که از حیث ماهیت، توصیفی- اکتشافی و مبتنی بر استراتژی پژوهشی آمیخته (کیفی-کمی از نوع متوالی) است. در بخش کیفی، با به‏ کارگیری شیوه فراترکیب، عوامل موفقیت و شکست برای افزایش تاب آوری در برابر خشکسالی شناسایی شدند. در بخش کمی جهت انجام تحلیل‏ های آینده پژوهی مبتنی بر استفاده از روش تحلیل ساختاری اثرات متقابل؛ روش، توصیفی از نوع پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر خروجی بخش کیفی بود. نتایج نشان داد که عوامل موفقیت برای افزایش تاب آوری در برابر خشکسالی مشتمل بر 5 بعد (الزامات حکمرانی، الزامات زیرساختی، ارتباطات و همکاری، الزامات فرهنگی-اجتماعی و الزامات فنی) و 12 مؤلفه و عوامل شکست مشتمل بر 4 بعد (چالش‏ های مدیریتی، چالش‌های فرهنگی-اجتماعی، چالش ‏های اقتصادی و چالش‏ های فنی) و 8 مؤلفه می ‏باشد. نتایج مرتبط با پیشران‌های کلیدی عوامل موفقیت برای افزایش تاب آوری نشان داد که در تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم، الزامات حکمرانی، عامل رتبه اول (پیشران کلیدی) است. نتایج مرتبط با پیشران‏ های کلیدی عوامل شکست نیز نشان داد در تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم، چالش‏ های اقتصادی عامل رتبه اول (پیشران کلیدی) است. نتایج این تحقیق می ‏تواند راهنمای سیاست‏گذاران و برنامه‏ ریزان در زمینه خشکسالی باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Futures Studies of Critical Success and Failure Factors for Enhancing Resilience to Drought through Water Management

نویسندگان English

Zeinab Afzali 1
Mohammad Reza Zare Mehrjerdi 1
Somayeh Amirtaimoori 2
Hossein Mehrabi Bosharabadi 1
Hamid Reza Mirzaei Khalilabadi 1
1 Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
2 Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده English

Drought is one of the most significant challenges facing Iran's agricultural sector, making the enhancement of resilience to drought a vital strategy for mitigating vulnerability. Therefore, this study was conducted to identify the critical success and failure factors for enhancing resilience to drought through water management, employing a futures studies approach. The research is descriptive-exploratory in nature and utilizes a sequential exploratory mixed-methods design (qualitative-quantitative). In the qualitative phase, success and failure factors for enhancing drought resilience were identified through a meta-synthesis . In the quantitative phase, a descriptive-survey method was employed to conduct a futures studies analysis using Structural Analysis of Cross-Impacts. The findings revealed that the success factors for enhancing resilience to drought comprise five dimensions (Governance Requirements, Infrastructural Requirements, Communication and Collaboration, Socio-Cultural Requirements, and Technical Requirements) and 12 components. Conversely, the failure factors consist of four dimensions (Managerial, Socio-Cultural, Economic, and Technical Challenges) and 8 components. The analysis of key drivers indicated that "Governance Requirements" was the most influential factor (key driver) in terms of both direct and indirect impact on success. Similarly, for failure factors, "Economic Challenges" was identified as the top key driver. The findings of this study can serve as a practical guide for policymakers and planners in the field of drought management.

کلیدواژه‌ها English

Futures Studies
Success and Failure Factors
Resilience
Drought
Water Management