نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

ارزیابی کاربری‌های مختلف آب رودخانه باقرآباد با استفاده از شاخص کیفی آب‌های سطحی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
امین جعفری مقدم 1
علی حشمت پور 2
ابوالحسن فتح آبادی 2
رضا اکبری 3
1 دانش‌آموخنه ‌کارشناسی‌ارشد‌آبخیزداری،‌دانشکده‌علوم‌کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبدکاووس،گنبدکاووس،ایران
2 دانشیار، گروه مرتع و آبخیز داری، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران
3 استادیار، گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران
10.22125/iwe.2025.543534.1895
چکیده
ارزیابی کیفیت آب رودخانه گامی حیاتی در جهت مدیریت پایدار حوزه آبخیز است. با این حال، شاخص‌های بین‌المللی پرکاربرد مانند NSFWQI، OWQI و CWQI اغلب قادر به بازتاب دقیق شرایط بومی و اکولوژیکی مناطق مختلف نیستند. برای رفع این محدودیت، شاخص کیفی آب‌های سطحی ایران (IRWQISC) معرفی شد، اما کاربرد آن در حوزه‌های آبخیز مختلف کشور هنوز محدود باقی مانده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کیفیت آب رودخانه باقرآباد بر پایه شاخص بومی IRWQISC انجام شد تا طبقه‌بندی دقیق‌تر و متناسب‌تری با شرایط محلی ارائه دهد. نمونه‌برداری در پنج ایستگاه طی یک دوره هشت‌ماهه (اکتبر ۲۰۲۲ تا ژوئن ۲۰۲۳) و در سه فصل پاییز، زمستان و بهار انجام شد. 11 پارامتر فیزیکی و شیمیایی و میکروبی شامل pH، DO، BOD، COD، نیترات، فسفات، آمونیوم، هدایت الکتریکی، کدورت، سختی و کلیفرم مدفوعی مطابق پروتکل‌های استاندارد اندازه‌گیری گردید. داده‌ها با آزمون LS Means برای بررسی تغییرات مکانی و فصلی تحلیل و سپس مقادیر شاخص IRWQISC محاسبه شد. نتایج نشان داد مقادیر شاخص IRWQISC بین 23/59 تا 65/75 در نوسان بوده و کیفیت آب از نسبتاً خوب تا خوب متغیر است. مقادیر بالای COD و فسفات بیانگر تأثیر پساب‌های کشاورزی، فاضلاب خانگی و پساب صنعتی است. بررسی فصلی نیز نشان داد که کیفیت آب در زمستان بهتر از پاییز و در بهار در سطح میانی قرار دارد. ارزیابی تطبیقی نشان داد آب رودخانه برای مصارف کشاورزی و صنعتی مناسب است اما برای شرب نیازمند تصفیه می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
افزایش جمعیت
آلایند‌ها
منابع آبی
شاخص کیفی آب
مدیریت پایدار
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessment of different water uses of Bagherabad River using Iranian Surface Water Quality Index

نویسندگان English

Amin jafari Moghadm 1
Ali Heshmatpour 2
Abolhassan Fathabadi 2
Reza Akbari 3
1 . M.Sc. Student in Watershed Science and Engineering, Department of Rangeland and Watershed Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Gonbad Kavous, Iran.
2 Associate Professor in Environmental Hydrology, Department of Rangeland and Watershed Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Gonbad Kavous, Iran
3 Assistant Professor, Department of Chemistry, Faculty of Basic Sciences, Gonbadkavos University, Gonbadkavos, Iran
چکیده English

Assessment of river water quality is a crucial step towards sustainable watershed management. However, widely used international indices such as NSFWQI, OWQI, and CWQI are often unable to accurately reflect the local and ecological conditions of different regions. To address this limitation, the Iranian Surface Water Quality Index (IRWQISC) was introduced, but its application in different watersheds of the country still remains limited. The present study aimed to assess the water quality of Bagherabad River based on the local IRWQISC index to provide a more accurate and appropriate classification to local conditions. Sampling was conducted at five stations over an eight-month period (October 2022 to June 2023) and in three seasons: autumn, winter, and spring. Eleven physical, chemical and microbial parameters including pH, DO, BOD, COD, nitrate, phosphate, ammonium, electrical conductivity, turbidity, hardness and fecal coliform were measured according to standard protocols. Data were analyzed using LS Means test to examine spatial and seasonal variations and then IRWQISC index values were calculated. Results showed that IRWQISC index values fluctuated between 23.59 and 65.75 and water quality varied from relatively good to good. High COD and phosphate values indicate the impact of agricultural, domestic and industrial wastewater. Seasonal assessment also showed that water quality was better in winter than autumn and was at an intermediate level in spring. Comparative assessment showed that river water is suitable for agricultural and industrial uses but requires treatment for drinking.

کلیدواژه‌ها English

Population growth
pollutants
sustainable management
Water quality index
water resources
آقایی، م.، حشمت‌پور، ع.، گ. محمودلو، م.، و س. م، سیدیان. 1399. بررسی کیفیت آب رودخانه چهل‌چای با استفاده از شاخص IRWQIsc. مجله علوم و فناوری محیط زیست، 153-166.
باقری، ه.، مظلومی موچانی، م. خلیلی، ر و ع ، مریدی. 1403. تغییرات فصلی کیفیت آب رودخانه سرداب رود: دیدگاه‌های دوگانه شاخص کیفیت منابع آب سطحی ایران (IRWQIsc) و بنیاد ملی بهداشت (NSFWQI). مدیریت آب و آبیاری, 14(1), 223-234. doi: 10.22059/jwim.2024.367167.1114
پوی، س. و ر، جابانوگلاس. 1394. مهندسی محیط زیست. ترجمه محمدعلی کینژاد و سیروس ابراهیمی.
جمال آباد، ش.، و ی، برقعی. 1396. شناسایی و تعیین میزان آلاینده های فیزیکی کیفیت آب در حوضه رودخانه ارس. نشریه دانشجویی زیست سپهر, 12(1), 18-26.
خلجی، م.، ابراهیمی، ع. متقی، ا. اسداله، س و ه، هاشمی نژاد. 1395. ارزیابی کیفیت آب دریاچه سد زاینده رود با استفاده از شاخص WQI. مجله علمی شیلات ایران. ۲۵ (۵) :۵۱-۶۳
خیری سلطان احمدی، ر.، نظرنژاد، ح و  ف، اسدزاده. 1400. ارزیابی تحلیلی کیفیت آب در طول رودخانه مهابادچای با شاخص کیفیت آب‌های سطحی ایران. سلامت و محیط زیست. ۱۴ (۴) :۶۲۹-۶۴۲
غلامی، ف.، و  آ ، ملکیان. 1401. بررسی تغییرات زمانی و مکانی و خصوصیات فیزیکوشیمیایی آب زیرزمینی در فصول تغذیه و تخلیه (مطالعۀ موردی: حوزۀ ازنا–الیگودرز). مهندسی اکوسیستم بیابان, 7(20), 57-70. doi: 10.22052/deej.2018.7.20.59
کتابی، ن.، دادخواه تهرانی، م.، مریدی، ا.، و ر، خلیلی. 1403. ارزیابی کیفیت آب رودخانه تجن (ساری) با استفاده از شاخص‌های کیفی NSFWQI و IRWQISC. مجله تحقیقات بهداشت محیط، 10(1)، 96-109.
متحدین، پ.، و ا ، عبدوس. 1400. بررسی کیفیت آب رودخانه حبله‌رود با استفاده از شاخص کیفیت منابع آب سطحی ایران (IRWQISC) و روش سطح پاسخ. تحقیقات منابع آب ایران 17(3), 1-19.
هاشمی، س.، فرزام‌پورعسگر، ت.، رمضانی، س. و  غ، خوشرو. 1397. راهنمای محاسبه شاخص کیفیت آب ایران. سازمان حفاظت محیط زیست ایران.
هدایت زاده، ف.، پورخباز، ح.ر. و  م، چراغی. 1399. تغییرات مکانی-زمانی پارامترهای فیزیکوشیمیایی و تاثیر آن ها بر تجمع فلزات سنگین در آب و رسوبات آبگیر تصفیه خانه های بخشی از رودخانه کارون، نشریه اکوبیولوژی تالاب، 12(2)، 91-109.
‏ Mansour, H., Ahmed, S. A., Zaghloul, A., Kabary, H., & Nassar, H. F. 2024. Seasonal variation effect on water quality and sediments criteria and its influence on soil pollution: Fayoum Governorate, Egypt. Environmental Sciences Europe, 36(1), 132.‏
Abdel-Shafy, H. I., El-Khateeb, M. A., Regelsberger, M., El-Sheikh, R., & Shehata, M. 2010. Integrated system for the treatment of blackwater and greywater via UASB and constructed wetland in Egypt. Desalination and Water Treatment, 8(1-3), 272-278.‏
Borg, H and johanson, k. 1989. Metal fluxes toswedish forest lakes, water, air, soil pollut. 47: 424-440.
Chapman, D. 1996. water quality assissment E and FN spon. An inprint of champant and hall. 2nd addition.
Dey, S., Botta, S., Kallam, R., Angadala, R., & Andugala, J. 2021. Seasonal variation in water quality parameters of Gudlavalleru Engineering College Pond. Current Research in Green and Sustainable Chemistry, 4, 100058.‏
Kannel, P. R., Lee, S., Kanel, S. R., Khan, S. P., & Lee, Y. S. 2007. Spatial–temporal variation and comparative assessment of water qualities of urban river system: a case study of the river Bagmati (Nepal). Environmental Monitoring and Assessment, 129(1), 433-459.
Ma, N., Gao, L., Ge, Z., & Li, M. 2023. Hydrochemical characteristics of groundwater in a plain river network region: Establishing linkages between source and water quality variables. Chemosphere, 331, 138809.
Neal, C. Jarvie, H. P. Whitton, B. A. and Gemmell, J. 2000. The water quality of the River Wear, north-east England. Science of the Total Environment, 251: 153-172.
Roldan -Reascos, G., Pérez-Lamela, C., de Blas, E., & Simal-Gandara, J. 2024. Water quality indexes and water quality population perception in a rural area in Ecuador. Water Practice & Technology, 19(2), 580-593.
Sang, C., Tan, L., Cai, Q., & Ye, L. 2024. Long-term (2003− 2021) evolution trend of water quality in the Three Gorges Reservoir: An evaluation based on an enhanced water quality index. Science of The Total Environment, 915, 169819.‏
SEZE, M. 2024. KARASU 1, KARASU 2 VE OKTA DERELERİNİN SU KALİTESİNİN BELİRLİ KİRLETİCİLER VE ÖNCELİKLİ MADDELER AÇISINDAN KANADA SU KALİTESİ İNDEX (CWQI) MODELİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. DSI Technical Bulletin/DSİ Teknik Bülteni, (143).