شناسایی پتانسیل لایه‌های آبدار چشمه‌های کارستی با استفاده از روش‌های ژئوالکتریک و الکترومغناطیس دشت نهاوند استان همدان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آب-منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران

2 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران

3 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

10.22125/iwe.2023.388855.1711

چکیده

برای توسعه آب‌های زیرزمینی به قابلیت‌هایی برای تشخیص لایه‌های مختلف آبخوان موجود در یک منطقه و پس از آن پارامتر‌های هیدرولیکی نیاز است، که بتوان به صراحت برای تعریف نوع آبخوان و ضخامت لایه آبدار آن از آنها استفاده کرد. روش ژئوالکتریک یکی از موثرترین روش‌ها در تعیین و تفکیک لایه‌های زیرسطحی است، روش الکترومغناطیس نیز روشی جدیدتر می-باشد که با دقت قابل قبول می‌تواند نقش مهمی در تعیین پتانسیل لایه‌های زیرزمینی ایفا نماید. در تحقیق حاضر از 10 لوگ الکترومغناطیسی به منظور بررسی ضخامت و تفکیک لایه آبدار 5 چشمه کارستیکی فاماسب، فارسبان، گیان، قلعه باروداب و گنبدکبود دشت نهاوند استان همدان استفاده شد. لوگ‌ها در بالادست هر چشمه اندازه‌گیری شده سپس نتایج برداشت الکترومغناطیس در بازه‌های فرکانسی مختلف بررسی گردید در نهایت لوگ‌های الکترومغناطیس برآمده با 5 لوگ روش ژئوالکتریک مقایسه گردید، که نشان دهنده همسو بودن نتایج دو روش مورد استفاده بود. نتایج نهایی نشان داد که در چشمه فاماسب تا عمق 6 متر ضخامت لایه آبدار قرار دارد، چشمه فارسبان تا عمق حدود 20 متر، قلعه باروداب حدود 10 متر با درز و شکاف‌های موجود در این چشمه، گیان تا عمق حدود 2 متر و در گنبد کبود تا حدود 36 متر لایه آبدار وجود دارد. که بیشترین مقدار ضخامت لایه آبدار در چشمه گنبدکبود و در مقابل کمترین در چشمه گیان تخمین زده شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Characteristing aquifer potential layers of karstic springs using Geoelectrical and Electromagnetic methods in Nahavand Plain, Hamedan Province

نویسندگان [English]

  • rojin fasihi 1
  • Abdollah Taheritizro 2
  • safar marofi 3
1 Ph.D Student of Water Science and Engineering Department, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Associate Professor, Department of water Science and Engineering, Faculty of Agriculture, BASU, Iran
3 Department of water engineering, Faculty of agriculture, Bu-Ali sina, Hamedan, Iran
چکیده [English]

For groundwater development, necessities are needed to detect different aquifer layers hydraulic parameters in an area , which can be used to explicitly define the type of aquifer and the thickness of its aquifer layer. Geoelectrical method is one of the most effective tools in determining and separating subsurface layers. The electromagnetic method as well as ,is a newer method that can play an important role in determining the potential of subsurface layers with acceptable accuracy. In this research, 10 electromagnetic logs were used to investigate the thickness and separation of the aquifer layer of 5 karstic springs in Famaseb, Faresban, Gian, Ghale Baroodab and Gonbad kabood in the Nahavand plain of Hamedan province. Logs were measured in the upstream of each spring, then the results of electromagnetic extraction were checked in different frequency ranges. Finally, the output of electromagnetic logs were compared with 5 logs of the Geoelectric method, which showed that the similarity in results of the two methods . The final results showed that there is an aquifer layer in Famaseb spring up to a depth of 6 meters, Faresban spring to a depth of about 20 meters, Ghale Baroodab about 10 meters appearing with joints and fractures in these springs, Gian to a depth of about 2 meters . The Gonbad kabood has an aquifer layer of up to 36 meters. The highest thickness of the aquifer layer was estimated in Gonbad kabood spring and the lowest in Gian spring.

کلیدواژه‌ها [English]

  • karst
  • spring
  • electromagnetic
  • Nahavand