نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

بررسی تأثیر عدم قطعیت مصرف انرژی برق‌آبی و نرخ شهرنشینی بر ردپای اکولوژیکی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته اقتصاد بخش عمومی،دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد ، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد ، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
10.22125/iwe.2025.505024.1858
چکیده
در این مطالعه، به بررسی اثر عدم قطعیت عوامل مؤثر بر ردپای اکولوژیکی پرداخته شده است. هدف اصلی پژوهش، ارزیابی تأثیر عدم قطعیت جهانی‌شدن، نرخ شهرنشینی، مصرف انرژی برق‌آبی، تجارت و درآمد سرانه بر ردپای اکولوژیکی ایران در بازه زمانی ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۲ است. برای تحلیل داده‌ها از مدل رگرسیون فازی و نرم‌افزار متلب استفاده شده است. نتایج در درجه عضویت 9/0 (شرایط عدم قطعیت) حاکی از آن است که نرخ رشد شهرنشینی تأثیر قابل توجهی بر ردپای اکولوژیکی دارد؛ پهنای متوسط برای این متغیر ناچیز است اما مقادیر پهنای راست و چپ عدم قطعیت بالایی را نشان می‌دهند. در مورد مصرف انرژی برق‌آبی، پهنای متوسط بیانگر تأثیر مثبت قابل ملاحظه‌ای بر ردپای اکولوژیکی است، اما تفاوت پهناهای راست و چپ حاکی از عدم قطعیت در این تأثیر است. برای شاخص جهانی‌شدن، ثبات مقادیر پهناها (۱۱۴/۰) نشان‌دهنده تأثیر مثبت یکنواخت و با قطعیت بالای این متغیر است. در مقابل، تجارت تأثیری نزدیک به صفر بر ردپای اکولوژیکی دارد؛ مقادیر کوچک پهناها نشان‌دهنده نقش ناچیز این متغیر است. همچنین، تولید سرانه تأثیری مثبت و با قطعیت بالا دارد؛ ثبات مقادیر پهناها (۱۰۹/۰) گویای اعتماد بالای مدل به این متغیر است. بر اساس یافته‌ها، شاخص جهانی‌شدن و تولید سرانه بیشترین تأثیر مثبت و با قطعیت بالا را دارند. مصرف انرژی برق‌آبی تأثیری مثبت اما همراه با عدم قطعیت دارد و متغیرهای نرخ رشد شهرنشینی و تجارت تأثیر ناچیزی دارند. این نتایج تأکید می‌کند که تمرکز مدل باید بر متغیرهای با تأثیر مثبت و قطعیت بالا باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the Impact of Uncertainty in Hydropower Energy Consumption and Urbanization Rate on the Ecological Footprint in Iran

نویسندگان English

Masoud Cheshmaghil 1
Javad Shahraki 2
Reza Ashraf Ganjoei 3
1 PhD student in Public Sector Economics, Faculty of Management and Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Management and Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Economics, Faculty of Management and Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده English

This study examines the impact of uncertainty factors on ecological footprint. The main objective is to assess the influence of globalization uncertainty, urbanization rate, hydropower energy consumption, trade, and per capita income on Iran's ecological footprint from 1979 to 2023. The fuzzy regression model and MATLAB software were used for data analysis. Results at a membership degree of 0.9 (uncertainty conditions) show that the urbanization growth rate has a significant effect on the ecological footprint. The average width for this variable is small, but the right and left uncertainty widths are high. For hydropower energy consumption, the average width indicates a considerable positive impact on the ecological footprint, yet the differences between the right and left widths show uncertainty in this effect. Regarding the globalization index, the stability of width values (0.114) indicates a consistent positive effect with high certainty. In contrast, trade has a near-zero effect on the ecological footprint, with small width values indicating the negligible role of this variable. Additionally, per capita production has a positive effect with high certainty; the stability of width values (0.109) reflects the model's high confidence in this variable. Based on the findings, globalization and per capita production have the most significant positive effects with high certainty. Hydropower energy consumption has a positive impact but with uncertainty, while urbanization growth rate and trade have negligible effects. The results emphasize that the model should focus on variables with high positive impact and certainty.

کلیدواژه‌ها English

Ecological footprint
Urbanization
Hydropower energy consumption
Uncertainty